Metodyka pracy nauczyciela psychologa w szkole ponadpodstawowej i innych placówkach systemu oświaty - ćwiczenia WPS-PED-DPSPP1

Efekty kształcenia:

W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
F.2.W1.  problematykę rozwoju dziecka w kontekście edukacji oraz metody zastosowania wiedzy psychologicznej w działaniach dydaktyczno-wychowawczych;
F.2.W2.  rolę, zadania i funkcje psychologa w przedszkolu, szkole i placówce systemu oświaty oraz jego prawa i obowiązki;
F.2.W3.  rolę monitorowania procesu dydaktyczno-wychowawczego realizowanego w przedszkolu, szkole lub placówce systemu oświaty; zasady dokonywania diagnozy sytuacji wychowawczych i sposoby zapobiegania błędom wychowawczym oraz korygowania negatywnych skutków oddziaływań wychowawczych;
F.2.W4.  rolę diagnozy zespołu klasowego (strukturę grupy, obraz relacji i pozycji uczniów w grupie) i zasady dokonywania diagnozy potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów, zaburzeń oraz trudności i ich źródeł; zagadnienia diagnozy pozytywnej ucznia (właściwości psychicznych i elementów środowiska mających korzystne znaczenie dla dziecka) i diagnozy negatywnej ucznia (opóźnienia, zaburzenia i nieprawidłowości rozwoju); sposób opracowywania opinii psychologicznych i formułowania zaleceń;
F.2.W5.  rolę wspierania rozwoju dziecka lub ucznia: wspomaganie rozwoju kompetencji społecznych i komunikacyjnych oraz sposoby wspierania rozwoju społeczno- -moralnego, emocjonalnego i samoregulacji, znaczenie wspomagania uczniów w adaptacji do przedszkola, szkoły lub placówki systemu oświaty oraz konieczność wspierania uczniów lub wychowanków w radzeniu sobie z problemami wieku dorastania;
F.2.W6.  znaczenie wspomagania pracy wychowawczej nauczycieli: sposoby współpracy psychologa z nauczycielami, potrzebę kształtowania środowiska sprzyjającego harmonijnemu rozwojowi uczniów, model pracy psychologa z zespołem klasowym oraz integrowanie zespołu klasowego; sposób pracy indywidualnej psychologa z dzieckiem, uczniem lub wychowankiem, metody i techniki identyfikacji oraz wspomagania rozwoju uzdolnień i zainteresowań, bariery i trudności w procesie komunikowania się oraz techniki i metody usprawniania komunikacji z uczniem;
F.2.W7.  problematykę animowania działań edukacyjnych i pracy nad rozwojem ucznia; potrzebę kształtowania u ucznia pozytywnego stosunku do nauki, motywacji do uczenia się i nawyków systematycznego uczenia się, stymulowania samodzielnej pracy dziecka lub ucznia w kontekście uczenia się przez całe życie, rozwijania ciekawości, aktywności, samodzielności poznawczej, logicznego i krytycznego myślenia, a także umiejętności korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu, oraz przygotowania ucznia lub wychowanka do samokształcenia;
F.2.W8.  rolę profilaktyki i promocji zdrowia: sposoby konstruowania szkolnych programów profilaktycznych, zasady promocji i ochrony zdrowia uczniów, edukacji zdrowotnej oraz udzielania pierwszej pomocy, zagadnienia związane z promowaniem rozwoju fizycznego i zdrowia psychicznego (kształtowanie odporności emocjonalnej, prowadzenie treningów interpersonalnych, radzenia sobie ze stresem, zarządzania własnymi emocjami), profilaktyką uzależnień, zapobieganiem zjawiskom dyskryminacji, agresji i przemocy oraz sposoby interwencji w sytuacjach konfliktowych (prowadzenie mediacji) i kryzysowych (interwencja kryzysowa);
F.2.W9.  metodykę prowadzenia działań edukacyjnych przez nauczyciela psychologa: zasady projektowania zajęć z uczniami, doboru metod, form pracy i środków dydaktycznych, projektowania zajęć (warsztatów) dla nauczycieli, a także sposoby realizacji zajęć z dziećmi, uczniami lub wychowankami w różnym wieku i o różnych możliwościach psychofizycznych;
F.2.W10.  organizację wsparcia dzieci lub uczniów w przedszkolach, szkołach lub placówkach systemu oświaty, zasady projektowania, koordynacji, realizacji oraz ewaluacji działań pomocowych;
F.2.W11.poradnictwo psychologiczno-pedagogiczne: zasady dokonywania diagnozy, opiniowania i orzekania, doradztwo edukacyjno-zawodowe oraz zasady współpracy przedszkola, szkoły lub placówki systemu oświaty z poradnią psychologiczno- -pedagogiczną;
F.2.W12. rolę psychoedukacji, zasady udzielania porad psychologicznych, wspomagania rodziców lub opiekunów w działaniach wychowawczych oraz wspierania rozwoju dzieci i młodzieży, zasady prowadzenia warsztatów dla uczniów, nauczycieli i rodziców lub opiekunów, działania na rzecz popularyzacji wiedzy psychologicznej;
F.2.W13. znaczenie języka jako narzędzia pracy nauczyciela: problematykę pracy z uczniami z ograniczoną znajomością języka polskiego lub zaburzeniami komunikacji językowej, metody porozumiewania się w celach dydaktycznych – sztukę wykładania i zadawania pytań, sposoby zwiększania aktywności komunikacyjnej uczniów, praktyczne aspekty wystąpień publicznych – poprawność językową, etykę języka oraz etykietę korespondencji tradycyjnej i elektronicznej.

UMIEJĘTNOŚCI:

W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
F.2.U1.  diagnozować sytuacje wychowawcze;
F.2.U2.  diagnozować potrzeby rozwojowe i edukacyjne uczniów, zaburzenia i trudności w uczeniu się oraz ich źródła;
F.2.U3.  wspomagać dzieci lub uczniów w adaptacji do przedszkola, szkoły lub placówki systemu oświaty;
F.2.U4.  wspierać uczniów w radzeniu sobie z problemami wieku dorastania;
F.2.U5.  promować zdrowy styl życia uczniów oraz rozwój i zdrowie psychiczne (kształtować odporność emocjonalną, prowadzić treningi interpersonalne, radzenia sobie ze stresem i zarządzania własnymi emocjami);
F.2.U6.  działać na rzecz profilaktyki uzależnień, zapobiegania zjawiskom dyskryminacji, agresji i przemocy;
F.2.U7.  interweniować w sytuacjach konfliktowych (prowadzić mediację) i kryzysowych (podjąć interwencję kryzysową);
F.2.U8.  wspomagać rodziców lub opiekunów i nauczycieli w działaniach wychowawczych;
F.2.U9.  wspierać proces nauczania-uczenia się uczniów w oparciu o wiedzę w zakresie prawidłowości i metod efektywnego uczenia się. 


KOMPETENCJE:

W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:
F.2.K1.  nawiązywania skutecznego dialogu z uczniem, jego rodzicami lub opiekunami na temat rozwoju ucznia;
F.2.K2.  popularyzacji wiedzy psychologicznej;
F.2.K3.  podejmowania współpracy z różnymi podmiotami w środowisku ucznia na rzecz jego rozwoju.

KRYTERIA OCENIANIA

WIEDZA:

Na ocenę 5 (bdb): student bardzo dobrze zna i rozumie psychologiczne oraz dydaktyczne podstawy prowadzonych zajęć. Prezentuje treści zgodne z aktualną wiedzą psychologiczną, wyjaśnia je precyzyjnie i dostosowuje do wieku, potrzeb rozwojowych, możliwości psychofizycznych i zróżnicowania uczestników. Bardzo dobrze uzasadnia dobór celów, treści, metod, form pracy i środków dydaktycznych. Zna zasady wspierania rozwoju osobistego, społecznego, emocjonalnego i poznawczego uczniów oraz sposoby zwiększania ich aktywności, motywacji i samodzielności. Rozumie zasady psychoedukacji, komunikacji i pracy z grupą, a także etyczne granice działań nauczyciela psychologa. Samodzielnie wskazuje możliwości zastosowania omawianych treści w praktyce edukacyjnej.
Na ocenę 4 (db): student dobrze zna i rozumie psychologiczne oraz dydaktyczne podstawy prowadzonych zajęć. Przekazuje treści poprawne merytorycznie i na ogół dostosowane do wieku, potrzeb oraz możliwości uczestników. Poprawnie uzasadnia dobór celów, treści, metod, form pracy i środków dydaktycznych. Zna najważniejsze sposoby wspierania rozwoju uczniów, zwiększania ich aktywności, motywacji i samodzielności oraz podstawowe zasady psychoedukacji, komunikacji i pracy z grupą. Rozumie etyczne granice pracy nauczyciela psychologa, choć w wyjaśnieniach lub uzasadnieniach może pomijać mniej istotne szczegóły.
Na ocenę 3 (dst): student zna i rozumie w podstawowym zakresie psychologiczne i dydaktyczne podstawy prowadzonych zajęć. Przekazywane treści są zasadniczo poprawne, choć mogą być przedstawione w sposób uproszczony. Student wskazuje podstawowe cele zajęć oraz dobiera proste metody i formy pracy odpowiednie do uczestników. Zna podstawowe sposoby wspierania rozwoju i aktywności uczniów oraz najważniejsze zasady psychoedukacji, komunikacji, pracy z grupą i etycznego postępowania. Może wymagać pytań pomocniczych podczas uzasadniania przyjętych rozwiązań, ale nie popełnia zasadniczych błędów merytorycznych.

UMIEJĘTNOŚCI:

Na ocenę 5 (bdb): student samodzielnie przygotowuje kompletny i spójny konspekt, prawidłowo formułuje cele oraz trafnie dobiera treści, metody, formy pracy i środki dydaktyczne. Prowadzi zajęcia w sposób uporządkowany, angażujący i dostosowany do potrzeb uczestników. Jasno formułuje polecenia i pytania, uważnie słucha, adekwatnie reaguje na wypowiedzi oraz skutecznie zwiększa aktywność komunikacyjną uczniów. Tworzy atmosferę bezpieczeństwa, akceptacji i poszanowania różnorodności, nie etykietuje uczestników i nie skłania ich do ujawniania osobistych informacji. Sprawnie kieruje pracą grupy, elastycznie reaguje na pojawiające się trudności i właściwie gospodaruje czasem. Podsumowuje zajęcia, sprawdza osiągnięcie celów, przeprowadza ewaluację oraz formułuje trafne wnioski do dalszej pracy.
Na ocenę 4 (db): student przygotowuje poprawny i logiczny konspekt, właściwie formułuje cele oraz dobiera odpowiednie treści, metody, formy pracy i środki dydaktyczne. Prowadzi zajęcia w sposób uporządkowany i dostosowany do uczestników. Formułuje zrozumiałe polecenia i pytania, utrzymuje kontakt z grupą oraz zachęca uczestników do aktywności. Dba o atmosferę bezpieczeństwa, akceptacji i poszanowania różnorodności. Poprawnie organizuje pracę grupy i na ogół właściwie reaguje na pojawiające się trudności. Podsumowuje zajęcia i przeprowadza ich ewaluację, choć niektóre elementy realizacji lub sformułowane wnioski mogą wymagać dopracowania.
Na ocenę 3 (dst): student przygotowuje podstawowy konspekt zawierający temat, cele, metody i planowany przebieg zajęć. Podczas prowadzenia realizuje najważniejsze założenia, choć może wymagać wsparcia prowadzącego i mieć trudności z płynnym przechodzeniem między poszczególnymi etapami. Przekazuje zasadniczo zrozumiałe polecenia, podejmuje kontakt z grupą i stosuje proste sposoby aktywizowania uczestników. Przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa psychologicznego, szacunku i dobrowolności wypowiedzi. Podejmuje próbę podsumowania zajęć i sprawdzenia realizacji celów. Potrafi wskazać podstawowe mocne strony własnej pracy i elementy wymagające poprawy.

KOMPETENCJE:

Oceniane są: odpowiedzialność za przygotowanie i przeprowadzenie zajęć, przestrzeganie zasad etycznych, poszanowanie godności, prywatności i różnorodności uczestników, gotowość do nawiązywania dialogu i reagowania na potrzeby grupy, umiejętność współpracy z innymi studentami, rzetelne i zrozumiałe przekazywanie wiedzy psychologicznej oraz otwartość na informację zwrotną i refleksję nad własnym działaniem.

Warunki konieczne do zaliczenia ćwiczeń:
1. Liczba nieobecności nieprzekraczająca trzech (niezależnie od tego, czy są usprawiedliwione czy nie).
2. Przygotowanie i przeprowadzenie lekcji wychowawczej o tematyce psychologicznej dla studentów w ramach zajęć (100% oceny końcowej z ćwiczeń).

Literatura obowiazkowa:
Bereźnicki, F. (2015). Dydaktyka szkolna dla kandydatów na nauczycieli. Kraków: Impuls.

Literatura uzupełniająca:
Ciężka, B. (2011). Planowanie ewaluacji wewnętrznej w szkole (placówce) wraz z przykładami projektów ewaluacji. W: G. Mazurkiewicz (Red.), Ewaluacja w nadzorze pedagogicznym. Autonomia (s. 83-107). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielońskiego.
Grochowska, N. (2002). Twoje życie - Twoja sprawa. Lekcje wychowawcze, ścieżki edukacyjne. Warszawa: Wydawnictwo Seventh Sea.
Kupisiewicz, C. (2012). Dydaktyka. Podręcznik akademicki. Kraków: Impuls.
Mikina, A., Zając, B. (2006). Jak wdrażać metodę projektów? Podręcznik dla nauczycieli i uczniów gimnazjum, liceum i szkoły zawodowej. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Mizerek, H. (2011). Efektywna autoewaluacja w szkole - jak ją sensownie zaprojektować i przeprowadzić? W: G. Mazurkiewicz (Red.), Ewaluacja w nadzorze pedagogicznym. Autonomia (s. 19-62). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Półturzycki, J. (1996). Dydaktyka dla nauczycieli. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu WPS-PED-DPSPP1 w USOSweb