Komputerowa analiza danych jakościowych-poziom zaawansowany WSE-SO-KADJpz
Kurs jest przeznaczony dla osób, które mają podstawowe doświadczenie w analizie jakościowej i chcą prowadzić pracę analityczną w ATLAS.ti w sposób bardziej systematyczny, przejrzysty i możliwy do obrony w raporcie lub tekście naukowym. Program łączy dwa wymiary: po pierwsze, fundament metodologiczny w postaci analizy tematycznej, a po drugie, zestaw technik i narzędzi ATLAS.ti, które pozwalają tę metodę realizować szybciej, rzetelniej i w sposób audytowalny.
Na początku kursu uczestnicy porządkują standardy etyczne, ponieważ jakość analizy nie może być oddzielona od jakości procesu badawczego. Uczestnicy uczą się rozpoznawać ryzyka dla uczestników, planować anonimizację, kontrolować „ujawnienie pośrednie” w małych próbach oraz budować jasne zasady przechowywania i udostępniania danych. Uczestnicy pracują także na strukturze formularza świadomej zgody, aby potrafić opisać cel badania, sposób udziału, nagrywanie, ryzyka i procedurę wycofania w sposób czytelny i zgodny z dobrymi praktykami.
Następnie kurs wprowadza analizę tematyczną wg Braun i Clarke jako ramę prowadzenia analizy. Uczestnicy uczą się przechodzić od oswojenia danych do kodowania, od kodów do kandydatów na tematy, a potem do przeglądu, doprecyzowania, nazwania tematów i przygotowania raportu. Uczestnicy ćwiczą refleksyjność i transparentność decyzji, tak aby potrafili uzasadnić, dlaczego dany wzorzec uznali za temat i w jaki sposób odróżnili temat od luźnej kategorii.
Część narzędziowa zaczyna się od organizacji projektu ATLAS.ti, ponieważ porządek w dokumentach, cytatach, kodach, komentarzach i notatkach warunkuje jakość późniejszych wyników. Uczestnicy uczą się tworzyć cytaty i kodować materiał tak, aby kodowanie nie było tylko „oznaczaniem”, lecz pozostawiało ślad analityczny w postaci komentarzy, parafraz i krótkich syntez. Uczestnicy poznają też eksplorację tekstu przez listy słów, filtrowanie i świadome ustawianie zakresu analizy, a następnie opanowują listy wykluczeń i preferencji jako narzędzie standaryzacji słownika oraz redukcji szumu w chmurze słów.
W kolejnych etapach kurs rozwija pracę na danych złożonych. Uczestnicy uczą się korzystać z automatyzacji wspierającej kodowanie w sposób kontrolowany, czyli traktować wynik jako materiał roboczy, weryfikować go w danych i poprawiać bez utraty spójności. Uczestnicy poznają przygotowanie transkryptów wywiadów grupowych, rozpoznawanie mówców oraz automatyczne oznaczanie wypowiedzi, a także uczą się diagnozować typowe błędy wzorca i naprawiać je w danych. Osobny blok jest poświęcony analizie audio i wideo, w której uczestnicy ćwiczą nawigację po osi czasu, tworzenie cytatów czasowych, kodowanie nagrań oraz dokumentowanie materiału, w tym wykorzystywanie zrzutów klatek jako źródła do dalszej analizy i raportowania.
Kurs rozwija również umiejętność budowania relacji interpretacyjnych ponad kodami. Uczestnicy uczą się stosować hiperłącza do łączenia fragmentów danych relacjami typu „przyczyna–skutek” lub „przykład–uogólnienie” i mapować te relacje w sieciach powiązań, co pozwala porządkować architekturę wniosków i przygotować czytelną prezentację wyników. Następnie uczestnicy przechodzą do narzędzi wydobywania wyników: uczą się budować zapytania, zawężać analizę filtrami oraz korzystać z tabel analitycznych do porównań między dokumentami i do badania współwystępowania kodów. Kurs kończy się modułem pracy zespołowej, w którym uczestnicy poznają zasady scalania projektów, porządkowania kodowań oraz procedury kontroli jakości, w tym ocenę zgodności koderów.
Celem kursu jest doprowadzenie uczestnika do stanu, w którym potrafi on samodzielnie przeprowadzić analizę tematyczną w ATLAS.ti od etycznego przygotowania badania i danych, przez konsekwentne kodowanie i budowę tematów, aż po wydobycie wyników i przygotowanie raportu. Celem kursu jest również to, aby uczestnik potrafił dokumentować decyzje analityczne w sposób przejrzysty i odporny na krytykę metodologiczną. Celem kursu jest wreszcie to, aby uczestnik umiał pracować na danych trudniejszych technicznie, takich jak fokusy oraz nagrania audio/wideo, i aby potrafił prowadzić analizę w zespole, utrzymując spójność kodowania i kontrolę jakości.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Symbole kierunkowe efektów uczenia się (opis):
SO2_W07 – zna w sposób pogłębiony metody i narzędzia opisu oraz analizy zjawisk społecznych, w tym techniki pozyskiwania i opracowania danych jakościowych, a także sposoby konceptualizacji i modelowania struktur społecznych oraz procesów (relacji, praktyk, mechanizmów sprawstwa) na podstawie materiału empirycznego.
SO2_W08 – ma pogłębioną wiedzę o systemach norm i reguł (prawnych, organizacyjnych, zawodowych, moralnych i etycznych) organizujących funkcjonowanie instytucji i struktur społecznych oraz potrafi uwzględniać ich rolę w analizie danych jakościowych (w tym w procedurach etycznych, anonimizacji, ochronie danych i odpowiedzialnym raportowaniu).
SO2_U04 – potrafi modelować i prognozować złożone procesy społeczne na podstawie danych jakościowych, wykorzystując zaawansowane procedury analityczne (m.in. iteracyjne kodowanie, porównania międzyprzypadkowe, identyfikację wzorów współwystępowania, budowę typologii i relacji) oraz narzędzia CAQDA (Atlas.ti) do systematyzacji i weryfikacji hipotez roboczych.
SO2_U07 – potrafi samodzielnie zaproponować rozwiązania konkretnego problemu badawczego lub analitycznego: od sformułowania pytań badawczych i doboru strategii analizy, przez zaprojektowanie struktury projektu (dane–kody–memos–relacje), po przygotowanie spójnych wniosków i rekomendacji opartych na materiale empirycznym.
Opis ECTS:
Udział w ćwiczeniach - 30 godzin.
Przygotowanie do ćwiczeń - 5 godzin.
Studia literaturowe - 40 godzin.
Konsultacje - 5 godzin.
Przygotowanie do zaliczenia – 10 godzin.
Łącznie 90 godzin / 30 godzin = 3 ECTS
Kryteria oceniania
Metody oceny:
1. Obecność na zajęciach. Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest regularna obecność na zajęciach. Dopuszczalne są 2 (słownie: dwie) nieobecności na zajęciach dla studiów stacjonarnych, niezależnie od powodu absencji. Większa liczba nieobecności może zostać uwzględniona wyłącznie w przypadku długoterminowego zwolnienia lekarskiego lub rekonwalescencji szpitalnej, po uzgodnieniu z prowadzącym formy nadrobienia treści zajęć. Obecność traktowana jest jako minimalny warunek uczestnictwa w procesie dydaktycznym – bez spełnienia tego warunku student nie jest dopuszczany do zaliczenia pozostałych elementów.
2. Projekt badawczy (analiza danych jakościowych). Głównym elementem zaliczenia jest indywidualny lub w dwuosobowych grupach projekt polegający na przeprowadzeniu analizy danych jakościowych z wykorzystaniem Atlas.ti oraz narzędzi omówionych na zajęciach. Projekt obejmuje:
a) samodzielne założenie i uporządkowanie projektu w Atlas.ti,
b) import materiału (wywiady, fragmenty transkrypcji, dokumenty, dane z badania fokusowego lub inne dane jakościowe),
c) przygotowanie podstawowego systemu kodów (kodowanie otwarte, kilka kategorii nadrzędnych),
d) wykorzystanie memos do dokumentowania decyzji analitycznych,
e) zastosowanie przynajmniej jednego narzędzia eksploracyjnego (np. chmura słów, proste zapytanie w Query Tool) oraz wygenerowanie raportu (np. zestawienie cytatów dla wybranych kodów).
Dla studentów przygotowujących prace magisterskie z wykorzystaniem badań jakościowych dopuszcza się przekazanie fragmentu analizy materiału empirycznego wykorzystywanego w pracy dyplomowej, pod warunkiem, że spełnia on powyższe wymagania formalne i merytoryczne.
W ocenie projektu uwzględnia się:
a) zgodność z wymaganiami metodologicznymi (logika doboru materiału, sensowność kodów, przejrzystość systemu),
b) poprawność i świadome wykorzystanie funkcji Atlas.ti (nie tylko formalne „odhaczenie” narzędzi, lecz sensowne ich użycie),
c) spójność między materiałem, kodowaniem i wnioskami,
d) jasność i przejrzystość przygotowanego raportu (lub krótkiego opisu projektu).
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Literatura podstawowa i specjalistyczna:
1. Goffman, E., „Ramy fotografii”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
2. Becker, H. S., „Czy fotografie mówią prawdę”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
3. Becker, H. S., „Socjologia wizualna. Fotografia dokumentalna i fotografia reporterska”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
4. Horolets, A., Bielecka-Prus, J., „Krytyczne, teoretyczne i publiczne – praktyki analizy dyskursu w Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 9, nr 1, 2013, s. 6–11.
5. Collier, J., Collier, M., „Fotografowanie sytuacji społecznych i interakcji”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
6. Collier, J., Collier, M., „Zasady badań wizualnych”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
7. Jabłońska, „Krytyczna analiza dyskursu w świetle założeń socjologii fenomenologicznej (dylematy teoretyczno-metodologiczne)”, Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 9, nr 1, 2013, s. 48–61.
8. Tomanek, K., „Analiza sentymentu – metoda analizy danych jakościowych. Przykład zastosowania oraz ewaluacja słownika RID i metody klasyfikacji Bayesa w analizie danych jakościowych”, Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 10, nr 2, 2014, s. 118–136.
9. Barnard, M., „Kultura wizualna a nauki społeczne – wyjaśnienie i rozumienie”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
10. Choczyński, M., Postawy wobec Żydów wyrażone w narracjach warszawskich seniorów. Studium socjologicznej analizy dyskursu, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2020.
11. Emmison, M., Smith, P., „Trendy w badaniach wizualnych”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
12. Frąckowiak, M., „Co nowego widać. Uwagi o socjologii wizualnej”, Studia Socjologiczne, nr 3, 2011, s. 141–157.
13. Mirzoeff, N., „Czym jest kultura wizualna”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
14. Bourdieu, P., „Społeczna definicja fotografii”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
15. Rancew-Sikora, „Dyskurs i interakcja – problem trafnego wyboru kontekstu do interpretacji rozmów”, Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 9, nr 1, 2013, s. 12–31.
16. Murray, S., „Czy fotografie mówią prawdę”, w: Sztompka, P., Bogunia-Borowska, M. (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
17. Warczok, T., „Dyskurs ucieleśniony, dyskurs skontekstualizowany. Podejście inspirowane teorią P. Bourdieu”, Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 9, nr 1, 2013, s. 32–47.
Literatura ogólna i obcojęzyczna
18. Charmaz, K., Teoria ugruntowana, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
19. Denzin, N. K., Lincoln, Y. S. (red.), Metody badań jakościowych, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
20. Denzin, N. K., Lincoln, Y. S. (red.), Metody badań jakościowych, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
21. Friese, Sussanne, 2016, CAQDAS and grounded theory analysis, MMG Working Paper 16/07.
22. Friese, Sussanne, 2019, Qualitative data analysis with ATLAS.ti, Third Edition, Sage, London.
23. Jemielniak, Dariusz (red.), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
24. Jemielniak, Dariusz (red.), Badania jakościowe. Podejścia i teorie, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
25. Maison, Dominika, Jakościowe metody badań marketingowych. Jak zrozumieć konsumenta, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
26. Maison, Dominika, Noga-Bogomilski, Artur (red.), Badania marketingowe. Od teorii do praktyki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007.
27. Maison, Dominika, Zogniskowane wywiady grupowe. Jakościowa metoda badań marketingowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
28. Palska, Hanna, 1999, „Badacz społeczny wobec tekstu. Niektóre problemy analizy jakościowej w socjologii i teorii literatury”, w: Domański, H., Lutyńska, K., Rostocki, W., Spojrzenie na metodę. Studia z metodologii badań socjologicznych, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
29. Rose, Gillian, Interpretacja materiałów wizualnych. Krytyczna metodologia badań nad wizualnością, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
30. Silverman, David, Interpretacja danych jakościowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
31. Silverman, David, Prowadzenie badań jakościowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
32. Sztompka, Piotr, Bogunia-Borowska, Małgorzata (red.), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2012.
33. Wodak, Ruth, Krzyżanowski, Michał (red.), Jakościowa analiza dyskursu, Oficyna Wydawnictwo Łośgraf, Warszawa 2011.
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: