Teoria i filozofia prawa WP-PR-TiFP-ćw
Zagadnienia:
1. Różnorodność poglądów na istotę prawa: kryteria podziałów filozofii prawa.
2. Pozytywistyczne a niepozytystyczne (naturalistyczne) filozofie prawa.
3. Filozofia prawa w ujęciu G.Radbrucha: informacja o życiorysie, formuła Radbrucha, "państwo stanu wyjątkowego" w ujęciu G.Radbrucha, przykłady arbitralnego stanowienia i stosowania prawa wymieniane przez G.Radbrucha, pojęcie sprawiedliwości.
4. Twardy a miękki (wyrafinowany) pozytywizm prawniczy.
5. Filozofia prawa w ujęciu H.Harta: prawo jako system reguł, krytyka twardego pozytywizmu prawniczego w wymiarze naukowym na przykładzie "paradoksu Bandyty", wewnętrzny i zewnętrzny punkt widzenia, specyfika rozwiązywania "trudnego przypadku" na gruncie kultury common-law w ujęciu H.Harta;
6. Integralna teoria prawa i koncepcja wykładni prawa R.Dworkina
7. Ocena aplikowalności koncepcji H.Harta i R.Dworkina do kultury prawa stanowionego: uwarunkowania kultury common-law, precedensowy model stosowania prawa a modele: subsumcyjne i decyzyjne.
8. Precedens a wykładnia: precedens de iure i de facto, "myślenie precedensowe" a myślenie multicentryczne, koncepcja wielokrotnych ugruntowań.
9. Rozwój pozytywistycznej koncepcji prawa po II wojnie światowej.
10. Autopojeza i autarkiczność prawa.
11. Teoria argumentacji R.Alexego i dyskursywno-argumentacyjna filozofia prawa.
12. Stosowanie prawa i wykładnia operatywna: modele, pojęcia, kazusy wybrane przez prowadzącego ćwiczenia.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2019/20_L: E-Learning z podziałem na grupy | W cyklu 2021/22_L: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2023/24_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2024/25_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2025/26_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2026/27_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026/27_Z: | W cyklu 2019/20_L: | W cyklu 2023/24_Z: | W cyklu 2025/26_Z: | W cyklu 2021/22_L: | W cyklu 2024/25_Z: |
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
1. Student stosuje kryteria podziału filozofii prawa do klasyfikacji wskazanego, wcześniej nieomawianego stanowiska doktrynalnego. PR_U05
2. Student analizuje wskazany stan faktyczny pod kątem możliwości zastosowania formuły Radbrucha, formułując wniosek co do skutku prawnego arbitralnie ustanowionej normy. PR_U05
3.Student rozwiązuje przedstawiony stan faktyczny (hard case) z zastosowaniem koncepcji reguły rozpoznania H. Harta, odróżniając argumentację prowadzoną z wewnętrznego i zewnętrznego punktu widzenia. PR_U05
4. Student rozwiązuje przedstawiony stan faktyczny z zastosowaniem integralnej teorii R. Dworkina, wskazując zasady prawne oraz zakres ich kolizji, argumentuje zgodnie z wymogami dyskursu prawniczego na rzecz pierwszeństwa jednej zasady wobec drugiej. PR_U05
5. Student porównuje sposób rozstrzygania kazusu w modelu precedensowym z modelami subsumcyjnym i decyzyjnym oraz ocenia aplikowalność koncepcji common-law (w tym rozróżnienie precedensu de iure i de facto oraz koncepcję wielokrotnych ugruntowań) do kultury prawa stanowionego. PR_U05
6. Student formułuje argumentację prawniczą wskazanego stanowiska przy zastosowaniu reguł dyskursu prawniczego R. Alexego oraz stosuje poznane modele wykładni operatywnej do rozstrzygnięcia kazusu wybranego przez prowadzącego ćwiczenia. PR_U05
7. Student uzasadnia w dyskusji własne rozstrzygnięcie dylematu aksjologicznego związanego z arbitralnym stanowieniem lub stosowaniem prawa, odnosząc się do argumentów przeciwnych zgłoszonych przez innych uczestników zajęć. PR_K02
8. Student współdziała w grupie przy przygotowaniu stanowiska na debatę dotyczącą sporu pozytywizm–niepozytywizm lub aplikowalności koncepcji common-law, przyjmując przydzieloną rolę (referujący/oponent/moderator). PR_K03
Kryteria oceniania
Ocena dostateczna (3,0)
Student rozpoznaje podstawowe pojęcia i koncepcje filozoficznoprawne stanowiące przedmiot zajęć: teorie argumentacji i wnioskowań prawniczych, kryteria podziału filozofii prawa, formułę Radbrucha, regułę rozpoznania H. Harta, zasady prawne w ujęciu R. Dworkina, model precedensowy oraz reguły dyskursu prawniczego R. Alexego oraz, przy wsparciu prowadzącego, podejmuje próbę ich zastosowania do wskazanych stanowisk doktrynalnych, stanów faktycznych i kazusów, formułując wnioski i argumentację obarczone istotnymi brakami lub nieścisłościami. W dyskusji nad dylematami aksjologicznymi oraz w pracach grupy przygotowującej stanowisko na debatę uczestniczy w sposób odtwórczy, wymagając zachęty lub stałego wsparcia ze strony prowadzącego bądź pozostałych uczestników zajęć.
Ocena dostateczna plus (3,5)
Student samodzielnie stosuje zgodnie w wymogami dyskursu prawniczego poznane koncepcje filozoficznoprawne do analizy wskazanych stanowisk, stanów faktycznych i kazusów, formułując wnioski oraz argumentację co do zasady poprawne, jednak zawierające nieścisłości w uzasadnieniu lub obejmujące jedynie część istotnych elementów analizowanego zagadnienia. Aktywnie uczestniczy w dyskusji nad dylematem aksjologicznym oraz współdziała w pracach grupy przygotowującej stanowisko na debatę, nie podejmując jednak pogłębionej polemiki ani wykazując ograniczoną inicjatywę.
Ocena dobra (4,0)
Student poprawnie i samodzielnie stosuje poznane koncepcje filozofii prawa, w tym kryteria klasyfikacyjne, teorie dyskursu prawniczego, formułę Radbrucha, regułę rozpoznania, integralną teorię R. Dworkina, modele rozstrzygania kazusu oraz reguły dyskursu R. Alexego i modele wykładni operatywnej. Poprawnie używa ich do analizy wskazanych stanowisk, stanów faktycznych i kazusów, formułując logicznie uzasadnione wnioski oraz argumentację zgodną z wymogami dyskursu prawniczego. Rzeczowo uczestniczy w dyskusji nad dylematami aksjologicznymi, odnosząc się do argumentów przeciwnych, oraz rzetelnie wywiązuje się z przydzielonej roli w pracach grupy przygotowującej stanowisko na debatę.
Ocena dobra plus (4,5)
Student stosuje poznane koncepcje filozoficznoprawne z uwzględnieniem ich dodatkowych aspektów koncepcji wielokrotnych ugruntowań, podziału wypowiedzi normatywnych R. Dworkina czy alternatywnych modeli wykładni operatywnej, dostrzegając niejednoznaczności analizowanych zagadnień oraz sygnalizując rozstrzygnięcia alternatywne w ramach formułowanej, wielowątkowej argumentacji. Aktywnie i z własnej inicjatywy uczestniczy w dyskusji oraz w pracach grupy, modyfikując sposób argumentacji lub działania w odpowiedzi na przebieg zajęć i zgłaszane kontrargumenty.
Ocena bardzo dobra (5,0)
Student przeprowadza pogłębioną, krytyczną analizę wskazanych stanowisk doktrynalnych, stanów faktycznych i kazusów z pełnym wykorzystaniem aparatu pojęciowego filozofii prawa, wskazując kontrowersje doktrynalne, ograniczenia zastosowanych koncepcji oraz rozstrzygnięcia konkurencyjne. Formułuje precyzyjną i wielowątkową argumentację prawniczą zgodną z regułami dyskursu R. Alexego, inicjuje i prowadzi dyskusję nad dylematami aksjologicznymi, trafnie odnosząc się do argumentów przeciwnych, a w pracach grupy przygotowującej stanowisko na debatę pełni rolę inicjatora i koordynatora.
Literatura
Teksty źródłowe - udostępniane przez prowadzących
1. Alexy R., W obronie niepozytywistycznej koncepcji prawa, tłum. L. Morawski, „Państwo i Prawo” 1993, z. 11–12, s. 34–49.
2. Barankiewicz T., Inkluzywny pozytywizm prawniczy (geneza, rozwój, główne idee), „Państwo i Prawo” 2010, nr 1, s. 10–24.
3. Dworkin R., Biorąc prawa poważnie, przeł. T. Kowalski, wstępem poprzedził J. Woleński, Warszawa 1998 (fragment).
4. Hart H.L.A., Pojęcie prawa, przeł. J. Woleński, Warszawa 1998 (fragmenty).
5. Kotowski A. (red.n.), Wybrane zagadnienia teorii i filozofii prawa, Warszawa 2021
6. Kotowski A., Model stosowania prawa w znowelizowanej procedurze karnej – próba analizy teoretycznej, „Państwo i Prawo” 2016, nr 2
7. Kotowski A., Myślenie precedensowe jako formuła precedensu w kulturze prawa stanowionego, (w:) L. Leszczyński, B. Liżewski, A. Szot (red.), Precedens sądowy w polskim porządku prawnym, Warszawa 2018, s. 227–240.
8. Kotowski A., Operatywna wykładnia prawa w warunkach multicentryzmu, „Przegląd Prawa i Administracji” 2016, t. 104, s. 197–218.
9. Leszczyński L., Precedens w porządku prawa stanowionego. Ujęcia polskiej nauki prawa, (w:) L. Leszczyński, B. Liżewski, A. Szot (red.), Precedens sądowy w polskim porządku prawnym, Warszawa 2018, s. 3–20.
10. Leszczyński L., Wykładnia operatywna (podstawowe właściwości), „Państwo i Prawo” 2009, z. 6, s. 11–23.
11. Morawski L., Precedens a wykładnia, „Państwo i Prawo” 1996, nr 10, s. 3–12.
12. Radbruch G., Pięć minut filozofii prawa oraz Ustawowe bezprawie i ponadustawowe prawo, (w:) tenże, Filozofia prawa, tłum. E. Nowak, Warszawa 2009, s. 241–254.
13. Teubner G., Sprawiedliwość alienująca. O dodatkowej wartości dwunastego wielbłąda, „Ius et Lex” 2002, nr 1, s. 109–132.
14. Zajadło J., Po co prawnikom filozofia prawa?, Warszawa–Kraków 2008
15. Zajadło J., Po co prawnikom filozofia prawa?, Warszawa–Kraków 2008
16. Zirk-Sadowski M., Sposoby uczestniczenia prawników w kulturze, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1994, z. 4
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: