Książka w kulturze umysłowej Polski do końca XVIII w. WNHS-HI2-KKUP
W ramach wykładu omówione zostaną najpierw podstawowe zagadnienia z zakresu nauki o książce jako dyscyplinie naukowej, która bada książkę m. in. w całym jej procesie historycznym, poprzez ukazanie ewolucji wszelkich środków używanych do utrwalania (zapisywania) oraz przekazywania treści. Konsekwencją zróżnicowania typizacji książki jest jej ukazanie od czasów najdawniejszych, co pozwala prześledzić jej różne formy od starożytności, przez średniowiecze aż po czasy nowożytne (starożytny Egipt, Mezopotamia, Chiny, Grecja, Bizancjum, Rzym). Zarówno książka rękopiśmienna jak i później książka drukowana miała na celu zaspokojenie określonych potrzeb intelektualnych, duchowych i pragmatycznych. Z czasem równolegle „towarzyszyć jej będzie” historia bibliotek, które od starożytności w różnych rejonach świata poprzez całe europejskie i polskie średniowiecze oraz czasy nowożytne nierozerwalnie łączą się z dziejami książki.
Przedmiotem omówienia będą również podstawowe materiały pisarskie, elementy zdobnictwa i oprawy ksiąg rękopiśmiennych, pierwsze biblioteki średniowieczne i ich zawartość, książka drukowana (ksylograficzna, inkunabuły) i ich wpływ na rozwój myśli ludzkiej. Ważnym zagadnieniem w ramach szeroko pojętej nauki o książce jest bibliotekoznawstwo, czyli jeden z działów nauki o książce, poświęcony dziejom bibliotek, ich organizacji, typologii bibliotek i związane z tym rozróżnieniem, odmiennie realizowane funkcje społeczne i naukowe. Bibliotekoznawstwo obejmuje cały zespół zagadnień teoretycznych, związanych z gromadzeniem materiałów bibliotecznych, ich oprawą, konserwacją, udostępnianiem oraz czytelnictwem. Jego początki sięgają czasów nowożytnych i działalności Gabriela Naude (1600-1653), francuskiego bibliotekarza i bibliografa, inicjatora otwarcia bibliotek dla szeroko pojętego czytelnika, co wyraził w wydanym przez siebie w 1627 r. dziele Advis pour dresser une bibliothec...., w którym wygłosił, iż biblioteka otwarta być musi dla wszystkich..., dla każdego człowieka, który chciałby z niej skorzystać.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W1: Student charakteryzuje rozwój piśmiennictwa, sztuki drukarskiej Polski z uwzględnieniem piśmiennictwa europejskiego, a także wyjaśnia zachodzące zjawiska kulturowe oraz łączy je ze zmianami politycznymi (dynastycznymi), wykształceniem oraz zachodzącymi zmianami społecznymi.
W2: Student opisuje najważniejsze elementy związane z kulturą książki rękopiśmiennej i drukowanej.
W3: Student omawia procesy wypływające na kształtowanie się na przestrzeni wieków bibliotek monarszych, kościelnych (zakonnych), mieszczańskich, uniwersyteckich.
W4: Student charakteryzuje, rozróżnia i wyjaśnia fakty historyczne oraz biograficzne dotyczące rozwoju książki rękopiśmiennej i drukowanej.
W5: Student identyfikuje, analizuje i interpretuje źródła dotyczące dziejów książki, w szczególności inwentarze, legaty testamentowe oraz dokumenty zakupu.
W6: Student określa i uzasadnia rolę jaką odegrała książka i biblioteki w rozwoju nauki w Polsce i Europie.
W7: Student wskazuje wpływ osiągnięć cywilizacyjnych, a także wydarzeń i przemian społecznych na rolę i znaczenie książki oraz bibliotek na przestrzeni dziejów.
Kryteria oceniania
Warunki dla osiągnięcia określonej oceny:
W1: Student charakteryzuje rozwój piśmiennictwa, sztuki drukarskiej Polski z uwzględnieniem piśmiennictwa europejskiego, a także wyjaśnia zachodzące zjawiska kulturowe oraz łączy je ze zmianami politycznymi (dynastycznymi), wykształceniem oraz zachodzącymi zmianami społecznymi.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie i precyzyjnie definiuje pojęcia oraz terminy specjalistyczne z zakresu historii piśmiennictwa i drukarstwa,
• wyjaśnia złożone zależności pomiędzy rozwojem piśmiennictwa, sztuki drukarskiej a przemianami kulturowymi, politycznymi i społecznymi,
• porównuje rozwój piśmiennictwa i drukarstwa w Polsce i Europie, wskazując podobieństwa i różnice,
• interpretuje przykłady historyczne z wykorzystaniem wiedzy teoretycznej,
• formułuje logiczne i spójne wypowiedzi, odwołując się do literatury przedmiotu.
Ocena dobra (4,0)
• definiuje podstawowe pojęcia i terminy (z dopuszczalnymi drobnymi nieścisłościami),
• opisuje główne etapy rozwoju piśmiennictwa i drukarstwa,
• identyfikuje podstawowe zależności między zjawiskami historycznymi,
• odnosi wiedzę do typowych przykładów,
• korzysta z literatury wskazanej przez prowadzącego.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje i nazywa podstawowe pojęcia,
• odtwarza podstawowe informacje faktograficzne,
• wskazuje wybrane elementy zagadnienia bez ich pogłębionej analizy,
• odnosi się do przykładów po ich wskazaniu przez prowadzącego,
W2: Student opisuje najważniejsze elementy związane z kulturą książki rękopiśmiennej i drukowanej.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie definiuje pojęcia i terminy z zakresu kultury książki i historii bibliotek,
• interpretuje przykłady z wykorzystaniem wiedzy teoretycznej,
• argumentuje wypowiedzi, odwołując się do literatury przedmiotu.
Ocena dobra (4,0)
• podaje definicje podstawowych pojęć,
• opisuje główne elementy kultury książki rękopiśmiennej i drukowanej,
• odnosi wiedzę do prostych przykładów,
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe pojęcia,
• odtwarza informacje faktograficzne,
• omawia przykłady po ich wskazaniu przez prowadzącego,
W3: Student omawia procesy wypływające na kształtowanie się na przestrzeni wieków bibliotek monarszych, kościelnych (zakonnych), mieszczańskich, uniwersyteckich.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• wyjaśnia procesy historyczne wpływające na rozwój różnych typów bibliotek,
• porównuje funkcje i znaczenie bibliotek w różnych okresach historycznych,
• interpretuje przykłady z wykorzystaniem wiedzy teoretycznej,
• argumentuje wypowiedzi, odwołując się do literatury przedmiotu.
Ocena dobra (4,0)
• opisuje główne elementy kultury książki rękopiśmiennej i drukowanej,
• rozpoznaje podstawowe różnice między różnymi typami bibliotek,
• odnosi wiedzę do prostych przykładów,
• korzysta z zalecanej literatury.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe pojęcia,
• odtwarza informacje faktograficzne,
• wskazuje pojedyncze elementy zagadnienia,
• omawia przykłady po ich wskazaniu przez prowadzącego,
W4: Student charakteryzuje, rozróżnia i wyjaśnia fakty historyczne oraz biograficzne dotyczące rozwoju książki rękopiśmiennej i drukowanej.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie posługuje się terminologią i faktografią,
• wyjaśnia znaczenie kluczowych wydarzeń i postaci dla rozwoju książki,
• porównuje działalność wybranych osób, ośrodków lub instytucji,
• interpretuje fakty historyczne w szerszym kontekście kulturowym,
• argumentuje wypowiedzi w oparciu o literaturę.
Ocena dobra (4,0)
• opisuje najważniejsze wydarzenia i postacie,
• poprawnie identyfikuje fakty historyczne,
• wskazuje podstawowe zależności przyczynowo-skutkowe,
• odnosi wiedzę do typowych przykładów,
• korzysta z literatury przedmiotu.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe fakty i postacie,
• odtwarza informacje faktograficzne,
• wskazuje pojedyncze wydarzenia bez interpretacji,
• omawia przykłady po wskazaniu przez prowadzącego,
W5: Student identyfikuje, analizuje i interpretuje źródła dotyczące dziejów książki, w szczególności inwentarze, legaty testamentowe oraz dokumenty zakupu.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie definiuje pojęcia związane z analizą źródeł historycznych,
• analizuje treść źródeł i formułuje wnioski badawcze,
• porównuje różne typy źródeł pod względem ich wartości poznawczej,
• interpretuje źródła w kontekście historycznym i kulturowym,
• uzasadnia wnioski w oparciu o literaturę.
Ocena dobra (4,0)
• rozpoznaje podstawowe typy źródeł,
• opisuje ich treść i funkcję,
• identyfikuje podstawowe informacje wynikające ze źródeł,
• interpretuje proste przykłady,
• korzysta z zalecanej literatury.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe rodzaje źródeł,
• odtwarza informacje zawarte w źródłach,
• wskazuje pojedyncze elementy źródła,
• analizuje materiał po wskazaniu przez prowadzącego,
W6: Student określa i uzasadnia rolę jaką odegrała książka i biblioteki w rozwoju nauki w Polsce i Europie.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie definiuje pojęcia z zakresu historii nauki, książki i bibliotek,
• wyjaśnia znaczenie książki i bibliotek dla rozwoju nauki,
• porównuje rolę bibliotek w Polsce i Europie,
• interpretuje przykłady historyczne,
• formułuje uzasadnione oceny w oparciu o literaturę przedmiotu.
Ocena dobra (4,0)
• opisuje znaczenie książki i bibliotek dla rozwoju nauki,
• rozpoznaje podstawowe funkcje bibliotek,
• wskazuje przykłady historyczne,
• odnosi wiedzę do prostych przykładów,
• korzysta z zalecanej literatury.
Ocena dostateczna (3,0):
• rozpoznaje podstawowe pojęcia,
• odtwarza informacje faktograficzne,
• wskazuje pojedyncze funkcje książki i bibliotek,
• omawia przykłady po wskazaniu przez prowadzącego,
W7: Student wskazuje wpływ osiągnięć cywilizacyjnych, a także wydarzeń i przemian społecznych na rolę i znaczenie książki oraz bibliotek na przestrzeni dziejów.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie definiuje pojęcia związane z przemianami cywilizacyjnymi i społecznymi,
• wyjaśnia wpływ tych przemian na funkcjonowanie książki i bibliotek,
• porównuje różne epoki pod względem roli i znaczenia książki,
• interpretuje przykłady historyczne w kontekście przemian społecznych,
• formułuje uzasadnione oceny w oparciu o literaturę przedmiotu.
Ocena dobra (4,0)
• opisuje główne osiągnięcia cywilizacyjne wpływające na książkę i biblioteki,
• rozpoznaje podstawowe zależności między zjawiskami,
• wskazuje przykłady historyczne,
• odnosi wiedzę do typowych sytuacji,
• korzysta z zalecanej literatury.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe pojęcia,
• odtwarza informacje faktograficzne,
• wskazuje pojedyncze przykłady wpływu przemian,
• analizuje je po wskazaniu przez prowadzącego,
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: