Teoria i filozofia prawa WP-PR-TiFP
Wykład z Teorii i Filozofii Prawa dotyczy zapoznania studenta z podstawowymi zagadnieniami nauk ogólnych prawoznawstwa.
1. 1. Teoria i Filozofia Prawa w strukturze nauk prawnych
2. Kształtowanie się metodologicznego statusu prawoznawstwa
3. Filozofia a teoria prawa
4. Pojęcie zjawiska prawnego i płaszczyzny badania prawa
5. Spór o metodę w teorii i filozofii prawa
6. Charakterystyka porządków normatywnych jako systemów norm
7. Prawo jako unikalny porządek normatywny
8. Antropologiczna koncepcja genezy zjawiska prawa B.Malinowskiego
9. Związek prawa i moralności: walidacyjny, treściowy i funkcjonalny
10. Problematyka aksjologicznej oceny prawa i aksjologicznego zaangażowania nauki prawniczej (polityczność nauki prawniczej, instrumentalizacja prawa)
11. Pozytywistyczne i niepozytywistyczne filozofie prawa
12. Anglosaski a kontynentalnym pozytywizm prawniczy
13. Ustawowe bezprawie w ujęciu G.Radbrucha
14. Analityczna filozofia prawa H.Harta
15. Integracyjna teoria prawa R.Dworkina
16. Filozofia argumentacji i dyskursu prawniczego
17. Koncepcja wewnętrznej moralności prawa L.Fullera
18. Pojęcia autopojezy i autarkiczności prawa
19. Norma prawna jako przedmiot badań – lingwistyczna i nielingwistyczna (w szczególności – decyzyjna) koncepcja normy prawnej
20. Pojęcie juryslingwistyki
21. Język prawa jako profesjolekt
22. Koncepcja języka prawnego jako opisu świata możliwego
23. Podział na język prawny i prawniczy – rola kryterium pragmatycznego
24. Teoria performatywów J.Austina
25. Problem nieostrości języka (prawnego) i sposoby jej redukcji
26. Pojęcie legisprudencji
27. Tworzenie a stanowienie prawa i rodzaje tworzenia prawa
28. Władczy a dyskursywny model tworzenia prawa
29. Etapy stanowienia prawa
30. Podstawowe cechy polskiego procesu legislacyjnego
31. Przepis prawa a norma prawna w świetle koncepcji Zygmunta Ziembińskiego i struktura normy jako wypowiedzi językowej
32. Koncepcja translacji językowej
33. Prawo jako „zjawisko interpretacyjne”
34. Pojęcia: wykładni a interpretacji prawa
35. Teoria wykładni prawa oraz ich podział na teorie: opisowe i normatywne
36. Problematyka znaczenia w wykładni prawa (intensjonalność a ekstensjonalność)
37. Wykładnia in abstracto i in concreto
38. Wykładnia klaryfikacyjna (sensu stricto), derywacyjna (sensu largo) a interpretacja humanistyczna (largissimo sensu)
39. Etapy rozwoju polskiej teorii wykładni prawa w XX w.
40. Spór o paradygmat wykładni: clara non sunt interpretanda i omnia sunt interpretanda
41. Teoria semantyczna – podstawowe założenia (klaryfikacyjność wykładni); wykładnia świadoma i nieświadoma
42. Metody (dyrektywy) wykładni prawa i reguły preferencji w semantycznej koncepcji wykładni prawa
43. Wykładnia derywacyjna Macieja Zielińskiego – podstawowe założenia (norma prawna jako językowy derywat przepisu)
44. Przepis – wyrażenie normokształtne – norma prawna
45. Holistyczność wykładni w świetle derywacyjnej koncepcji wykładni prawa
46. Walidacyjno-derywacyjny model wykładni Leszka Leszczyńskiego – podstawowe informacje
47. Empiryczne analizy wykładni – studia orzecznictwa – podstawowa charakterystyka
48. Decyzyjne i kognitywne uwarunkowania wykładni prawa
49. Orientacyjność wykładni prawa
50. Decyzyjny model stosowania prawa
51. Ideologie stosowania prawa w świetle koncepcji Jerzego Wróblewskiego
52. Fazy procesu stosowania prawa
53. Sądowe a administracyjne stosowanie prawa – cechy charakterystyczne
54. Stosowanie prawa w niedemokratycznych systemach politycznych – cechy charakterystyczne (koncepcje: „państwa stanu wyjątkowego” i „podwójnego państwa”)
55. Sylogistyczne, argumentacyjne i decyzyjne modele stosowania prawa
56. Precedensowy model stosowania prawa i jego ewolucja w kulturze common law
57. Multicentryczność a monocentryczność współczesnych systemów prawnych
58. Koncepcje: prawa responsywnego i demokracji deliberatywnej
59. Paradygmaty sądowej wykładni operatywnej: aktywizmu sędziowskiego i sędziowskiej wstrzemięźliwości (oryginalizm)
60. Elementy futurologii prawniczej: nowe technologie w nauce i praktyce prawniczej, ewolucja profesji prawniczych w świetle cyfryzacji i AI, badania foresight w specyfice nauk prawnych.
|
W cyklu 2026/27_Z:
Wykład z Teorii i Filozofii Prawa dotyczy zapoznania studenta z podstawowymi zagadnieniami nauk ogólnych prawoznawstwa. 1. Status akademicki Teorii i Filozofii Prawa |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2019/20_L: E-Learning z podziałem na grupy | W cyklu 2021/22_L: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2023/24_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2024/25_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2025/26_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2026/27_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Efekty uczenia się
Efekty kształcenia w zakresie wiedzy (wykład):
EK1 Charakteryzuje cechy różnych koncepcji prawa
EK2 Identyfikuje i charakteryzuje genezę współczesnych koncepcji prawa
EK3 Wyjaśnia konstrucję zasad systemu prawa i ich rolę w procesie tworzenia i stosowania prawa
EK4 Charakteryzuje tendencje w procesach tworzenia i stosowania prawa
EK5 Charakteryzuje reguły egzegezy tekstu prawnego
Efekty kształcenia w zakresie umiejętności (ćwiczenia):
EK6 Analizuje i ocenia współczesne instytucje prawne w Polsce i na świecie z punktu widzenia różnych koncepcji prawa i ich założeń.
EK7 Przeprowadza analizę teorii dotyczących tworzenia, obowiązywania i stosowania prawa z punktu widzenia ich adekwatności do wspólczesnej rzeczywistości społeczno-prawnej.
Efekty kształcenia w zakresie kompetencji (ćwiczenia):
EK8 Postrzega relacje pomiędzy zagadnieniami prawnymi a moralnymi i jest zorientowany na podejmowanie etycznych rozstrzygnięć prawnych.
EK9 Dyskutuje posługując się argumentami w sporach prawnych dotyczących trudnych przypadków z pogranicza prawa i moralności.
EK10 Jest zdolny do współpracy w grupie w celu wypracowania wspólnych opinii w zakresie sporów prawnych w sprawach trudnych, z pogranicza prawa i moralności.
Opis ECTS:
udział w wykładzie: 30 godz.
czytanie literatury przed wykładem: 30 godzin
przygotowanie do egzaminu: 50 godzin
udział w ćwiczeniach: 30 godz.
czytanie literatury na ćwiczenia, przygotowanie casów, argumentacji: 30 godz.
przygotowanie do zaliczenia ćwiczeń: 20 godz.
Kryteria oceniania
Wykład: egzamin ustny - student odpowiada na trzy pytania z listy zagadnień.
1. Teoria i Filozofia Prawa w strukturze nauk prawnych
2. Kształtowanie się metodologicznego statusu prawoznawstwa
3. Filozofia a teoria prawa
4. Pojęcie zjawiska prawnego i płaszczyzny badania prawa
5. Spór o metodę w teorii i filozofii prawa
6. Charakterystyka porządków normatywnych jako systemów norm
7. Prawo jako unikalny porządek normatywny
8. Antropologiczna koncepcja genezy zjawiska prawa B.Malinowskiego
9. Związek prawa i moralności: walidacyjny, treściowy i funkcjonalny
10. Problematyka aksjologicznej oceny prawa i aksjologicznego zaangażowania nauki prawniczej (polityczność nauki prawniczej, instrumentalizacja prawa)
11. Pozytywistyczne i niepozytywistyczne filozofie prawa
12. Anglosaski a kontynentalnym pozytywizm prawniczy
13. Ustawowe bezprawie w ujęciu G.Radbrucha
14. Analityczna filozofia prawa H.Harta
15. Integracyjna teoria prawa R.Dworkina
16. Filozofia argumentacji i dyskursu prawniczego
17. Koncepcja wewnętrznej moralności prawa L.Fullera
18. Pojęcia autopojezy i autarkiczności prawa
19. Norma prawna jako przedmiot badań – lingwistyczna i nielingwistyczna (w szczególności – decyzyjna) koncepcja normy prawnej
20. Pojęcie juryslingwistyki
21. Język prawa jako profesjolekt
22. Koncepcja języka prawnego jako opisu świata możliwego
23. Podział na język prawny i prawniczy – rola kryterium pragmatycznego
24. Teoria performatywów J.Austina
25. Problem nieostrości języka (prawnego) i sposoby jej redukcji
26. Pojęcie legisprudencji
27. Tworzenie a stanowienie prawa i rodzaje tworzenia prawa
28. Władczy a dyskursywny model tworzenia prawa
29. Etapy stanowienia prawa
30. Podstawowe cechy polskiego procesu legislacyjnego
31. Przepis prawa a norma prawna w świetle koncepcji Zygmunta Ziembińskiego i struktura normy jako wypowiedzi językowej
32. Koncepcja translacji językowej
33. Prawo jako „zjawisko interpretacyjne”
34. Pojęcia: wykładni a interpretacji prawa
35. Teoria wykładni prawa oraz ich podział na teorie: opisowe i normatywne
36. Problematyka znaczenia w wykładni prawa (intensjonalność a ekstensjonalność)
37. Wykładnia in abstracto i in concreto
38. Wykładnia klaryfikacyjna (sensu stricto), derywacyjna (sensu largo) a interpretacja humanistyczna (largissimo sensu)
39. Etapy rozwoju polskiej teorii wykładni prawa w XX w.
40. Spór o paradygmat wykładni: clara non sunt interpretanda i omnia sunt interpretanda
41. Teoria semantyczna – podstawowe założenia (klaryfikacyjność wykładni); wykładnia świadoma i nieświadoma
42. Metody (dyrektywy) wykładni prawa i reguły preferencji w semantycznej koncepcji wykładni prawa
43. Wykładnia derywacyjna Macieja Zielińskiego – podstawowe założenia (norma prawna jako językowy derywat przepisu)
44. Przepis – wyrażenie normokształtne – norma prawna
45. Holistyczność wykładni w świetle derywacyjnej koncepcji wykładni prawa
46. Walidacyjno-derywacyjny model wykładni Leszka Leszczyńskiego – podstawowe informacje
47. Empiryczne analizy wykładni – studia orzecznictwa – podstawowa charakterystyka
48. Decyzyjne i kognitywne uwarunkowania wykładni prawa
49. Orientacyjność wykładni prawa
50. Decyzyjny model stosowania prawa
51. Ideologie stosowania prawa w świetle koncepcji Jerzego Wróblewskiego
52. Fazy procesu stosowania prawa
53. Sądowe a administracyjne stosowanie prawa – cechy charakterystyczne
54. Stosowanie prawa w niedemokratycznych systemach politycznych – cechy charakterystyczne (koncepcje: „państwa stanu wyjątkowego” i „podwójnego państwa”)
55. Sylogistyczne, argumentacyjne i decyzyjne modele stosowania prawa
56. Precedensowy model stosowania prawa i jego ewolucja w kulturze common law
57. Multicentryczność a monocentryczność współczesnych systemów prawnych
58. Koncepcje: prawa responsywnego i demokracji deliberatywnej
59. Paradygmaty sądowej wykładni operatywnej: aktywizmu sędziowskiego i sędziowskiej wstrzemięźliwości (oryginalizm)
60. Elementy futurologii prawniczej: nowe technologie w nauce i praktyce prawniczej, ewolucja profesji prawniczych w świetle cyfryzacji i AI, badania foresight w specyfice nauk prawnych.
Literatura
Kotowski A. (red.), Wybrane zagadnienia teorii i filozofii prawa, wyd. Difin, Warszawa 2021
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: