Wprowadzenie do bezpieczeństwa międzynarodowego WSE-BW-WDBM

Przedmiot „Wprowadzenie do bezpieczeństwa międzynarodowego” stanowi podstawowy kurs akademicki wprowadzający studentów w problematykę bezpieczeństwa jako jednego z kluczowych wymiarów funkcjonowania współczesnego systemu międzynarodowego. Jego zasadniczym celem jest stworzenie solidnych podstaw analitycznych umożliwiających zrozumienie genezy, ewolucji oraz aktualnych wyzwań związanych z utrzymaniem pokoju, stabilności i porządku międzynarodowego w warunkach dynamicznych przemian politycznych, militarnych i geopolitycznych.

Bezpieczeństwo międzynarodowe nie jest kategorią statyczną ani jednoznaczną. Jego rozumienie zmieniało się wraz z transformacjami ładu światowego, rozwojem technologii wojskowych, pojawianiem się nowych aktorów politycznych oraz redefinicją zagrożeń. W toku zajęć bezpieczeństwo traktowane jest zarówno jako stan, jak i proces, obejmujący działania podejmowane przez państwa, organizacje międzynarodowe i inne podmioty w celu minimalizowania ryzyka konfliktu oraz reagowania na kryzysy o charakterze militarnym i pozamilitarnym.

Szczególny nacisk położony zostaje na analizę historycznych doświadczeń XX wieku, który ukształtował współczesne myślenie o bezpieczeństwie. II wojna światowa, zimna wojna oraz konfrontacja dwóch bloków polityczno-wojskowych stworzyły ramy instytucjonalne i doktrynalne, które do dziś wpływają na funkcjonowanie systemu międzynarodowego. Powstanie Organizacji Narodów Zjednoczonych, rozwój systemów bezpieczeństwa zbiorowego oraz liczne kryzysy regionalne stanowią punkt odniesienia dla zrozumienia zarówno sukcesów, jak i ograniczeń międzynarodowych mechanizmów stabilizacji.

Przedmiot ukazuje bezpieczeństwo międzynarodowe jako zjawisko wielowymiarowe, w którym obok czynników militarnych istotną rolę odgrywają uwarunkowania polityczne, ideologiczne, kulturowe i cywilizacyjne. Z tego względu w programie zajęć uwzględniono nie tylko klasyczne kryzysy zimnowojenne, lecz także zróżnicowane perspektywy regionalne, takie jak rosyjska, chińska, indyjska czy brazylijska, które odzwierciedlają odmienne doświadczenia historyczne i wizje ładu międzynarodowego.

Kurs ma charakter interdyscyplinarny, łącząc elementy historii stosunków międzynarodowych, nauk o polityce oraz studiów nad bezpieczeństwem. Jednocześnie pełni funkcję propedeutyczną, przygotowując studentów do dalszego, pogłębionego studiowania problematyki bezpieczeństwa, konfliktów i współczesnych wyzwań globalnych. Metodyka zajęć – oparta na prezentacjach, analizie materiałów filmowych, lekturze tekstów źródłowych oraz dyskusji – sprzyja rozwijaniu umiejętności krytycznego myślenia i samodzielnej interpretacji złożonych zjawisk międzynarodowych.

1. Zajęcia organizacyjne – wprowadzenie do problematyki zajęć
2. Współczesny system międzynarodowy – układ sił (po 1989 r.)
3. Geneza współczesnego systemu bezpieczeństwa – system Narodów Zjednoczonych
4. Kryzysy systemu bezpieczeństwa międzynarodowego: Blokada Berlina Zachodniego (1948-1949)
5. Kryzysy systemu bezpieczeństwa międzynarodowego: Wojna koreańska (1950-1953)
6. Kryzysy systemu bezpieczeństwa międzynarodowego: Powstanie Węgierskie (1956) i Praska Wiosna (1968)
7. Kryzysy systemu bezpieczeństwa międzynarodowego: Suez (1956) i Kuba (1962)
8. Kryzysy systemu bezpieczeństwa międzynarodowego: wojna w Wietnamie (1955-1975)
9. Kryzysy systemu bezpieczeństwa międzynarodowego: wojna w Afganistanie (1979-1989)
10. Układ Warszawski (1955-1991) jako system bezpieczeństwa zbiorowego
11. Pakt Północnoatlantycki jako system bezpieczeństwa zbiorowego
12. Brazylijska perspektywa bezpieczeństwa międzynarodowego
13. Rosyjska perspektywa bezpieczeństwa międzynarodowego
14. Chińska perspektywa bezpieczeństwa międzynarodowego
15. Indyjska perspektywa bezpieczeństwa międzynarodowego

Scenariusz zajęć:

• Wprowadzenie.
• Krótka (10-15 minut) prezentacja (2 studentów).
• Film dokumentalny.
• Rozwinięcie tematu na kanwie zaproponowanych lektur.
• Dyskusja.
• Podsumowanie.

E-Learning

W cyklu 2023/24_Z:

E-Learning (pełny kurs)

W cyklu 2024/25_Z:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

W cyklu 2025/26_Z:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Poziom przedmiotu

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

BW1_W04, BW1_W08, BW1_W09

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Przedmiot „Wprowadzenie do bezpieczeństwa międzynarodowego” ma charakter podstawowy i nie wymaga specjalistycznego przygotowania kierunkowego, jednak zakłada posiadanie przez studentów elementarnej wiedzy ogólnej z zakresu historii najnowszej oraz wiedzy o społeczeństwie (WoS / HiT), nabytej na wcześniejszych etapach kształcenia. Oczekuje się orientacji w kluczowych wydarzeniach XX i początku XXI wieku, w szczególności związanych z II wojną światową, zimną wojną oraz transformacją porządku międzynarodowego po 1989 roku. Student powinien dysponować podstawowymi umiejętnościami analizy tekstu popularnonaukowego i źródłowego, rozumienia przekazów medialnych dotyczących polityki międzynarodowej oraz zdolnością logicznego formułowania myśli w wypowiedzi ustnej i pisemnej. Istotne znaczenie ma również gotowość do aktywnego uczestnictwa w zajęciach, udziału w dyskusji oraz otwartość na różnorodne interpretacje procesów międzynarodowych. Przedmiot pełni funkcję wprowadzającą do problematyki bezpieczeństwa, dlatego kluczowa jest motywacja do systematycznej pracy i zainteresowanie zagadnieniami współczesnego świata.

Koordynatorzy przedmiotu

Radosław Zenderowski

Efekty kształcenia

Po ukończeniu przedmiotu student posiada podstawową, uporządkowaną wiedzę na temat istoty bezpieczeństwa międzynarodowego, jego ewolucji oraz miejsca w badaniach nad stosunkami międzynarodowymi. Zna kluczowe pojęcia, takie jak system międzynarodowy, bezpieczeństwo zbiorowe, kryzys międzynarodowy, równowaga sił, a także rozumie znaczenie organizacji międzynarodowych w kształtowaniu porządku bezpieczeństwa.
Student potrafi identyfikować i opisywać główne kryzysy bezpieczeństwa XX wieku, analizować ich przyczyny, przebieg i konsekwencje oraz porównywać różne modele i perspektywy bezpieczeństwa międzynarodowego. Nabywa umiejętność krytycznej analizy prostych tekstów źródłowych, materiałów filmowych i publicystycznych odnoszących się do problematyki bezpieczeństwa.
W zakresie kompetencji społecznych student wykazuje świadomość złożoności zagrożeń współczesnego świata, rozumie znaczenie dialogu, współpracy i instytucjonalnych mechanizmów zapobiegania konfliktom oraz jest przygotowany do odpowiedzialnego uczestnictwa w debacie publicznej dotyczącej bezpieczeństwa międzynarodowego.

Kryteria oceniania

Wszystkie zajęcia są obowiązkowe. Można dwukrotnie je opuścić bez konieczności usprawiedliwiania.

Podstawą zaliczenia jest:
(a) prezentacja wygłaszana w czasie zajęć, która następnie jest przedmiotem dyskusji i uwag prowadzącego
Oraz:
(b) test końcowy.

Prowadzący zajęcia wystawiając ocenę końcową bierze pod uwagę:
- jakość prezentacji / eseju pod względem formalnym i merytorycznym (50% oceny)
- wynik testu (50% oceny)
Skala ocen (0–100%)
• 5,0 (bardzo dobry) – 90–100%
Osiągnięcie efektów uczenia się w stopniu bardzo wysokim; pełne opanowanie treści, b. dobra argumentacja i samodzielność analityczna.
• 4,5 (dobry plus) – 85–89%
Bardzo dobre opanowanie treści; nieliczne, nieistotne uchybienia; wysoka jakość analizy i interpretacji.
• 4,0 (dobry) – 75–84%
Dobre opanowanie większości zagadnień; poprawne rozumowanie; drobne braki niezakłócające całościowej oceny.
• 3,5 (dostateczny plus) – 65–74%
Zadowalające opanowanie podstawowych treści; zauważalne braki szczegółowe, lecz zachowane minimum efektów uczenia się.
• 3,0 (dostateczny) – 55–64%
Minimalne spełnienie efektów uczenia się; liczne braki, ale pozwalające na pozytywne zaliczenie przedmiotu.
• 2,0 (niedostateczny) – 0–54%
Nieosiągnięcie wymaganych efektów uczenia się; brak opanowania podstawowych treści.
Wszystkie zajęcia są obowiązkowe. Można dwukrotnie je opuścić bez konieczności usprawiedliwiania.

Podstawą zaliczenia jest:
(a) prezentacja wygłaszana w czasie zajęć, która następnie jest przedmiotem dyskusji i uwag prowadzącego
Oraz:
(b) test końcowy.

Literatura

Jest w całości dostępna w postaci plików PDF lub video / podcastów (wg numeracji udostępnionych plików w MS Teams).

Aron R., Pokój i wojna między narodami, Centrum im. Adama Smitha, Warszawa 1995.
Brzeziński Z., Strategiczna wizja. Ameryka a kryzys globalnej potęgi, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013.
Buzan B., Wæver O., Regiony i potęgi. Struktura bezpieczeństwa międzynarodowego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
Czaputowicz J., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, Difin / Scholar, Warszawa 2013.
Kennedy P., Mocarstwa świata. Narodziny, rozkwit, upadek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1989.
Kuźniar R., Polityka i siła. Studia strategiczne – zarys problematyki, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.
Rotfeld A.D., Myśli o bezpieczeństwie, Wydawnictwo Sejmowe / Scholar, Warszawa 2010.
Zenderowski R., Foreign policy towards civilization megatrends in world politics, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations”, 2024, nr 1, s. 1–9.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WSE-BW-WDBM w USOSweb