Diagnoza kryterialna i ocena funkcjonalna dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi WNP-P-WWRD-DK
Przedmiot Diagnoza kryterialna i ocena funkcjonalna dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi wprowadza studentów w problematykę współczesnych podejść diagnostycznych oraz praktycznego oceniania funkcjonowania dzieci z różnorodnymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Omawiane są podstawowe kategorie zaburzeń neurorozwojowych, takie jak zaburzenia ze spektrum autyzmu, ADHD, niepełnosprawność intelektualna, specyficzne zaburzenia rozwoju językowego, FASD oraz zaburzenia koordynacji, z uwzględnieniem zjawiska nakładania się objawów i diagnozy różnicowej. Zajęcia obejmują analizę kryteriów diagnostycznych zawartych w klasyfikacjach DSM-5-TR i ICD-11 oraz ich interpretację w kontekście pracy psychologiczno-pedagogicznej i edukacyjnej. Istotnym elementem przedmiotu jest prezentacja narzędzi diagnostycznych i metod oceny funkcjonalnej, w tym testów standaryzowanych, obserwacji w środowisku naturalnym oraz wywiadu z rodziną dziecka. Szczególny nacisk położony jest na ocenę funkcjonalną, ukierunkowaną na identyfikację mocnych stron, trudności i potrzeb rozwojowych dziecka w obszarach komunikacji, funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, samodzielności, przetwarzania sensorycznego, motoryki i funkcji poznawczych. Omawiane są również podstawy funkcjonalnej analizy zachowań trudnych oraz zastosowanie modelu biopsychospołecznego w planowaniu wsparcia. W ramach zajęć studenci uczą się formułowania wniosków diagnostycznych oraz zaleceń do terapii i wczesnego wspomagania rozwoju. Końcowa część przedmiotu koncentruje się na przekładaniu wyników diagnozy na praktyczne działania terapeutyczne i edukacyjne, w tym planowanie celów krótko- i długoterminowych oraz tworzenie indywidualnych programów wsparcia. Istotnym zagadnieniem jest także współpraca z rodziną dziecka oraz zespołem specjalistów. Przedmiot przygotowuje studentów do samodzielnej analizy przypadków i projektowania spójnych, realistycznych planów wsparcia dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi.
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza - E.1WW.W2
W1. Student posiada wiedzę na temat współczesnych podejść do diagnozy kryterialnej i oceny funkcjonalnej dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym znajomość podstawowych kategorii zaburzeń neurorozwojowych oraz ich zróżnicowanych profili funkcjonowania.
W2. Student zna i rozumie kryteria diagnostyczne zaburzeń neurorozwojowych oraz podstawowe narzędzia diagnostyczne i metody oceny funkcjonalnej stosowane w pracy z dziećmi i ich rodzinami.
Umiejętności E.1WW.U2
U1. Student potrafi analizować funkcjonowanie dziecka z zaburzeniami neurorozwojowymi w różnych obszarach rozwoju, identyfikując jego mocne strony, trudności oraz potrzeby rozwojowe na podstawie danych diagnostycznych i obserwacji.
U2. Student potrafi formułować wnioski diagnostyczne oraz planować cele i działania wspierające, w tym elementy indywidualnych programów wspomagania rozwoju lub planów działań wspierających, z uwzględnieniem współpracy z rodziną i zespołem specjalistów.
Kompetencje społeczne E.1WW.K2
K1. Student jest gotów do odpowiedzialnego i etycznego podejścia do procesu diagnozy i planowania wsparcia, z poszanowaniem podmiotowości dziecka oraz jego rodziny.
K2. Student jest przygotowany do współpracy w zespole interdyscyplinarnym oraz do komunikowania się z rodzicami i specjalistami w sposób wspierający, partnerski i zrozumiały.
Kryteria oceniania
Ocena: 5 (bardzo dobry)
Praca prezentuje bardzo wysoki poziom merytoryczny i analityczny. Student dokonuje kompleksowej analizy przypadku dziecka, trafnie identyfikuje jego mocne strony, trudności i potrzeby rozwojowe oraz poprawnie interpretuje dane diagnostyczne i funkcjonalne. Cele terapeutyczne są jasno sformułowane, spójne, funkcjonalne i zgodne z zasadą SMART. Zaproponowany plan wsparcia jest realistyczny, logiczny, spójny i uwzględnia współpracę z rodziną oraz zespołem specjalistów. Praca jest samodzielna, uporządkowana, napisana poprawnym językiem merytorycznym i wykazuje umiejętność praktycznego zastosowania wiedzy.
Ocena: 4+ (dobry plus)
Praca cechuje się wysokim poziomem merytorycznym, zawiera prawidłową analizę przypadku oraz adekwatną interpretację funkcjonowania dziecka. Student poprawnie formułuje cele terapeutyczne i proponuje działania wspierające, jednak niektóre elementy mogłyby być bardziej pogłębione lub precyzyjniejsze. Plan wsparcia jest zasadniczo spójny i funkcjonalny, choć w ograniczonym stopniu rozwija współpracę z rodziną lub zespołem specjalistów. Nieliczne uchybienia nie obniżają znacząco wartości merytorycznej pracy.
Ocena: 4 (dobry)
Praca spełnia wymagania merytoryczne i prezentuje poprawne opracowanie studium przypadku. Student opisuje podstawowe obszary funkcjonowania dziecka i proponuje działania wspierające, jednak analiza ma charakter bardziej opisowy niż analityczny. Cele terapeutyczne są sformułowane poprawnie, lecz częściowo zbyt ogólne lub nie w pełni funkcjonalne. Współpraca z rodziną i zespołem specjalistów została uwzględniona w sposób ogólny. Praca jest logiczna i zgodna z tematyką przedmiotu, choć nie w pełni wykorzystuje potencjał diagnozy funkcjonalnej.
Ocena: 3+ (dostateczny plus)
Praca zawiera podstawowe elementy studium przypadku, jednak wykazuje ograniczoną pogłębioną analizę funkcjonowania dziecka. Student identyfikuje trudności dziecka, lecz w niewystarczającym stopniu odnosi się do jego mocnych stron i potrzeb rozwojowych. Cele terapeutyczne są częściowo nieprecyzyjne lub słabo powiązane z wnioskami diagnostycznymi. Zaproponowane działania mają charakter ogólny i wymagają doprecyzowania. Praca spełnia minimalne wymagania zaliczeniowe, ale ujawnia braki w umiejętności integracji wiedzy z praktyką.
Ocena: 3 (dostateczny)
Praca spełnia minimalne kryteria zaliczenia, jednak jej poziom merytoryczny jest ograniczony. Analiza przypadku jest powierzchowna, oparta głównie na opisie, z niewielką liczbą wniosków funkcjonalnych. Cele terapeutyczne są mało konkretne, częściowo niespójne z rozpoznaniem i potrzebami dziecka. Plan wsparcia jest fragmentaryczny i słabo powiązany z diagnozą. Widoczne są trudności w praktycznym zastosowaniu wiedzy zdobytej podczas zajęć.
Ocena: 2 (niedostateczny)
Praca nie spełnia podstawowych wymagań zaliczeniowych. Brakuje logicznej analizy przypadku dziecka, a wnioski diagnostyczne są niepoprawne lub nieuzasadnione. Cele terapeutyczne są nieadekwatne, niespójne lub całkowicie pominięte, a zaproponowane działania nie wynikają z diagnozy funkcjonalnej. Praca zawiera poważne błędy merytoryczne lub formalne i świadczy o braku opanowania podstawowych treści przedmiotu.
Literatura
Literatura obowiązkowa:
1. Gajdzica Z., Widawska E., Byra S., Domagała-Zyśk E., Jachimczak B., Piotrowicz R. Neroj E. (2024), Ocena funkcjonalna w szkole dla każdego - założenia, pomiar, zastosowanie ,AT Wydawnictwo: Katowice-Kraków.
2. Bobkowicz-Lewartowska L., (2005), Autyzm dziecięcy, zagadnienia diagnozy i terapii, Kraków.
3. DSM-5, 2018, Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych DSM-5, Wrocław.
Literatura uzupełniająca:
4. Chrzan-Dętkoś, M. (2016). Krótka Skala Rozwoju Dziecka KSRD. Gdańsk: PTPiP.
5. Markiewicz, K., Ciećkiewicz, E. (2004). Diagnostyczne różnicowanie autyzmu wczesnodziecięcego. [w:]: I. Gałkowski, J. Kossewska (red.), Autyzm wyzwaniem naszych czasów. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP.
6. Sundberg, M. (2015). VB-MAPP. Ocena osiągania kamieni milowych rozwoju i planowanie terapii. Program oceny umiejętności językowych i społecznych dzieci z autyzmem i innymi zaburzeniami rozwoju. Warszawa: Scholaris.
7. Jarosz E. (2006), Wybrane obszary diagnozowania pedagogicznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice
8. Cytowska B., Winczura B. (2006), Dziecko z zaburzeniami w rozwoju., Wydawnictwo Impuls, Kraków.
9. Dąbrowska M., Rozesłaniec M. (2006), Korygowanie zaburzeń zachowania dzieci nadpobudliwych psychoruchowo i agresywnych w grupie socjoterapeutycznej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń
10. Bryńska A. (2009), Zaburzenia współwystępujące w autyzmie i zespole Aspergera, W: J. Komender, G. Jagielska W: J. Komender, G. Jagielska, A. Bryńska, Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa
|
W cyklu 2025/26_Z:
1. Gajdzica Z., Widawska E., Byra S., Domagała-Zyśk E., Jachimczak B., Piotrowicz R. Neroj E. (2024), Ocena funkcjonalna w szkole dla każdego - założenia, pomiar, zastosowanie ,AT Wydawnictwo: Katowice-Kraków. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: