Moduł II: Bezpieczeństwo międzynarodowe: Nowa geopolityka XXI wieku WSE-BW-BMNG
Wykład „Nowa geopolityka XXI wieku” służy podniesieniu poziomu wiedzy słuchaczy nt. wzajemnych zależności fizycznego (geograficznego) ukształtowania przestrzeni i jego relacji z cywilizacyjnym, demograficznym, kulturowym , historycznym i ostatecznie politycznym wymiarem przeszłości i istniejącej rzeczywistości. Rezultatem aktywnego uczestnictwa w wykładzie i zapoznania się z dobraną do niego lekturą (obowiązkową i dowolną) powinno być przyswojenie wiedzy nt. rozwoju geopolityki oraz jej aktualnego i przyszłego znaczenia w relacjach międzynarodowych. Zamiarem prowadzącego zajęcia jest zwrócenie uwagi uczestników na wzrastającą współcześnie rolę, w analizie geopolitycznej, czynników naturalnych: wody, ziemi, powietrza, klimatu oraz relatywnie nowych elementów wpływu aktywności człowieka na przestrzeń, takich jak : rozwój systemów uzbrojenia, elektronizacja, rozwój technologiczny, dynamika migracji, narastające rozwarstwienie materialnych zdolności i możliwości społeczeństw. Istotną rolę odgrywa przedstawienie skokowego wzrostu i dynamicznej roli czynników czasoprzestrzennych w globalnych i regionalnych relacjach geopolitycznych. Immanentną częścią wykładu jest wykazanie relatywnie ograniczonej współczesnej roli pojedynczego państwa jako podmiotu kształtującego geopolitykę.
Tematy zajęć. WSE-BWZ-MBM Semestr letni 2025-2026
1A. Wprowadzenie do zajęć. Klasyczne koncepcje geopolityki.
1B. Wybrani twórcy polskiej geopolityki.
2. Woda jako czynnik geopolityki.
- aspekty globalne - B. Szczepańczyk - 11.03.2026
- hydrologiczne uwarunkowania RP/ specyfika Morza Bałtyckiego
W. Piesiewicz 11.03.2026
Ziemia jako czynnik geopolityki
3. Powietrze, klimat, jako czynniki geopolityczne F. Kuklik - 18.03.2026
4. Rozwój elektroniki (informatyzacja) i wpływ na systemy uzbrojenia
- dynamika rozwoju technologii E. Rybicka 25.03.2026
--SI
- automatyzacja.
- najnowocześniejsze systemy uzbrojenia M. Pietrusiński - 25.03.2026
- wrażliwość systemów informatycznych
LEKTURY - 8.04.2026
. Problemy demograficzne i dynamika migracji.
- kraje wzrastającej dynamiki urodzin (przegląd kontynentalny)
A. Miszkurka - 15.04.2026
-- regiony kryzysu demograficznego K. Jaworska - 15.04.2026
- migracje dobrowolne i wymuszone
6. Narastające rozwarstwienie materialnych zdolności i możliwości społeczeństw.
- Wzrost i dynamiczna rola czynników czasoprzestrzennych (Covid 19)
K. Muszyńska - 22.04.2026
- dynamika różnic rozwoju
- groźba pandemii
- geopolityka pomocy medycznej
7.Globalne i regionalne konflikty geopolityczne.
- mocarstwa światowe P. Luśnia - 29.04.2026
- współczesny wymiar starych konfliktów.
- nowi gracze kontynentalni J. Sopata - 6.05.2026
- obecne i potencjalne strefy konfliktów geopolitycznych
8.Rola i znaczenie średniego państwa jako podmiotu konkurencji geopolitycznej. Cały punkt 8 - K. Lotek 6.05.2026
- pojęcie średniego państwa w geopolityce
- Polska jako przykład średniego państwa europejskiego
- perspektywy geopolityczne RP.
9.Geopolityczny wymiar konfliktu na Ukrainie
- skutki globalne i regionalne
- Polska krajem przyfrontowym
LEKTURY 20.05.2026
- percepcja chińska wojny FR-UA
- skażenie środowiska
10. Podsumowanie i zakończenie zajęć
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Na zaliczenie wykładu składają się następujące elementy:
1. Każdy ze studentów powinien przygotować jedną, krótką ( max. 20. min) elektroniczną prezentację na temat uzgodniony z wykładowcą adekwatną do merytorycznego spektrum wykładu i zaprezentować ją na zajęciach. Tematy studenckich prezentacji zostały umieszczone w opisie przedmiotu. Sposób przygotowania i przedstawienia podlega ocenie indywidualnej.
2. Aktywność merytoryczna na zajęciach, przy analizie i wymianie opinii nt. przestawianych tematów.
3. Frekwencja na zajęciach (dopuszczalne 3 nieobecności).
4. Przeczytanie obowiązkowe 3 lektur z zaproponowanej listy, w tym minimum jednej lektury spośród propozycji zaznaczonych na liście bibliograficznej jako "Grupa A" - literatura podstawowa. Pisemny sprawdzian z lektury.
5. Merytoryczny dialog w czasie zajęć raz ew. rozmowa ze studentami na końcu semestru.
Kryteria oceniania
Uczestnicy wykładu uzyskują rozszerzoną wiedzę nt. geopolityki we współczesnym świecie i polskich geopolitycznych uwarunkowań polityki zagranicznej i wewnętrznej. Uzyskują jednocześnie wiedzę generującą zdolność przeprowadzenia kwerendy źródłowej, formułowania argumentów, sporządzania własnych ocen, krytycznego podejścia do informacji medialnych, wyciągania wniosków i zdolności syntetycznej oceny.
5 pkt ECTS
2 pkt - udział w zajęciach oraz przygotowanie do nich i aktywność merytoryczna 40 h
3 pkt - prezentacja i lektury - 60 h
Literatura
Literatura Podstawowa (Grupa A)
Eberhardt Piotr, Polska i jej granice. Z historii polskiej geografii politycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2004, s. 302.
Kissinger Henry, Porządek światowy, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2016, s. 390. (Grupa A)
Moczulski Leszek, Geopolityka. Potęga w czasie i przestrzeni, Bellona, Warszawa 2010, s. 646. (i każde późniejsze wydanie tej pozycji)
Literatura dodatkowa. Grupa B
Bartosiak Jacek, Rzeczypospolita między lądem a morzem. O wojnie i pokoju, Zona Zero, Warszawa 2018, s. 792.
Bezpieczeństwo, gospodarka, geopolityka. Wybrane problemy, Ilnicki Marek (red.), Nowakowski Zdzisław (red.), Towarzystwo Naukowe Powszechne S.A., Warszawa 2014, s. 416.
Błasiak Wojciech, Pomiędzy centrum, a peryferiami na progu XXI wieku. Geopolityka i ekonomika Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w warunkach integracji europejskiej i światowej depresji gospodarczej, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2013, s.497.
Davies Norman, Zaginione królestwa, Wydawnictwo Znak, Kraków 2016, s. 450.
Eberhardt Piotr, Twórcy polskiej geopolityki, Wydawnictwo ARCANA, Kraków 2006, s. 275.
Facebook. Oblicza i dylematy, Kreft Jan (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017, s. 116.
Flint Colin, Wstęp do geopolityki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 241.
Geopolityka, Dybczyński Andrzej (red.), Wydawnictwo Poltex, Warszawa 2013, s. 446.
Geopolityka rurociągów. Współzależność energetyczna, a stosunki międzypaństwowe na obszarze postsowieckim, Wyciszkiewicz Ernest (red.), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2008, s. 184.
Geopolityka w stosunkach polsko-rosyjskich, Bieleń Stanisław (red.), Skrzypek Andrzej (red.), Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012, s. 220.
Goral Iwona, Francja wobec zjawiska imigracji z krajów muzułmańskich w latach 1968-2008, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2008, s. 30
Jean Carlo, Geopolityka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław-Warszawa-Kraków 2003, s. 391.
Kochanek Ewelina, Geopolityka energetyczna współczesnych państw, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Szczecińskiego MINERWA, Szczecin 2016, s. 245.
Kowal Paweł, Testament Prometeusza, Źródła polityki wschodniej III Rzeczypospolitej, KEW - ISP PAN, Wrocław Wojnowice 2018, s. 767.
Kuźniar Roman, Europa w porządku międzynarodowym, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2016, s. 273.
Legucka Agnieszka, Polityka Wschodnia Unii Europejskiej, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2008, s. 180.
Larroque Anne-Clementine, Geopolityka fundamentalizmów muzułmańskich, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 2015, s. 134.
Ostrowski Arkadij, Rosja wielkie zmyślenie. Od wolności Gorbaczowa do wojny Putina, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018, s. 394.
Piotrzkowicz Ireneusz P., Geopolityka polska w grze mocarstw, Zona Zero, Warszawa 2019, s. 365.
Ring-Eifel Ludwig, Światowa potęga Watykanu. Polityka współczesnych papieży, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2006, s. 303.
Rozpad ZSRR i jego konsekwencje dla Europy i świata. Część pierwsza Federacja Rosyjska, Kraków 2011, Jach Anna (red.), Księgarnia Akademicka, s.494.
Verluise Pierre, Geopolityka granic Wspólnoty Europejskiej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014, s. 211.
Wang Yiwei, Inicjatywa „Jeden pas i jedna droga”. Co rozwój Chin oznacza dla świata, New World Press – Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2016, s. 243.
Wprowadzenie do polityki zagranicznej muzułmańskich państw Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, Wożniak-Bobińska Marta i Solarz Anna M. (red. naukowa), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2018, s. 475.
Zajączkowski Wojciech, Rozumieć politykę międzynarodową. Metody analizy źródeł otwartych, Warszawa 2025, Wydawnictwo naukowe SCHOLAR, s. 249
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: