Historia historiografii WNHS-HI2-HH
Przedmiot poświęcony jest dziejom historiografii powszechnej i polskiej od starożytności do XX wieku, ujmowanym w kontekście przemian kultury intelektualnej oraz rozwoju refleksji nad poznaniem historycznym. Wykład przedstawia proces kształtowania się historiografii jako odrębnej dziedziny wiedzy, ewolucję sposobów rozumienia procesu dziejowego, czasu i przyczynowości historycznej, a także przemiany metod badania i przedstawiania przeszłości.
W ramach przedmiotu omawiane są najważniejsze formy dziejopisarstwa, koncepcje historiozoficzne, kierunki i szkoły historiograficzne oraz dorobek ich reprezentatywnych przedstawicieli. Szczególną uwagę poświęca się historiografii antycznej, żydowskiej i chrześcijańskiej, dziejopisarstwu średniowiecznemu i renesansowemu, narodzinom krytyki historycznej w XVII wieku, historiografii oświeceniowej, dziewiętnastowiecznemu historyzmowi i pozytywizmowi oraz głównym przemianom historiografii XX wieku, w tym historiografii marksistowskiej i szkole „Annales”.
Integralną część wykładu stanowią dzieje historiografii polskiej, przedstawiane na tle rozwoju historiografii europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem historiografii renesansowej i oświeceniowej, dziewiętnastowiecznych szkół historycznych oraz kierunków rozwijających się na przełomie XIX i XX wieku i w okresie II Rzeczypospolitej.
Wykład służy ukazaniu historiografii nie tylko jako dorobku kolejnych pokoleń historyków, lecz także jako historycznie zmiennego sposobu poznawania i interpretowania przeszłości, pozostającego w związku z przemianami filozoficznymi, religijnymi, społecznymi, politycznymi oraz rozwojem metod i warsztatu nauk historycznych.
|
W cyklu 2025/26_Z:
Treści programowe: |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
W cyklu 2025/26_Z: 2 punkty ECTS
30 godzin - udział w zajęciach
30 godz. - samodzielne przygotowanie się do kolokwium zaliczeniowego. | W cyklu 2026/27_Z: Udział w wykładach – 30 godz.; samodzielna lektura literatury i tekstów historiograficznych – 15 godz.; powtórzenie i uporządkowanie materiału – 5 godz.; przygotowanie do zaliczenia – 8 godz.; udział w zaliczeniu – 2 godz. Łącznie: 60 godz. = 2 ECTS. |
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
EK1 – Student zna i rozumie miejsce historii w systemie nauk oraz specyfikę historiografii jako formy refleksji nad przeszłością i sposobu konstruowania wiedzy historycznej. [HI2_W01]
EK2 – Student zna i rozumie najważniejsze etapy rozwoju historiografii powszechnej od starożytności do XX wieku oraz potrafi scharakteryzować właściwe dla poszczególnych epok sposoby pojmowania dziejów i poznania historycznego. [HI2_W04]
EK3 – Student zna najważniejszych przedstawicieli historiografii powszechnej i polskiej oraz ich podstawowe dzieła, a także rozumie znaczenie ich dorobku dla rozwoju nauk historycznych. [HI2_W04]
EK4 – Student zna i rozumie główne nurty, kierunki i szkoły historiograficzne oraz dostrzega zachodzące między nimi różnice w zakresie przedmiotu badań, założeń poznawczych i sposobów interpretowania procesu dziejowego. [HI2_W03; HI2_W04]
EK5 – Student zna i rozumie przemiany metod badawczych oraz warsztatu historyka, w szczególności rozwój krytyki źródeł, historyzmu, pozytywistycznego modelu badań historycznych oraz metod charakterystycznych dla historiografii XX wieku. [HI2_W03]
EK6 – Student zna i rozumie główne etapy rozwoju historiografii polskiej oraz potrafi sytuować jej nurty, szkoły i przedstawicieli w szerszym kontekście przemian historiografii europejskiej. [HI2_W04]
EK7 – Student rozumie zależności między rozwojem historiografii a przemianami filozoficznymi, religijnymi, społecznymi, politycznymi i kulturowymi oraz ich wpływ na sposoby konceptualizowania i przedstawiania przeszłości. [HI2_W01; HI2_W04]
Kryteria oceniania
Ocena 2,0 (niedostateczna)
Student nie osiągnął wymaganych efektów uczenia się. Nie zna podstawowych etapów rozwoju historiografii powszechnej i polskiej, nie potrafi wskazać najważniejszych przedstawicieli, dzieł, nurtów i szkół historiograficznych. Nie rozumie podstawowych przemian metod badawczych i sposobów pojmowania poznania historycznego oraz nie potrafi sytuować zjawisk historiograficznych w odpowiednim kontekście chronologicznym i intelektualnym.
Ocena 3,0 (dostateczna)
Student osiągnął efekty uczenia się w stopniu podstawowym. Zna najważniejsze etapy rozwoju historiografii powszechnej i polskiej oraz rozpoznaje podstawowych przedstawicieli, dzieła, nurty i szkoły historiograficzne. Potrafi w ogólnym zakresie scharakteryzować ich podstawowe założenia oraz wskazać najważniejsze przemiany metod badawczych i warsztatu historyka. Dostrzega podstawowe związki między historiografią a kontekstem epoki, jednak jego wiedza ma charakter częściowo odtwórczy.
Ocena 3,5 (dostateczna plus)
Student osiągnął efekty uczenia się w stopniu więcej niż podstawowym. Poprawnie przedstawia główne etapy rozwoju historiografii, zna najważniejszych historyków i ich dzieła oraz potrafi scharakteryzować podstawowe nurty i szkoły historiograficzne. Rozpoznaje najważniejsze różnice między sposobami pojmowania dziejów i metodami badań historycznych, choć nie zawsze potrafi w pełni wyjaśnić ich genezę i znaczenie.
Ocena 4,0 (dobra)
Student osiągnął efekty uczenia się w stopniu dobrym. Posiada uporządkowaną wiedzę o rozwoju historiografii powszechnej i polskiej, poprawnie charakteryzuje najważniejszych przedstawicieli, dzieła, kierunki i szkoły historiograficzne. Rozumie przemiany metodologiczne i warsztatowe oraz potrafi wskazać zależności między historiografią a przemianami filozoficznymi, religijnymi, społecznymi, politycznymi i kulturowymi. Potrafi porównywać podstawowe modele historiografii i wskazywać zachodzące między nimi różnice.
Ocena 4,5 (dobra plus)
Student osiągnął efekty uczenia się w stopniu bardzo dobrym, z pojedynczymi brakami. Swobodnie posługuje się terminologią właściwą dla historii historiografii, trafnie charakteryzuje i porównuje nurty, szkoły, koncepcje oraz metody badawcze. Potrafi wyjaśniać przyczyny przemian historiograficznych i sytuować historiografię polską w szerszym kontekście europejskim.
Ocena 5,0 (bardzo dobra)
Student w pełni osiągnął zakładane efekty uczenia się. Posiada pogłębioną i uporządkowaną wiedzę dotyczącą dziejów historiografii powszechnej i polskiej. Samodzielnie charakteryzuje i porównuje najważniejsze nurty, szkoły, koncepcje i metody badawcze, wskazując ich genezę, założenia, podobieństwa, różnice i znaczenie dla rozwoju nauk historycznych. Trafnie interpretuje przemiany historiografii w kontekście filozoficznym, religijnym, społecznym, politycznym i kulturowym oraz potrafi wskazać związki między zmianami sposobów pojmowania dziejów a rozwojem warsztatu badawczego historyka.
Literatura
Grabski A. F., Dzieje historiografii, Poznań 2006.
Grabski A. F., Zarys historii historiografii polskiej, Poznań 2006.
Grabski A. F., Przeszłość a teraźniejszość. Szkice i studia historiograficzne, Wrocław – Warszawa 1965.
Serczyk, 25 wieków historii. Historycy i ich dzieła, Toruń 1994.
Topolski J., Nowe idee współczesnej historiografii, Poznań 1980.
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: