Teologie Afryki WT-SST-TAF

Katolicka teologia afrykańska koncentruje się na pytaniu, jak wiara chrześcijańska może stać się rzeczywiście zakorzeniona w afrykańskiej kulturze, historii i doświadczeniu, a jednocześnie pozostać wierna Ewangelii i nauczaniu Kościoła. Wydaje się zatem, że problem inkulturacji jest w niej problemem centralnym. Chodzi o takie wyrażenie chrześcijaństwa, aby nie było ono postrzegane jako religia kulturowo obca, narzucona Afryce wraz z europejską misją, lecz jako wiara zdolna wejść w dialog z afrykańskimi kulturami, językami, symbolami i tradycjami.
Teologia afrykańska pyta także, czym powinno być chrześcijaństwo w Afryce: prostym przeniesieniem europejskich modeli teologicznych czy też samodzielną formą chrześcijańskiej refleksji wyrastającą z afrykańskiego doświadczenia? Szczególne znaczenie mają afrykańskie wyobrażenia Boga, świata duchowego, przodków, życia, śmierci, wspólnoty i moralności. Teologia poszukuje zarówno elementów przygotowujących grunt pod Ewangelię, jak i tych, które wymagają krytycznej oceny.
Afrykańska refleksja podkreśla, że człowiek jest przede wszystkim istotą relacyjną i wspólnotową. W związku z tym pojawia się pytanie, jak afrykańska wizja osoby może wzbogacić katolicką antropologię, która równocześnie podkreśla niepowtarzalną godność jednostki.
Teologia afrykańska poszukuje także obrazów Chrystusa, które przemawiają do afrykańskiego doświadczenia. Jezus jest przedstawiany m.in. jako Zbawiciel, Wyzwoliciel, Uzdrowiciel, Brat, Król czy Dawca życia. Problem polega na tym, aby afrykańskie tytuły Chrystusa zachowały pełnię chrześcijańskiej wiary w Jego boskość i człowieczeństwo.
Ważnym punktem jest wspólnotowy charakter Kościoła. Szczególne znaczenie uzyskała idea Kościoła jako rodziny Bożej, która pozwala łączyć chrześcijańską eklezjologię z afrykańskim doświadczeniem rodziny, solidarności i wspólnoty. Teologia musi odpowiedzieć na pytanie, jak rozumieć afrykańskie znaczenie przodków w świetle chrześcijańskiej nauki o świętych obcowaniu, zmartwychwstaniu i życiu wiecznym, unikając utożsamiania chrześcijańskiego kultu świętych z kultem przodków.
Teologia afrykańska nie ogranicza się do problemów kulturowych. Podejmuje również kwestie ubóstwa, wykluczenia, nierówności ekonomicznych, zadłużenia, bezrobocia, niesprawiedliwych struktur gospodarczych i zależności międzynarodowej. Doświadczenie wojen, konfliktów etnicznych, przemocy politycznej i ludobójstwa sprawia, że szczególnie ważna staje się teologia pojednania, przebaczenia, pokoju i odbudowy wspólnoty.
Teologia podejmuje zatem także pytania o odpowiedzialność chrześcijan za państwo i społeczeństwo: demokrację, dobre rządzenie, korupcję, prawa człowieka, sprawiedliwość oraz odpowiedzialność osób sprawujących władzę, problem godności człowieka i praw człowieka. Afrykańska refleksja teologiczna łączy chrześcijańską naukę o stworzeniu i odkupieniu człowieka z konkretnymi problemami społecznymi: ochroną życia, wolnością, sprawiedliwością i prawem do rozwoju.
Teologia konfrontuje chrześcijańską wizję małżeństwa z tradycyjnymi strukturami afrykańskimi, w których ogromne znaczenie mają ród, pokrewieństwo, rodzina wielopokoleniowa i wspólnota. Refleksja obejmuje zarówno tradycyjne modele społeczne, jak i współczesne problemy kobiet: nierówność, przemoc, marginalizację oraz ich udział w życiu Kościoła i społeczeństwa.

1. Zagadnienia wstępne (terminologia).
2. Główne nurty i przedstawiciele teologii afrykańskiej.
3. Inkulturacja chrześcijaństwa
4. Chrystologia afrykańska – Jezus Chrystus w doświadczeniu Afryki
5. Afrykańska koncepcja człowieka i jej znaczenie dla antropologii chrześcijańskiej
6. Kościół jako wspólnota – eklezjologia afrykańska
7. Afrykańskie religie tradycyjne a chrześcijaństwo
8. Przodkowie, kult przodków i świętych obcowanie
9. Teologia wyzwolenia i sprawiedliwości społecznej w Afryce
10. Pojednanie, pokój i przebaczenie
11. Afrykańska teologia polityczna
12. Rodzina, małżeństwo i wspólnota pokrewieństwa
13. Afrykańska teologia kobiety i rola kobiet w Kościele
14. Ubóstwo, rozwój i integralny rozwój człowieka
15. Afryka jako podmiot, a nie przedmiot teologii