Podstawy badań społecznych WSE-SO-PBS
Przedmiot „Podstawy badań społecznych” wprowadza studentów w teoretyczne i praktyczne podstawy metodologii nauk społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki badań socjologicznych. Celem przedmiotu jest przygotowanie studenta do rozumienia logiki procesu badawczego oraz do samodzielnego zaprojektowania prostego badania empirycznego.
W trakcie kursu student zapoznaje się z podstawową terminologią metodologiczną, etapami procesu badawczego, zasadami konceptualizacji i operacjonalizacji pojęć, budowaniem problemów i hipotez badawczych, a także z podstawowymi metodami i technikami badań ilościowych oraz jakościowych. Omawiane są zagadnienia pomiaru, skalowania, doboru próby (probabilistycznego i nieprobabilistycznego), konstruowania narzędzi badawczych (kwestionariusz, scenariusz wywiadu) oraz wstępnej interpretacji wyników badań.
Po zakończeniu przedmiotu student:
rozumie różnice między wiedzą naukową a potoczną,
potrafi sformułować problem badawczy i hipotezy,
umie dobrać adekwatną metodę i technikę badawczą do analizowanego zjawiska społecznego,
zna podstawowe zasady etyki badań społecznych,
potrafi krytycznie ocenić poprawność metodologiczną prostego projektu badawczego.
Przedmiot stanowi fundament dla dalszych kursów metodologicznych oraz zajęć z zakresu metod i technik badań społecznych realizowanych na kolejnych etapach studiów.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2021/22_L: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2022/23_L: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2023/24_L: E-Learning |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2022/23_L: | W cyklu 2021/22_L: | W cyklu 2024/25_L: | W cyklu 2023/24_L: | W cyklu 2025/26_L: |
Efekty kształcenia
Wiedza
PBS_W1
Student zna i rozumie podstawową terminologię metodologii nauk społecznych, w szczególności pojęcia: problem badawczy, hipoteza, konceptualizacja, operacjonalizacja, zmienna, wskaźnik, próba, populacja, skala pomiarowa.
(odniesienie: SO1_W01)
PBS_W2
Student posiada wiedzę o miejscu metodologii badań społecznych w systemie nauk oraz o relacjach między podejściem ilościowym i jakościowym.
(odniesienie: SO1_W02)
PBS_W3
Student zna podstawowe metody i techniki badań społecznych, w tym techniki pozyskiwania danych (ankieta, wywiad, obserwacja, analiza treści) oraz zasady doboru próby.
(odniesienie: SO1_W07)
Umiejętności
PBS_U1
Student potrafi sformułować problem badawczy oraz budować hipotezy badawcze adekwatne do analizowanego zjawiska społecznego.
(odniesienie: SO1_U02)
PBS_U2
Student potrafi dokonać podstawowej konceptualizacji i operacjonalizacji pojęć oraz dobrać właściwe narzędzia badawcze do postawionego problemu.
(odniesienie: SO1_U02)
PBS_U3
Student potrafi interpretować wyniki badań społecznych oraz wskazywać zalety i ograniczenia zastosowanych metod.
(odniesienie: SO1_U01; SO1_U03)
Kompetencje społeczne
PBS_K1
Student rozumie znaczenie rzetelności, odpowiedzialności i zasad etyki w prowadzeniu badań społecznych.
(odniesienie: SO1_K02)
PBS_K2
Student potrafi określać priorytety i planować działania badawcze w sposób uporządkowany i odpowiedzialny.
(odniesienie: SO1_K01)
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia
Egzamin pisemny (test z elementami pytań otwartych).
Ocena końcowa składa się z:
egzaminu pisemnego – 90%
obecności na zajęciach – 10%
Studenci nieuczestniczący regularnie w zajęciach zobowiązani są do przygotowania eseju metodologicznego dopuszczającego do egzaminu.
Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie minimum 50% punktów z egzaminu.
Kryteria oceniania
Ocena egzaminu uwzględnia:
Poprawność merytoryczną
– prawidłowe definiowanie pojęć metodologicznych,
– poprawne rozróżnianie badań ilościowych i jakościowych,
– znajomość etapów procesu badawczego.
Precyzję terminologiczną
– właściwe użycie terminów: konceptualizacja, operacjonalizacja, zmienna, wskaźnik, próba, populacja, skala pomiarowa, dobór probabilistyczny i nieprobabilistyczny.
Umiejętność zastosowania wiedzy
– poprawne formułowanie problemu badawczego i hipotez,
– adekwatny dobór metod i technik badawczych do wskazanego problemu.
Umiejętność analizy i interpretacji
– rozpoznawanie ograniczeń metod,
– wskazywanie zalet i słabości określonych strategii badawczych.
Logiczność i spójność wypowiedzi (w pytaniach otwartych)
– przejrzysta struktura odpowiedzi,
– poprawność językowa i argumentacyjna.
Skala ocen
90–100% – bardzo dobry (5,0)
80–89% – dobry plus (4,5)
70–79% – dobry (4,0)
60–69% – dostateczny plus (3,5)
50–59% – dostateczny (3,0)
poniżej 50% – niedostateczny (2,0)
Literatura
Literatura podstawowa:
1. Babbie E., Podstawy badań społecznych, PWN, Warszawa 2008
Link do wyszukania w katalogu UKSW:
https://omnis-uksw.primo.exlibrisgroup.com/discovery/search?vid=48OMNIS_UKSW:PRIMO&lang=pl&query=any,contains,Podstawy%20bada%C5%84%20spo%C5%82ecznych%20Babbie
2. Frankfort-Nachmias Ch., Nachmias D., Metody badawcze w naukach społecznych, Zysk i S-ka, Poznań 2001
Link do wyszukania w katalogu UKSW:
https://omnis-uksw.primo.exlibrisgroup.com/discovery/search?vid=48OMNIS_UKSW:PRIMO&lang=pl&query=any,contains,Metody%20badawcze%20w%20naukach%20spo%C5%82ecznych%20Nachmias
3. Sztompka P., Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza, PWN, Warszawa 2005
Link do wyszukania w katalogu UKSW:
https://omnis-uksw.primo.exlibrisgroup.com/discovery/search?vid=48OMNIS_UKSW:PRIMO&lang=pl&query=any,contains,Sztompka%20Socjologia%20wizualna%202005
Literatura uzupełniająca:
Ajdukiewicz K., Logika pragmatyczna, Warszawa 1965.
Goćkowski J., Marmuszewski J. S., (red.), Nauka. Tożsamość. Tradycja, Kraków 1995.
Grobler A., Metodologia nauk, Kraków 2006.
Karpiński J., Wprowadzenie do metodologii nauk społecznych, Warszawa 2006.
Lutyńska K., Lutyński J., (red.), Analizy i próby technik badawczych w socjologii, Wrocław 1986.
Lutyńska K., (red.), Z metodologii i metodyki socjologicznych badań terenowych, Warszawa 1985.
Lutyński J., Metody badań społecznych. Wybrane zagadnienia, Łódź 1994.
Mokrzycki E., Założenia socjologii humanistycznej, Warszawa 1971.
Nowak S., Metodologia badań społecznych, Warszawa 2007.
Ossowski S., O osobliwościach nauk społecznych, Warszawa 1962.
Popper K. R., Wiedza obiektywna. Ewolucyjna teoria epistemologiczna, PWN 2002.
Sztompka P., (red.), Metodologiczne podstawy socjologii, Kraków 1980.
Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice 2005.
Znaniecki F., Metoda socjologii, Warszawa 2008.
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: