Teologia moralna fundamentalna WT-FW-TM
Teologia moralna fundamentalna stanowi wprowadzenie do teologicznej refleksji nad człowiekiem jako świadomym i wolnym podmiotem działania moralnego. Punktem wyjścia jest chrześcijańska antropologia ujmująca człowieka jako osobę, jedność duchowo-cielesną, zdolną do poznania dobra, wolnego wyboru oraz ponoszenia odpowiedzialności za własne działanie.
W pierwszej części zajęć analizowana jest struktura podmiotowości moralnej człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem relacji intelektu, woli i uczuć, rozwojowego charakteru osoby, wolności, dobrowolności i odpowiedzialności. Rozważane są również czynniki mogące ograniczać świadome i dobrowolne działanie, w tym niewiedza, przymus, lęk, emocje i utrwalone nawyki.
Drugi blok tematyczny dotyczy czynu ludzkiego. Omawiane jest klasyczne rozróżnienie między actus hominis i actus humanus, struktura procesu decyzyjnego oraz kolejne akty rozumu i woli prowadzące od rozpoznania celu do wyboru i wykonania działania. Szczególne miejsce zajmuje analiza źródeł moralności czynu: jego przedmiotu, celu sprawcy i okoliczności. Omawiana jest także problematyka skutków zamierzonych i niezamierzonych, przewidywania następstw działania oraz zasada czynu powodującego równocześnie skutek dobry i zły.
Trzeci blok obejmuje zagadnienie prawa moralnego. Przedstawiona zostaje klasyczna koncepcja prawa wiecznego, naturalnego i ludzkiego oraz ich wzajemne relacje. Analizowana jest funkcja prawa objawionego, Starego Prawa i Nowego Prawa, a także specyfika chrześcijańskiej koncepcji Nowego Prawa jako prawa łaski, miłości i wewnętrznej przemiany człowieka. Szczególną uwagę poświęca się relacji pomiędzy obiektywną normą moralną a normami prawa pozytywnego oraz problemowi zgodności legalności działania z jego moralną kwalifikacją.
Czwarta część zajęć dotyczy sumienia jako subiektywnej normy moralności. Omawiane są pojęcia synderesis i conscientia, natura sądu sumienia, jego prawdziwość i pewność oraz możliwość występowania sumienia błędnego. Analizowany jest problem odpowiedzialności za błąd sumienia, zawinionej i niezawinionej niewiedzy, obowiązku formowania sumienia oraz konfliktu między sądem sumienia a normą prawa pozytywnego.
Ostatni blok poświęcony jest teologicznej refleksji nad grzechem. Grzech zostaje ukazany zarówno jako moralnie zły czyn ludzki, jak i jako naruszenie relacji człowieka z Bogiem, drugim człowiekiem, samym sobą i wspólnotą. Omawiane są relacje między obiektywnym złem czynu, osobistą winą, świadomością i dobrowolnością, a także grzech ze słabości, niewiedzy i złośliwości, grzech ciężki i powszedni, współudział w cudzym złu oraz społeczny wymiar grzechu.
We wszystkich częściach przedmiotu dokonywane jest konsekwentne rozróżnianie między kategoriami teologiczno-moralnymi i prawnymi. Państwo Studenci uczą się odróżniać moralność od prawa, obiektywną ocenę czynu od oceny osoby, winę moralną od odpowiedzialności prawnej oraz sumienie jako sąd rozumu praktycznego od subiektywnego przekonania lub indywidualnej preferencji.
E-Learning
W cyklu 2019/20_L: E-Learning z podziałem na grupy | W cyklu 2024/25_Z: E-Learning | W cyklu 2026/27_L: E-Learning |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026/27_L: | W cyklu 2020/21_Z: | W cyklu 2022/23_Z: | W cyklu 2024/25_Z: |
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Student wyjaśnia specyfikę teologii moralnej jako dyscypliny teologicznej, wskazuje jej przedmiot, podstawowe źródła oraz relacje z antropologią filozoficzną, etyką i naukami prawnymi.
Student charakteryzuje człowieka jako podmiot działania moralnego, wyjaśnia znaczenie rozumności, wolności, dobrowolności i odpowiedzialności oraz wskazuje czynniki wpływające na stopień moralnej przypisywalności czynu.
Student przedstawia strukturę czynu ludzkiego oraz wyjaśnia znaczenie przedmiotu czynu, celu sprawcy, okoliczności, skutków zamierzonych i niezamierzonych dla jego kwalifikacji moralnej.
Student wyjaśnia relacje między prawem wiecznym, naturalnym, ludzkim i objawionym oraz charakteryzuje Stare i Nowe Prawo, ze szczególnym uwzględnieniem Nowego Prawa jako prawa łaski i miłości.
Student charakteryzuje sumienie jako sąd rozumu praktycznego i subiektywną normę moralności oraz wyjaśnia różnice między sumieniem prawdziwym i błędnym, pewnością i wątpliwością moralną oraz błędem zawinionym i niezawinionym.
Student przedstawia teologiczne rozumienie grzechu, odróżnia obiektywne zło czynu od osobistej winy oraz wyjaśnia wpływ świadomości, dobrowolności, niewiedzy, uczuć i utrwalonych dyspozycji na odpowiedzialność moralną.
Student analizuje konkretny kazus moralny, wyodrębniając czyn lub czyny ludzkie, ich przedmiot, cel, okoliczności, stopień świadomości i dobrowolności oraz zamierzone i niezamierzone skutki.
Student prawidłowo odróżnia obiektywną kwalifikację moralną czynu od stopnia osobistej winy sprawcy oraz moralną odpowiedzialność człowieka od odpowiedzialności prawnej.
Student stosuje podstawowe kategorie teologii moralnej do analizy problemów występujących w życiu zawodowym, społecznym i instytucjonalnym, w tym dotyczących działania w ramach norm prawnych, etycznych i zawodowych.
Student analizuje i syntetyzuje argumentację występującą w tekstach teologicznych, porównuje różne sposoby ujmowania problemu moralnego i formułuje własne, uzasadnione stanowisko.
Student rozpoznaje sytuacje konfliktu między normą moralną, sądem sumienia, obowiązkiem zawodowym i normą prawa pozytywnego oraz potrafi przeprowadzić ich uporządkowaną analizę bez utożsamiania odmiennych porządków normatywnych.
Student jest gotów do krytycznej oceny własnych sądów moralnych, uwzględniania możliwości błędu oraz potrzeby stałego pogłębiania wiedzy i formowania sumienia.
Student dostrzega znaczenie odpowiedzialnego, rzetelnego i argumentacyjnie uzasadnionego podejmowania decyzji w sytuacjach, w których występują równocześnie normy moralne, zawodowe i prawne.
Kryteria oceniania
Weryfikacja efektów uczenia się odbywa się poprzez:
1. Pisemny test wiedzy (50% oceny końcowej)
Test obejmuje podstawową terminologię, zagadnienia teoretyczne i zależności pojęciowe z pięciu bloków tematycznych, w szczególności:
* człowieka jako podmiot i przedmiot moralności;
* wolność, dobrowolność i odpowiedzialność;
* czyn ludzki i strukturę procesu decyzyjnego;
* przedmiot, cel i okoliczności czynu;
* skutki zamierzone, przewidywane i niezamierzone;
* prawo moralne porządku stworzenia i prawo Odkupienia;
* sumienie jako subiektywną normę moralności;
* grzech, winę i odpowiedzialność moralną;
* podstawowe różnice między kwalifikacją moralną i prawną działania.
Test służy w szczególności sprawdzeniu znajomości podstawowych kategorii teologii moralnej fundamentalnej, rozumienia zachodzących między nimi zależności oraz umiejętności ich prawidłowego rozróżniania.
2. Przygotowanie w grupie pisemnej analizy jednego z pięciu kazusów (30% oceny końcowej)
Państwo Studenci, pracując w kilkuosobowych grupach, przygotowują pisemną analizę jednego z pięciu kazusów dotyczących problematyki czynu ludzkiego.
Analiza powinna w szczególności obejmować:
* wyodrębnienie czynu lub czynów ludzkich występujących w kazusie;
* określenie stopnia świadomości i dobrowolności działania;
* wskazanie przedmiotu czynu, celu sprawcy oraz istotnych okoliczności;
* rozróżnienie skutków zamierzonych, przewidywanych, przewidywalnych i niezamierzonych;
* ocenę obiektywnej kwalifikacji moralnej działania;
* analizę stopnia odpowiedzialności moralnej sprawcy;
* wskazanie znaczenia ewentualnej niewiedzy, przymusu, emocji lub innych czynników wpływających na dobrowolność;
* odróżnienie oceny moralnej od ewentualnej kwalifikacji prawnej;
* sformułowanie i uzasadnienie końcowego stanowiska grupy.
Przy ocenie uwzględnia się przede wszystkim poprawność zastosowania aparatu pojęciowego teologii moralnej, kompletność analizy, spójność argumentacji oraz zdolność odróżniania obiektywnej oceny czynu od odpowiedzialności jego sprawcy.
3. Prezentacja analizy kazusu na forum grupy (15% oceny końcowej)
Każda grupa przedstawia wyniki przygotowanej analizy kazusu podczas części ustnej egzaminu. Prezentacja powinna w sposób uporządkowany przedstawiać:
* główny problem moralny występujący w kazusie;
* strukturę analizowanego czynu;
* przedmiot, cel i okoliczności działania;
* znaczenie świadomości i dobrowolności;
* kwalifikację skutków działania;
* proponowaną ocenę moralną;
* rozróżnienie między odpowiedzialnością moralną a ewentualną odpowiedzialnością prawną;
* argumenty przemawiające za przyjętym rozwiązaniem.
Oceniane są: poprawność merytoryczna, jasność i logiczność prezentacji, prawidłowe posługiwanie się terminologią teologii moralnej, umiejętność uzasadnienia przyjętego stanowiska oraz odpowiedzi na pytania prowadzącego i pozostałych studentów.
4. Aktywność na zajęciach (5% oceny końcowej)
Oceniane jest merytoryczne uczestnictwo w zajęciach, w szczególności:
* udział w analizie omawianych kazusów;
* formułowanie pytań i argumentów w dyskusji;
* umiejętność prawidłowego posługiwania się terminologią teologii moralnej;
* dostrzeganie alternatywnych sposobów rozwiązania problemu;
* umiejętność odróżniania porządku moralnego od prawnego;
* odnoszenie treści wykładu do konkretnych problemów życia osobistego, zawodowego i społecznego.
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: