Archeologia biblijna WT-TR-A
1. Wiadomości ogólne (pojęcie, cel i źródła, historia archeologii biblijnej, chronologia).
2. Ogólne omówienie wczesnych okresów archeologicznych PALEOLIT (1 mln-10 tys. przed Chr.). MEZOLIT (10 tys.-8,5 tys. - kultura natufijska - Jerycho), NEOLIT (Jerycho).
3. CHALKOLIT - (ok. 4300-3300) - stanowiska: Teleilat el-Ghassul, En Gedi, Nahal Miszmar.
4. Wczesny brąz (ok. 3300-2200 przed Chr.), ważniejsze stanowiska: Jerycho, Megiddo, Aj, Chirbet Kerak (bibl. Bet Jerah).
5. Środkowy brąz (ok. 2200-1550 przed Chr.), ogólne wprowadzenie, kultura kananejska.
6. Środkowy brąz - ważniejsze stanowiska: Nahariyah, Gezer, Megiddo, Sychem.
7. Późny brąz (ok. 1550-1200 przed Chr.), ważniejsze stanowiska: Jerycho, Megiddo, Hacor, Sychem, Lakisz, Bet Szean
8. Najważniejsze inskrypcje z epoki brązu.
9. Okres żelaza I (ok. 1200-1000 przed Chr.) - kultura filistyńska, kultura izraelska ("okres sędziów"), kultura kananejska.
10. Okres żelaza IIA: ok. 1000-925 (okres zjednoczonej monarchii): "Czasy Saula" (Gibea), "Czasy Dawida" (Jerozolima).
11. Okres żelaza IIA: (okres zjednoczonej monarchii): "Czasy Salomona" (Jerozolima, Arad, Megiddo, Hacor Gezer).
12. Okres żelaza IIB-C: ok. 925-586 (okres podzielonej monarchii): Królestwo Północne (Izrael) - Tirsa, Samaria, Dan, Hacor, Megiddo
13. Okres żelaza IIB-C: (okres podzielonej monarchii): Królestwo Południowe (Juda) - Jerozolima, Ramat Rachel, Lakisz.
14. Okres żelaza IIB-C: (okres podzielonej monarchii): Królestwo Południowe (Juda) - Arad, Beer Szeba, Kadesz Barnea, Kuntillet ‘Ajrud.
15. Najważniejsze inskrypcje z epoki żelaza.
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
1. (por. CTR_W05) Student potrafi identyfikować zagadnienia dotyczące historii
biblijnego Izraela, a także jego
instytucji religijnych i społecznych
2. (por. CTR_W08) Student zna zagadnienia z zakresu historii, kultury, literatury,
obyczajowości i archeologii Bliskiego Wschodu.
3. (por. CTR_W09) Student zna zagadnienia z zakresu historii, kultury, literatury,
myśli, obyczajowości i archeologii Europy, z wyróżnieniem regionu
Śródziemnomorza.
4. (por. CTR_U06) Student jest przygotowany do tego, by twórczo wykorzystywać wiedzę na temat historii, zwłaszcza dziejów biblijnych i dziejów chrześcijaństwa, oraz archeologii dla funkcjonowania turystyki religijnej
Kryteria oceniania
Oceniane są obecność i zaangażowanie podczas wykładów oraz przygotowanie i przeprowadzenie prezentacji na temat wybranego stanowiska/obiektu archeologicznego.
Dopuszczalna liczba nieobecności na zajęciach: 2.
Ocena łączna z przedstawionej na zajęciach prezentacji, frekwencji
oraz aktywności na zajęciach:
Ocena z zaliczenia w postaci prezentacji: 80% ostatecznej oceny;
Aktywny udział w zajęciach: 10% ostatecznej oceny;
Frekwencja w zajęciach: 10% ostatecznej oceny.
Umiejętności:
- na ocenę 3: student posiada podstawową wiedzę z zakresu archeologii, ale nie potrafi wystarczająco dobrze poddawać połączyć tej wiedzy z innymi fenomenami dotyczącymi starożytności;
- na ocenę 4: student posiada podstawową wiedzę z zakresu archeologii i potrafi częściowo połączyć tę wiedzę z innymi fenomenami dotyczącymi starożytności;
- na ocenę 5: student posiada bardzo dobrą wiedzę z zakresu archeologii oraz potrafi celnie połączyć tę wiedzę z innymi fenomenami dotyczącymi starożytności, by na koniec wykorzystać te umiejętności w pracy związanej z ruchem turystycznym.
Literatura
1. Archeologia - wprowadzenia:
ASHMORE W., SHARER R.J., Odkrywanie przeszłości. Wprowadzenie do archeologii, Kraków: Avalon 2009.
BAHN P.G., Archeologia - Przewodnik, Warszawa: Arkady 2006.
BARKER P., Techniki wykopalisk archeologicznych, Warszawa 1994.
BRZEZIŃSKI W., Metodyka badań archeologicznych, t. 1-3, Warszawa 2000.
COLES J., Archeologia doświadczalna, Warszawa 1977.
GAWRYSIAK-LESZCZYŃSKA W., Jak rysować zabytki archeologiczne, Biskupin 2003.
HARRIS E., Zasady stratygrafii archeologicznej, Warszawa 1989.
HENSEL W., DONATO G., TABACZYŃSKI S., Teoria i praktyka badań
archeologicznych. Przesłanki metodologiczne, tom 1, Wrocław 1986.
HODDER I., Czytanie przeszłości. Współczesne podejścia do interpretacji archeologii, Poznań 1995.
DE LAET S.J., Archeologia i jej problemy, Warszawa 1960.
ŁAWECKA D., Wstęp do archeologii, Warszawa 2003.
MIŚKIEWICZ K., Metody geofizyczne w planowaniu badań wykopalisk, Warszawa 1998.
MIŚKIEWICZ K., Geofizyka archeologiczna, Warszawa 2006.
RENFREW C., BAHN P., Archeologia. Teorie. Metody. Praktyka, Warszawa 2002.
WALANUS A., GOSLAR T., Wyznaczenie wieku metodą 14C dla archeologów, Rzeszów 2004.
ZIELSKI A., KRĄPIEC M., Dendrochronologia, Warszawa 2004.
2. Archeologia biblijna - wprowadzenia polskojęzyczne:
ALBRIGHT W. F., Archeologia Palestyny, tłum. S. Majchrzak, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1964.
ALBRIGHT W. F., Od epoki kamiennej do chrześcijaństwa, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1967
ARNAUD D., Starożytny Bliski Wschód. Od wprowadzenia pisma klinowego do Aleksandra Wielkiego, Warszawa 1982.
BIELIŃSKI R, Starożytny Bliski Wschód. Od początków gospodarki rolniczej do wprowadzenia pisma, Warszawa 1985.
FRITZ V., Archeologia biblijna. Mały słownik , Warszawa: Verbinum 2005.
GĄDECKI S., Archeologia biblijna, t. I-II, Gniezno: Prymasowskie Wydawnictwo Gaudentinum 1994.
GRYGLEWICZ F., Archeologiczne odkrycia w egzegezie N.T., Lublin 1962.
HORN S.H., Z archeologią przez kraje biblijne, Warszawa: Znaki Czasu 1989.
JANKOWSKI S. – SZTUK D., Przewodnik po Ziemi Swiętej, Wyd. Salezjańskie, Warszawa 2021.
KELLER W., Śladami Biblii. Stary Testament w świetle badań naukowych, Oficyna Wyd. MAK, Warszawa 1998.
KOZŁOWSKI J., ŚLIWA J., Archeologia wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Palestyna-Syria-Cypr, Kraków 1977.
LOSKA T., Palestyna - kraj Jezusa. Historyczne korzenie naszej wiary, WAM, Kraków1993.
MC CARTER P. K., Starożytny Izrael. Od czasów Abrahama do zburzenia Jerozolimy przez Rzymian, tłum. W. Chrostowski, Warszawa: Czytelnik 1994.
MICHAŁOWSKI K., Od Edfu do Faras. Polskie odkrycia archeologii śródziemnomorskiej, Warszawa 1983.
MILLARD A., Skarby czasów Biblii. Odkrycia archeologiczne rzucają nowe światło na Biblię, tłum. M. Stopa, Warszawa: Diogenes; Świat Książki 2000.
MOSCATI S., Kultura starożytna ludów semickich, Warszawa 1966.
MURPHY O'CONNOR J., Przewodnik po Ziemi Świętej, Warszawa: Vocatio 2000.
MUSZYŃSKI H., MĘDALA S., Archeologia Palestyny w zarysie, Pelplin: Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Chełmińskiej 1984.
NEGEV A., Encyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, Warszawa 2002.
PARROT A., Biblia i starożytny świat, Warszawa 1968.
PARROT A., Wśród zabytków Samarii i Jerozolimy, Warszawa: Pax 1971.
POLEWSKA A., Na tropach biblijnych tajemnic, Kraków: Rafael 2008.
ROSIK M., Archeolog czyta Biblię. Nowe odkrycia: fałszerstwa czy wyzwania dla wiary?, Wrocław: TUM Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej 2007.
ROSIK M., Archeolog czyta Biblię. Świątynia Jerozolimska, Wrocław: TUM 2007.
SKUPINSKA- LOVSET I. - NOWOGORSKI P. (red.), Starożytna Palestyna w badaniach polskich, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2003.
STEFANIAK L. W. (red.), Archeologia Palestyny, przedmowa W.F. Albright, Poznań-Warszawa-Lublin: Księgarnia Św. Wojciecha 1973.
ŚLIWA J. R., Archeologia starożytnego Wschodu, Kraków 1981.
THOMPSON J. A., Biblia i archeologia, tłum. A. i K. Komorniccy, Warszawa: Pax 1965 .
TYLOCH W., Odkrycia w Ugarit a Stary Testament, Warszawa 1980.
3. Archeologia biblijna – literatura obcojęzyczna.
The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East, I-V, MEYERS E.M. (red.), New York - Oxford: Oxford University Press 1997.
The New Encyclopedia of Archaeological Excavations in the Holy Land, I-IV, STERN E., LE'VINZON-GILBO'A A., AVIRAM J. (red.), Jerusalem: Israel Exploration Society and Carta – New York: Simon & Schuster 1992 – 2008.
AMITAI J., Biblical Archaeology Today (1984), Jerusalem 1985.
BARTON G.A., Archaeology and the Bible, Philadelphia: American Sunday School Union 1946.
BEN-TOR A. (red.), The Archaeology of Ancient Israel, New Haven 1992.
DEVER W.G., Recent Archaeological Discoveries and Biblical Research, Seattle 1990.
KASWALDER P. A., Onomastica Biblica. Fonti scritte e ricerca archeologica , FPP, Jerusalem 2002.
MAZAR A., Archeology of the Land of the Bible 10.000 – 586 B.C.E, Doubleday, New York 1992.
PRITCHARD J.B., Archaeology and the Old Testament, Princeton: Princeton University Press 1958.
THOMPSON J.A., The Bible and archaeology. Foreword by F. F. Bruce, London: Paternoster Press 1962.
WRIGHT G.E., Biblical Archaeology, Philadelphia: Westminster Press 1962.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: