Prawo cywilne - część ogólna WP-PR-PCO
Przedmiot obejmuje dogmatyczną i systemową analizę instytucji ogólnej części prawa zobowiązań uregulowanych w Księdze Trzeciej Kodeksu cywilnego. Kurs stanowi fundament cywilistycznego wykształcenia prawniczego, niezbędny zarówno do analizy poszczególnych umów nazwanych w części szczegółowej, jak i do stosowania prawa cywilnego w praktyce orzeczniczej i doradczej.
Program obejmuje pojęcie i strukturę stosunku zobowiązaniowego, ze szczególnym uwzględnieniem fundamentalnego rozróżnienia długu i odpowiedzialności (osobistej i rzeczowej). Szczegółowej analizie poddawane są rodzaje świadczeń oraz reżim prawny świadczeń pieniężnych, w tym zasada nominalizmu, przesłanki i tryb waloryzacji umownej i sądowej oraz instytucja odsetek kapitałowych i za opóźnienie. Omawiana jest wielość podmiotów w stosunku zobowiązaniowym: solidarność bierna i czynna, odpowiedzialność in solidum oraz zobowiązania podzielne i niepodzielne.
W zakresie umownych źródeł zobowiązań analizowana jest zasada swobody kontraktowania i jej ustawowe oraz aksjologiczne granice, a także instytucje wyzysku, umowy przedwstępnej i przewłaszczenia na zabezpieczenie. Program obejmuje reżim prawny wzorców umownych (OWU), kwalifikację niedozwolonych postanowień umownych oraz kompleksową ochronę konsumenta, w tym w umowach zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa. Omawiane są również umowy odnoszące się do osób trzecich (pactum in favorem tertii, umowa o świadczenie przez osobę trzecią) oraz odpowiedzialność przedkontraktowa z tytułu culpa in contrahendo.
Odpowiedzialność deliktowa analizowana jest przez pryzmat jej przesłanek (bezprawność, wina, szkoda, adekwatny związek przyczynowy) i zasad (wina, ryzyko, słuszność), ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedzialności za czyny własne i cudze, szkody na osobie, zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową oraz odpowiedzialności za produkt niebezpieczny. Odrębnie omawiane jest bezpodstawne wzbogacenie jako samoistne, subsydiarne źródło zobowiązań, w tym kondykcja nienależnego świadczenia i reguły zwrotu korzyści.
W zakresie dynamiki stosunku zobowiązaniowego program obejmuje zasady prawidłowego wykonania zobowiązania (podmiot, miejsce, termin), ustawową klauzulę rebus sic stantibus oraz reżim odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 KC. Szczegółowo analizowane są stany patologiczne: niemożność świadczenia pierwotna i następcza, opóźnienie i zwłoka dłużnika oraz wierzyciela, a także skutki naruszenia umów wzajemnych. Program uwzględnia ponadto dodatkowe zastrzeżenia umowne: zadatek, zaliczkę, odstępne i karę umowną.
Kurs obejmuje również obrót wierzytelnościami (cesja, subrogacja, przejęcie długu), sposoby wygaśnięcia zobowiązań z zaspokojeniem wierzyciela (odnowienie, potrącenie, złożenie do depozytu sądowego) i bez jego zaspokojenia, a także skargę pauliańską jako instrument ochrony wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika. Całość wieńczy analiza zbiegu roszczeń kontraktowych i deliktowych.
Kurs kształtuje umiejętność precyzyjnej kwalifikacji źródła zobowiązania, identyfikacji przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej oraz samodzielnego rozwiązywania złożonych kazusów cywilnoprawnych, stanowiąc tym samym przygotowanie do praktyki na aplikacjach prawniczych i w obrocie gospodarczym.
Poniżej szczegółowe zagadnienia omawiane w ramach przedmiotu:
Zagadnienia wprowadzające
Prawo cywilne w ujęciu historycznym
Pojęcie prawa cywilnego
Prawo cywilne w znaczeniu przedmiotowym
Podmiot, przedmiot, metoda regulacji.
Prawo cywilne w znaczeniu podmiotowym
Teoria prawa podmiotowego
Źródła prawa podmiotowego
Cel, treść, istota, charakter prawa podmiotowego
Zakres prawa cywilnego
Zakres czasowy
Zakres podmiotowy
Zakres przedmiotowy
Zakres przestrzenny
Systematyka prawa cywilnego
Zasady prawa cywilnego
Źródła prawa cywilnego
Prawo cywilne w źródłach historycznych
Prawo cywilne w systemie prawa
b)Normy prawa cywilnego
Pojęcie normy prawnej
Rodzaje norm prawnych
c)Stosunek cywilnoprawny
Pojęcie stosunku cywilnoprawnego
Przedmiot, podmiot i treść stosunku cywilnoprawnego
Rodzaje stosunków cywilnoprawnych ? proste, złożone, jednostronnie zindywidualizowane, dwustronnie zindywidualizowane
d)Prawo podmiotowe
Pojęcie prawa podmiotowego
Rodzaje praw podmiotowych
Normatywne postaci praw podmiotowych
e)Osoby fizyczne
Tożsamość osoby fizycznej
Stan cywilny
Stan osobisty
Miejsce zamieszkania ? domicilium voluntarium i domicilium necessarium
Początek bytu prawnego osoby fizycznej ? nasciturus i jego pozycja prawna
Zdolność prawna osoby fizycznej
Początek zdolności prawnej
Ograniczenia zdolności prawnej
Wygaśnięcie i ustanie zdolności prawnej
Zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej
Pełna zdolność do czynności prawnych
Pełnoletniość a małoletniość
Ograniczona zdolność do czynności prawnych
Ubezwłasnowolnienie częściowe
Doradca tymczasowy
Brak zdolności do czynności prawnych
Ubezwłasnowolnienie całkowite
Koniec bytu prawnego osoby fizycznej
Uznanie za zmarłego ? zwykle i kwalifikowane
Sądowe stwierdzenie zgonu
Podstawy sporządzenia aktu zgonu
Ochrona dóbr osobistych
Przesłanki ochrony dóbr osobistych
Pojęcie dóbr osobistych i praw osobistych
Roszczenia służące ochronie dóbr osobistych i ich charakter
Rozkład ciężaru dowodu w przypadku ochrony dóbr osobistych
f)Osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną
Pojęcie osoby prawnej
Powstanie osoby prawnej
Zdolność prawna osób prawnych
Zakres zdolności
Ograniczenia zdolności
Odpowiedzialność za zobowiązania
Zdolność do czynności prawnych
Typy osób prawnych
Skarb Państwa i państwowe osoby prawne
Komunalne osoby prawne
Osoby prawne typu korporacyjnego i fundacyjnego
Koniec bytu prawnego osoby prawnej
Odpowiedzialność subsydiarna jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej
g) Przedmioty stosunku cywilnoprawnego
Rzeczy
Ruchomości i nieruchomości
Nieruchomości gruntowe (rolne i nierolne), budynkowe i lokalowe
Część składowa rzeczy
Przynależności
Pożytki rzeczy i prawa
Pieniądze
Papiery wartościowe
Weksle
Czeki
Dobra niematerialne
Utwór, znaki towarowe, wynalazki, wzory zdobnicze i użytkowe rozwiązania racjonalizatorskie
Dobra osobiste
Różne postaci energii
Przedsiębiorstwo
W znaczeniu podmiotowym, przedmiotowym i funkcjonalnym
Gospodarstwo rolne ? jako przedmiot stosunku cywilnoprawnego
Mienie a majątek
h)Czynności prawne
Oświadczenie woli
Pojęcie, istota i rodzaje
Składanie oświadczeń woli
Wykładnia oświadczeń woli
Rodzaje czynności prawnych
Forma czynności prawnych
Zwykła forma pisemna
Kwalifikowana forma pisemna
Akt notarialny
Notarialne poświadczenie podpisu
Dokument z datą pewną
Wady oświadczenia woli
Brak świadomości w powzięciu i wyrażeniu decyzji
Pozorność
Błąd (podstęp)
Groźba
Treść czynności prawnej
Essentialia negotii
Naturalia negotii
Accidentalia negotii
Warunek i termin
Zawieszający i rozwiązujący
Początkowy i końcowy
Wadliwość czynności prawnej i jej skutki
Zawarcie umowy
Negocjacje
Tryb przetargowy ? przetarg i aukcja
Tryb ofertowy
i)Przedstawicielstwo
Przedstawiciel ustawowy
Pełnomocnictwo
Prokura
j)Dawność
Przedawnienie roszczeń
Ratio legis przedawnienia
Konstrukcja przedawnienia
Terminy przedawnienia roszczeń
Bieg terminu przedawnienia
Początek biegu
Zawieszenie
Wstrzymanie zakończenia
Przerwanie
Skutek upływu terminu przedawnienia
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2023/24_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2019/20_Z: E-Learning (pełny kurs) | W cyklu 2021/22_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2020/21_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2022/23_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2024/25_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2025/26_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
PR_W01: Student zna charakter i znaczenie nauki prawa cywilnego oraz jego relację do innych nauk oraz sposób definiowania pojęć i instytucji właściwych dla prawa cywilnego części ogólnej
PR_W02: Student posiada wiedzę o źródłach i charakterze norm prawa cywilnego, w aspekcie historycznym i współczesnym w odniesieniu do zakresu programu studiów
PR_W04: Student zna strukturę, sposób powstawania oraz działania instytucji prawa cywilnego części ogólnej , jak również relacje między tymi instytucjami w odniesieniu do ważniejszych gałęzi prawa w ramach prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
PR_W06: Student ma ma pogłębioną wiedzę na temat klasyfikowania systemów i stosunków prawnych w obrębie prawa prywatnego- prawa cywilnego części ogólnej , identyfikowania zależności pomiędzy nimi oraz zna technologie informacyjne i systemy wyszukiwawcze służące zdobywaniu informacji na ich temat
PR_W07: Student zna metody i narzędzia, w tym technologie informacyjne, służące tworzeniu norm w zakresie prawa cywilnego - części ogólnej w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
PR_W08: Student posiada wiedzę n.t. zasad stanowienia oraz stosowania norm prawa cywilnego części ogólnej jako metod i narzędzi modelowania wybranych struktur społecznych i procesów w nich zachodzących
PR_W09: Student ma wiedzę co do procesu zmian norm, instytucji oraz stosunków prawnych w obrębie prawa cywilnego -części ogólnej , w tym reguł nim rządzących, w aspekcie historycznym i współczesnym.
Kryteria oceniania
Metody oceniania:
Zaliczenie przedmiotu nastąpi na podstawie egzaminu pisemnego
kryteria oceny:
PR_W01: Student zna charakter i znaczenie nauki prawa cywilnego oraz jego relację do innych nauk oraz sposób definiowania pojęć i instytucji właściwych dla prawa cywilnego części ogólnej
na ocenę 2 (ndst.) nie ma wiedzy na temat charakteru i znaczenia nauk prawnych oraz ich relacji do innych nauk; nie potrafi definiować
pojęć i instytucji właściwych dla prawa prywatnego
na ocenę 3 (dst.) ma niewielką wiedzę na temat charakteru, i znaczenia nauk prawnych oraz ich relacji do innych nauk oraz mierną umiejętność definiowania pojęć i instytucji właściwych dla prawa prywatnego w ujęciu historycznym i współczesnym, w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 4 (db): posiada wiedzę na temat charakteru, i znaczenia nauk prawnych oraz ich relacji do innych nauk oraz definiowania
pojęć i instytucji właściwych dla prawa prywatnego w ujęciu historycznym i współczesnym, w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 5 (bdb): ma rozszerzoną wiedzę na temat charakteru, i znaczenia nauk prawnych oraz ich relacji do innych nauk oraz definiowania pojęć i instytucji właściwych dla prawa prywatnego w ujęciu historycznym i współczesnym, w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
PR_W02: Student posiada wiedzę o źródłach i charakterze norm prawa cywilnego, w aspekcie historycznym i współczesnym w odniesieniu do zakresu programu studiów
na ocenę 2 (ndst.) nie posiada wiedzy na temat pochodzenia i charakteru norm prawa prywatnego w aspekcie historycznym i współczesnym w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 3 (dst.) posiada ograniczoną wiedzę na temat pochodzenia i charakteru norm prawa prywatnego w aspekcie historycznym i współczesnym w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 4 (db) posiada wiedzę na temat pochodzenia i charakteru norm prawa prywatnego w aspekcie historycznym i współczesnym w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 5 (bdb) posiada wiedzę na temat pochodzenia i charakteru norm prawa prywatnego w aspekcie historycznym i współczesnym w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów, i dobrze rozumie omawiane zjawiska
PR_W04: Student zna strukturę, sposób powstawania oraz działania instytucji prawa cywilnego części ogólnej , jak również relacje między tymi instytucjami w odniesieniu do ważniejszych gałęzi prawa w ramach prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 2 (ndst.): nie zna struktury, sposobu powstawania oraz działania instytucji prawnych, jak również relacji między tymi instytucjami w odniesieniu do ważniejszych gałęzi prawa w ramach prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 3 (dst.): zna strukturę, sposób powstawania oraz działania instytucji prawnych w odniesieniu do waniejszych gałęzi prawa w ramach prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 4 (db): zna strukturę, sposób powstawania oraz działania instytucji prawnych, jak również relacje między tymi instytucjami w odniesieniu do ważniejszych gałęzi prawa w ramach prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 5 (bdb): zna i rozumie strukturę, sposób powstawania oraz działania instytucji prawnych, jak również relacje między tymi instytucjami w odniesieniu do ważniejszych gałęzi prawa w ramach prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
PR_W06: Student ma ma pogłębioną wiedzę na temat klasyfikowania systemów i stosunków prawnych w obrębie prawa prywatnego- prawa cywilnego części ogólnej , identyfikowania zależności pomiędzy nimi oraz zna technologie informacyjne i systemy wyszukiwawcze służące zdobywaniu informacji na ich temat
na ocenę 2 (ndst.): nie potrafi klasyfikować systemów i stosunków prawnych w obrębie prawa prywatnego, identyfikować zależności pomiędzy nimi; nie zna technologii informacyjnych i systemów wyszukiwawczych służących zdobywaniu informacji na ich temat
na ocenę 3 (dst.): ma niewielką wiedzę na temat klasyfikowania systemów i stosunków prawnych w obrębie prawa prywatnego, identyfikowania zależności pomiędzy nimi oraz zna technologie informacyjne i systemy wyszukiwawcze służące zdobywaniu informacji na ich temat
na ocenę 4 (db): posiadł wiedzę na temat klasyfikowania systemów i stosunków prawnych w obrębie prawa prywatnego, identyfikowania zależności pomiędzy nimi oraz zna technologie informacyjne i systemy wyszukiwawcze służące zdobywaniu informacji na ich temat
na ocenę 5 (bdb): ma pogłębioną wiedzę na temat klasyfikowania systemów i stosunków prawnych w obrębie prawa prywatnego, identyfikowania zależności pomiędzy nimi oraz zna technologie informacyjne i systemy wyszukiwawcze służące zdobywaniu informacji na ich temat
PR_W07: Student zna metody i narzędzia, w tym technologie informacyjne, służące tworzeniu norm w zakresie prawa cywilnego - części ogólnej w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
na ocenę 2 (ndst.): nie posiada wiedzy na temat metod i narzędzi, w tym technologii informacyjnych, służących tworzeniu norm w zakresie prawa prywatnego
na ocenę 3 (dst.): posiada niewielką wiedzę na temat metod i narzędzi, w tym technologii informacyjnych, służących tworzeniu norm w zakresie prawa prywatnego
na ocenę 4 (db): ma wiedzę na temat metod i narzędzi, w tym technologii informacyjnych, słuących tworzeniu norm w zakresie prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie
studiów
na ocenę 5 (bdb): ma pogłębioną wiedzę na temat metod i narzędzi, w tym technologii informacyjnych, słuących tworzeniu norm w zakresie prawa prywatnego w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się w programie studiów
PR_W08: Student posiada wiedzę n.t. zasad stanowienia oraz stosowania norm prawa cywilnego części ogólnej jako metod i narzędzi modelowania wybranych struktur społecznych i procesów w nich zachodzących
na ocenę 2 (ndst.): nie posiadł wiedzy na temat stanowienia oraz stosowania norm prawnych
na ocenę 3 (dst.): ma mierną wiedzę o stanowieniu oraz stosowaniu norm prawa prywatnego
na ocenę 4 (db): ma wiedzę na temat stanowienia oraz stosowania norm prawnych jako metody i narzędzia modelowania wybranych struktur społecznych i procesów w nich zachodzących
na ocenę 5 (bdb): ma rozszerzoną wiedzę na temat stanowienia oraz stosowania norm prawnych jako metody i narzędzia modelowania wybranych struktur społecznych i procesów w nich zachodzących
PR_W09: Student ma wiedzę co do procesu zmian norm, instytucji oraz stosunków prawnych w obrębie prawa cywilnego -części ogólnej , w tym reguł nim rządzących, w aspekcie historycznym i współczesnym
na ocenę 2 (ndst.): nie ma wiedzy na temat procesu zmian norm, instytucji oraz stosunków prawnych, w tym reguł nim rządzących
na ocenę 3 (dst.): posiada niewielką wiedzę na temat procesu zmian norm, instytucji oraz stosunków prawnych, w tym reguł nim rządzących, w aspekcie historycznym i współczesnym
na ocenę 4 (db): ma wiedzę na temat procesu zmian norm, instytucji oraz stosunków prawnych, w tym reguł nim rządzących, w aspekcie historycznym i współczesnym
na ocenę 5 (bdb): ma pogłębioną wiedzę na temat procesu zmian norm, instytucji oraz stosunków prawnych, w tym reguł nim rządzących, w aspekcie historycznym i współczesnym
Praktyki zawodowe
-
Literatura
Literatura podstawowa:
Prawo cywilne, część ogólna; Z. Radwański, A Olejniczak, Warszawa 2023 (albo wydanie nowsze) lub
Prawo cywilne. Zarys części ogólnej; A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk; Warszawa 2018 (lub wydanie nowsze)
Literatura uzupełniająca:
M. Habdas, M. Fras . Kodeks cywilny z komentarzem, Warszawa 2018-2019 (lub wydanie nowsze);
Prawo cywilne. Część ogólna; E. Skowrońska-Bocian; Warszawa 2007 (lub wydanie nowsze);
Zarys części ogólnej prawa cywilnego; S. Grzybowski; Wydawnictwo PWN, Warszawa 1985,
Zarys teorii prawa cywilnego; A. Stelmachowski, Warszawa 1997 (lub wydanie nowsze)
System prawa prywatnego, t. I i II; Pod redakcją Z. Radwańskiego; Wydawnictwo C.H.Beck);
System prawa cywilnego; S. Grzybowski; Wydawnictwo PWN, Warszawa 1977 (lub wydanie nowsze);
Komentarz do kodeksu cywilnego; Tom I i II; pod redakcją Krzysztofa Pietrzykowskiego; C.H.Beck, Warszawa 2006 (lub wydanie nowsze);
Komentarz do kodeksu cywilnego; Część ogólna. Tom I; Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki; Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 (lub wydanie nowsze;
Komentarz do kodeksu cywilnego; Pod redakcją E. Gniewka; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2019 (lub wydanie nowsze)
|
W cyklu 2023/24_Z:
Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: |
W cyklu 2024/25_Z:
Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: |
W cyklu 2025/26_Z:
Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: |
Uwagi
|
W cyklu 2023/24_Z:
Osoby, które mają przyznaną Indywidualną Organizację Studiów proszone są o kontakt z prowadzącym zajęcia (wykład oraz ćwiczenia). |
W cyklu 2024/25_Z:
Osoby, które mają przyznaną Indywidualną Organizację Studiów proszone są o kontakt z prowadzącym zajęcia (wykład oraz ćwiczenia). |
W cyklu 2025/26_Z:
Osoby, które mają przyznaną Indywidualną Organizację Studiów proszone są o kontakt z prowadzącym zajęcia (wykład oraz ćwiczenia). |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: