Dezinformacja jako zagrożenie bezpieczeństwa narodowego WSE-BWZ-DZBN
Przedmiot „Dezinformacja jako zagrożenie bezpieczeństwa narodowego” ma na celu zapoznanie studentów z mechanizmami, celami i skutkami działań dezinformacyjnych oraz ich wpływem na bezpieczeństwo państwa, jego instytucji oraz obywateli. W dobie cyfrowej rewolucji, zmasowane kampanie manipulacyjne są coraz częściej wykorzystywane jako narzędzie walki politycznej, destabilizacji porządku społecznego oraz wywierania wpływu przez podmioty zewnętrzne.
Zajęcia mają charakter wykładowy, ale w sposób aktywizujący studentów – poprzez analizy przypadków, dyskusje oraz końcowe grupowe zadanie badawcze. Studenci zdobywają podstawową wiedzę o strukturze współczesnego ekosystemu medialnego, poznają różnice między informacją, propagandą a dezinformacją oraz uczą się rozpoznawać mechanizmy manipulacji informacyjnej. Szczególną uwagę poświęca się zagadnieniom związanym z bezpieczeństwem informacyjnym i społecznym, zaufaniem publicznym, polaryzacją oraz wpływem dezinformacji na procesy demokratyczne.
W ramach zajęć omawiane są również podstawowe narzędzia wykrywania i przeciwdziałania dezinformacji (fact-checking, open-source intelligence, analiza treści), a także strategie reagowania stosowane przez państwa, organizacje międzynarodowe i media. Zajęcia kładą nacisk na rozwój kompetencji analitycznych i umiejętność pracy z różnymi źródłami informacji.
Studenci poznają konkretne przykłady kampanii dezinformacyjnych w Polsce i na świecie – zarówno tych skierowanych przeciwko państwom, jak i instytucjom publicznym (np. systemom ochrony zdrowia, armii, wyborom), czy konkretnym grupom społecznym. Przedmiot uwzględnia również rolę mediów społecznościowych, platform cyfrowych i algorytmów w dystrybucji dezinformacji.
Zwieńczeniem kursu jest praca grupowa, polegająca na analizie wybranego serwisu informacyjnego pod kątem rzetelności i obiektywizmu przekazu dotyczącego kampanii wyborczej. Celem tej pracy jest praktyczne wykorzystanie wiedzy zdobytej podczas zajęć, rozwijanie umiejętności badawczych i krytycznego myślenia.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po ukończeniu przedmiotu student:
Wiedza:
Zna i rozumie podstawowe pojęcia związane z dezinformacją, propagandą, manipulacją informacyjną i wojną informacyjną.
Zna mechanizmy i strategie wykorzystywane w kampaniach dezinformacyjnych, w tym techniki fake newsów i deepfake’ów.
Rozumie znaczenie informacji i komunikacji w kontekście bezpieczeństwa narodowego.
Zna rolę mediów (tradycyjnych i cyfrowych) jako kanałów potencjalnego rozpowszechniania dezinformacji.
Umiejętności:
Potrafi rozpoznać treści dezinformacyjne i przeanalizować je z wykorzystaniem podstawowych narzędzi fact-checkingowych i OSINT.
Umie dokonać krytycznej analizy przekazów medialnych, z uwzględnieniem ich wpływu na opinię publiczną i bezpieczeństwo społeczne.
Potrafi współpracować w grupie przy realizacji zadania analitycznego i opracować zbiorczą diagnozę medialnego obrazu instytucji.
Kompetencje społeczne:
Dostrzega znaczenie rzetelnej informacji dla funkcjonowania państwa demokratycznego.
Jest świadomy odpowiedzialności za przekazywanie informacji oraz etycznych aspektów komunikacji medialnej.
Rozwija postawę czujności poznawczej wobec manipulacji i przekazów nacechowanych propagandowo.
Kryteria oceniania
Zaliczenie wykładu odbywa się w formie projektu zespołowego. Studenci pracują w grupach, przygotowując analizę przypadku (case study) dotyczącego zjawiska dezinformacji w kontekście bezpieczeństwa narodowego. Każda grupa wybiera temat z listy zaproponowanej przez prowadzącego i opracowuje raport analityczny oraz prezentację multimedialną.
Elementy wymagane do zaliczenia:
Wybór tematu i składu grupy
Przygotowanie pisemnego raportu (analiza przypadku)
Opracowanie prezentacji zawierającej główne wnioski i rekomendacje
Udział w prezentacjach online i dyskusji moderowanej przez prowadzącego
Kryteria oceny obejmują:
Jakość analizy merytorycznej
Trafność identyfikacji mechanizmów dezinformacji
Umiejętność formułowania rekomendacji
Przejrzystość raportu i prezentacji
Współpracę w zespole oraz zaangażowanie
Kryteria oceniania:
Ocena końcowa opiera się na poziomie osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, z uwzględnieniem pracy grupowej oraz prezentacji wyników analizy przypadku.
Ocena bardzo dobra (5,0): Student w pełni osiągnął zakładane efekty uczenia się. Raport jest pogłębiony merytorycznie, zawiera trafną analizę zjawiska dezinformacji, dobrze zidentyfikowane mechanizmy, logiczne rekomendacje i klarowną strukturę. Prezentacja jest przemyślana, spójna i angażująca. Student aktywnie uczestniczył w pracy zespołowej i prezentacji.
Ocena dobra plus (4,5): Student osiągnął efekty uczenia się na wysokim poziomie. Raport zawiera większość wymaganych elementów, a prezentacja jest rzeczowa i zrozumiała. Widoczna jest dobra współpraca w zespole.
Ocena dobra (4,0): Student osiągnął zakładane efekty uczenia się. Raport i prezentacja zawierają wszystkie wymagane elementy, choć mogą wymagać dopracowania. Współpraca zespołowa została zrealizowana poprawnie.
Ocena dostateczna plus (3,5): Student osiągnął efekty uczenia się na podstawowym poziomie. Raport zawiera braki merytoryczne lub strukturalne, ale zadanie zostało wykonane. Współpraca w grupie była ograniczona lub nierównomierna.
Ocena dostateczna (3,0): Student wykazał się minimalnym poziomem realizacji efektów uczenia się. Raport i prezentacja mają poważne braki, ale umożliwiają ocenę podstawowych kompetencji. Niska aktywność w pracy zespołowej.
Ocena niedostateczna (2,0): Student nie osiągnął zakładanych efektów uczenia się. Raport nie został złożony lub jego poziom nie pozwala na ocenę. Brak zaangażowania w pracę grupy.
Literatura
Literatura podstawowa:
Wardle, Claire; Derakhshan, Hossein (2018)
Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policymaking
Council of Europe Report.
(dostęp online: https://rm.coe.int/information-disorder-report/1680764666)
Wojciechowicz, Michał (2021)
Dezinformacja. Jak fake newsy wpływają na nasze życie
Wydawnictwo RM.
Sławomir Drelich (red.), (2023)
Dezinformacja, propaganda, fake news. Wyzwania dla edukacji medialnej i bezpieczeństwa informacyjnego
Wydawnictwo UMK.
Jakub Szymczak (2022)
Wojna informacyjna: mechanizmy, przykłady, przeciwdziałanie
Difin.
Literatura uzupełniająca:
Fact-checking i OSINT w praktyce – wybrane materiały z portali:
demagog.org.pl
factcheck.org
euvsdisinfo.eu
Bellingcat.com
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: