Katolicka nauka społeczna WT-FW-KNS
Przedmiot stanowi systematyczne wprowadzenie do współczesnej katolickiej nauki społecznej, ujmowanej jako należące do teologiczno-moralnego nauczania Kościoła corpus zasad refleksji, kryteriów oceny i wskazań dotyczących działania w rzeczywistości społecznej.
W pierwszej części zajęć omawiane są natura, źródła, metoda i historyczny rozwój katolickiej nauki społecznej. Szczególny nacisk zostaje położony na rozróżnienie pomiędzy katolicką nauką społeczną a etyką filozoficzną, socjologią, teologią moralną oraz teologią moralną życia społecznego. Analizowana jest relacja pomiędzy wiarą i rozumem, Objawieniem i poznaniem naturalnym oraz znaczenie filozofii i nauk społecznych dla moralnego rozeznawania rzeczywistości.
Druga część przedmiotu poświęcona jest antropologicznym podstawom nauki społecznej Kościoła. Omawiane są: osoba jako podmiot, fundament i cel życia społecznego, godność człowieka, jego cielesno-duchowa jedność, transcendencja, wolność, sumienie, prawo naturalne, równość osób, społeczna natura człowieka oraz prawa człowieka. Szczególne znaczenie ma ukazanie praw człowieka jako konsekwencji godności osoby, a nie jako wytworu państwa lub decyzji większości.
Następnie przedstawione zostają podstawowe zasady katolickiej nauki społecznej: dobro wspólne, powszechne przeznaczenie dóbr, pomocniczość, uczestnictwo i solidarność, a także wartości prawdy, wolności, sprawiedliwości i miłości społecznej. Zasady te są analizowane jako wzajemnie powiązany system normatywny, a nie jako niezależne od siebie postulaty.
Kolejna część zajęć dotyczy ludzkiej pracy. Omawiane są w szczególności podmiotowy i przedmiotowy wymiar pracy, pierwszeństwo pracy przed kapitałem, prawo do pracy, sprawiedliwe wynagrodzenie, odpoczynek, prawa pracowników, związki zawodowe, prawo do strajku oraz problemy osób znajdujących się w słabszej pozycji na rynku pracy. Klasyczne zasady nauczania społecznego odnoszone są również do współczesnych przemian rynku pracy: pracy platformowej, automatyzacji, algorytmicznego zarządzania oraz sztucznej inteligencji.
Ostatnia część przedmiotu obejmuje moralne podstawy wspólnoty politycznej. Analizowane są: cel i granice władzy politycznej, dobro wspólne, państwo prawa, demokracja, zasada większości, sprzeciw sumienia, prawo do oporu, prawa oskarżonego, kara, społeczeństwo obywatelskie, dostęp do informacji, wolność religijna oraz relacja pomiędzy Kościołem i państwem.
Zajęcia mają charakter problemowy. Wiedza doktrynalna jest systematycznie konfrontowana ze współczesnymi kazusami dotyczącymi m.in. sztucznej inteligencji, pracy, polityki społecznej, praw człowieka, demokratycznego podejmowania decyzji i działania administracji publicznej. Państwo Studenci uczą się odróżniać opis empiryczny od oceny normatywnej, zasady moralne od rozwiązań technicznych oraz nauczanie Magisterium od jego teologicznych lub politycznych interpretacji.
E-Learning
W cyklu 2019/20_L: E-Learning z podziałem na grupy | W cyklu 2024/25_Z: E-Learning | W cyklu 2026/27_Z: E-Learning |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026/27_Z: | W cyklu 2022/23_Z: | W cyklu 2020/21_Z: | W cyklu 2024/25_Z: |
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Student charakteryzuje naturę, źródła, metodę i podstawowe etapy rozwoju katolickiej nauki społecznej oraz wyjaśnia jej miejsce w obrębie współczesnego nauczania Kościoła.
Student rozróżnia katolicką naukę społeczną, etykę, socjologię, teologię moralną oraz teologię moralną życia społecznego, wskazując ich odmienne przedmioty, źródła i metody.
Student wyjaśnia relację pomiędzy wiarą i rozumem w katolickiej nauce społecznej oraz znaczenie Objawienia, prawa naturalnego, filozofii i nauk społecznych dla poznawania i oceny rzeczywistości społecznej.
Student charakteryzuje chrześcijańską koncepcję osoby ludzkiej, w szczególności pojęcia: godności, wolności, sumienia, równości, społecznej natury osoby oraz praw człowieka.
Student wyjaśnia treść i wzajemne powiązanie podstawowych zasad katolickiej nauki społecznej: dobra wspólnego, powszechnego przeznaczenia dóbr, pomocniczości, uczestnictwa i solidarności oraz wartości prawdy, wolności, sprawiedliwości i miłości społecznej.
Student omawia współczesne nauczanie Kościoła dotyczące ludzkiej pracy i wspólnoty politycznej, w tym praw pracownika, pierwszeństwa pracy przed kapitałem, demokracji, państwa prawa, społeczeństwa obywatelskiego, wolności religijnej oraz moralnych granic sprawowania władzy.
Student analizuje współczesny problem społeczny z perspektywy kilku dyscyplin, w szczególności odróżniając jego aspekty:
empiryczne,
socjologiczne,
ekonomiczne,
prawne,
filozoficzno-etyczne,
teologiczno-moralne.
Student prawidłowo interpretuje zjawiska społeczne oraz wskazuje zachodzące między nimi zależności, rozróżniając fakt społeczny, ocenę moralną, zasadę normatywną oraz konkretne rozwiązanie techniczne lub polityczne.
Student identyfikuje zasady i normy katolickiej nauki społecznej mające zastosowanie do konkretnego problemu oraz posługuje się nimi w uporządkowanym rozumowaniu prowadzącym do moralnej oceny sytuacji.
Student stosuje systemy normatywne Kościoła katolickiego do analizy kazusu, prawidłowo rozróżniając normy dogmatyczne, etyczno-moralne, społeczne, prawne i zawodowe oraz ich właściwy zakres zastosowania.
Student formułuje i uzasadnia samodzielne stanowisko w odniesieniu do współczesnego problemu społecznego, odwołując się do źródeł nauczania Kościoła oraz uwzględniając wiedzę pochodzącą z innych dyscyplin.
Kryteria oceniania
Podstawą weryfikacji wszystkich efektów uczenia się jest pisemna odpowiedź na jeden wybrany kazus – 100% oceny końcowej.
Każdy z Państwa Studentów wybiera jeden spośród kazusów dotyczących zagadnień omawianych podczas zajęć i przygotowuje jego samodzielną analizę.
Praca powinna wykazać, że Państwo Studenci potrafią:
- prawidłowo zidentyfikować problem;
- odróżnić fakty od ocen normatywnych;
- wskazać relewantne elementy nauczania Kościoła;
- poprawnie zinterpretować odpowiednie zasady KNS;
- uwzględnić, gdy jest to konieczne, perspektywę innych dyscyplin;
- wskazać wzajemne relacje pomiędzy analizowanymi zjawiskami;
- odróżnić normę lub zasadę moralną od konkretnego rozwiązania technicznego;
- zastosować zasady do okoliczności kazusu;
- sformułować samodzielne i logicznie uzasadnione stanowisko;
- posługiwać się prawidłowo tekstami źródłowymi.
1. Znajomość i prawidłowe rozumienie KNS – 20 pkt
Oceniane są:
znajomość właściwych elementów współczesnego nauczania Kościoła;
prawidłowe rozumienie pojęć;
poprawne wskazanie zasad KNS;
unikanie uproszczeń i błędnych utożsamień.
2. Antropologia oraz relacja wiary i rozumu – 15 pkt
Oceniane są:
właściwe wykorzystanie personalistycznej koncepcji człowieka;
rozumienie godności, wolności, praw i odpowiedzialności;
prawidłowe ukazanie relacji pomiędzy argumentacją teologiczną i racjonalną;
rozróżnienie Objawienia, prawa naturalnego i wiedzy empirycznej.
3. Analiza interdyscyplinarna – 15 pkt
Oceniana jest umiejętność:
rozpoznawania wymiaru prawnego, społecznego, ekonomicznego, etycznego lub innego właściwego dla kazusu;
odróżniania kompetencji różnych dyscyplin;
unikania zastępowania wiedzy specjalistycznej samą argumentacją moralną.
4. Interpretacja zjawisk społecznych i zależności między nimi – 15 pkt
Oceniane są:
prawidłowa identyfikacja faktów istotnych;
dostrzeganie relacji przyczynowych i strukturalnych;
rozróżnienie problemu indywidualnego i strukturalnego;
dostrzeganie konsekwencji analizowanych rozwiązań dla różnych osób i wspólnot.
5. Zastosowanie systemu normatywnego KNS – 25 pkt
Oceniane są:
prawidłowy dobór zasad i norm;
zastosowanie ich do konkretnego stanu faktycznego;
uwzględnianie wzajemnego związku zasad;
prawidłowe odróżnienie:
zasada → kryterium oceny → rozeznanie → konkretna decyzja;
unikanie nieuprawnionego wyprowadzania z KNS szczegółowych rozwiązań technicznych;
umiejętność rozwiązywania konfliktów między dobrami i wartościami.
6. Argumentacja, struktura i wykorzystanie źródeł – 10 pkt
Oceniane są:
logiczna struktura wywodu;
jasność argumentacji;
samodzielność rozumowania;
trafność wniosków;
poprawne odwołanie do wykorzystanych dokumentów;
język i poprawność formalna pracy.
Ocena końcowa:
100-95 p. = b. dobry
94-89 = dobry plus
88-80 = dobry
79-64 = dostateczny plus
65-55 = dostateczny
54-0 = niedostateczny
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: