Edytorstwo źródeł historycznych z XIX i XX wieku WNHS-HI2-EZHzXIXiXXw
Przedmiot poświęcony jest teoretycznym i praktycznym zagadnieniom edytorstwa źródeł historycznych XIX i XX w. Jego celem jest przygotowanie studentów do samodzielnego opracowania źródła historycznego zgodnie z zasadami edytorstwa naukowego.
W trakcie zajęć studenci poznają specyfikę źródeł do historii XIX i XX w., rozwój edytorstwa historycznego w Polsce, rodzaje i formy edycji źródłowych oraz najważniejsze instrukcje wydawnicze. Omawiane są kolejne etapy pracy edytora: gromadzenie i selekcja materiału, krytyka źródła, wybór i ustalenie podstawy wydania, zasady modernizacji tekstu oraz sposoby oznaczania ingerencji edytorskich. Szczególna uwaga poświęcona jest konstruowaniu nagłówka i legendy dokumentu, sporządzaniu aparatu krytycznego i komentarza historycznego oraz zasadom identyfikacji osób, instytucji, wydarzeń i pojęć występujących w źródle.
Istotną część zajęć stanowi praktyczna praca ze źródłami, w tym ze źródłami memuarystycznymi. Studenci przygotowują elementy naukowej edycji dokumentu, wykorzystując odpowiednie instrukcje wydawnicze, literaturę przedmiotu i pomoce naukowe. Zajęcia obejmują również zagadnienia związane z redakcją publikacji źródłowej, przygotowaniem wstępu i aparatu pomocniczego, korektą edytorską oraz przygotowaniem edycji do publikacji w formie drukowanej i elektronicznej.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Wiedza
W1 (HI2_W12) – student charakteryzuje specyfikę źródeł historycznych XIX i XX w. oraz zna i wyjaśnia metody ich krytyki, analizy i interpretacji.
W2 (HI2_W14) – student zna warsztat naukowy edytora źródeł historycznych, metody i narzędzia wykorzystywane w przygotowaniu źródła do publikacji, w tym narzędzia cyfrowe.
W3 (HI2_W15) – student zna i wyjaśnia zasady edytorstwa źródeł historycznych XIX i XX w., rozróżnia rodzaje edycji i instrukcje wydawnicze oraz zasady ustalania podstawy wydania, modernizacji tekstu i konstruowania aparatu krytycznego.
Umiejętności
U1 (HI2_U02) – student potrafi dokonać krytyki źródła, ustalić podstawę wydania oraz dobrać i zastosować właściwe zasady edytorskie do przygotowania tekstu źródłowego do publikacji naukowej.
U2 (HI2_U03) – student potrafi wyszukiwać, selekcjonować i weryfikować informacje potrzebne do naukowego opracowania źródła oraz sporządzić nagłówek, legendę, przypisy i komentarz historyczny.
U3 (HI2_U02, HI2_U03) – student potrafi samodzielnie przygotować naukową edycję źródła historycznego, obejmującą ustalenie i opracowanie tekstu, aparat krytyczny oraz komentarz historyczny, a także dokonać jej korekty i przygotować ją do publikacji.
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia przedmiotu jest aktywny udział w zajęciach, wykonywanie bieżących ćwiczeń edytorskich oraz przygotowanie indywidualnej pracy zaliczeniowej polegającej na naukowym opracowaniu wskazanego źródła historycznego.
Ocena 2,0 (niedostateczna):
Student nie osiągnął wymaganych efektów uczenia się. Nie zna podstawowych zasad edytorstwa źródeł historycznych, nie potrafi przeprowadzić krytyki źródła ani zastosować właściwej instrukcji wydawniczej. Nie potrafi poprawnie ustalić i opracować tekstu źródłowego, sporządzić aparatu krytycznego i komentarza historycznego lub nie przedstawił wymaganej pracy zaliczeniowej.
Ocena 3,0 (dostateczna):
Student osiągnął efekty uczenia się w stopniu podstawowym. Zna najważniejsze zasady edytorstwa źródeł XIX i XX w. oraz podstawowe instrukcje wydawnicze (W1–W3). Potrafi, przy częściowej pomocy prowadzącego, dokonać krytyki źródła, ustalić podstawę wydania i zastosować podstawowe zasady modernizacji tekstu (U1). Sporządza zasadniczo poprawny nagłówek, legendę, aparat krytyczny i komentarz historyczny, choć popełnia błędy i nie zawsze właściwie dobiera informacje (U2–U3).
Ocena 3,5 (dostateczna plus):
Student osiągnął efekty uczenia się w stopniu zadowalającym. Poprawnie rozpoznaje podstawowe problemy edytorskie i na ogół właściwie stosuje instrukcję wydawniczą. Samodzielnie opracowuje większość elementów edycji źródłowej, jednak popełnia pojedyncze błędy w ustalaniu tekstu, modernizacji, aparacie krytycznym lub komentarzu historycznym.
Ocena 4,0 (dobra):
Student dobrze zna i rozumie zasady edytorstwa źródeł historycznych oraz specyfikę źródeł XIX i XX w. (W1–W3). Samodzielnie przeprowadza krytykę źródła, ustala podstawę wydania i prawidłowo stosuje zasady edytorskie (U1). Poprawnie opracowuje tekst, nagłówek, legendę, aparat krytyczny i komentarz historyczny oraz właściwie wykorzystuje literaturę i pomoce naukowe (U2–U3). Popełnia jedynie nieliczne uchybienia, które nie wpływają zasadniczo na wartość przygotowanej edycji.
Ocena 4,5 (dobra plus):
Student osiągnął wszystkie zakładane efekty uczenia się na poziomie co najmniej dobrym, a większość na poziomie bardzo dobrym. Bardzo dobrze zna zasady edytorstwa i samodzielnie rozwiązuje trudniejsze problemy związane z ustaleniem i opracowaniem tekstu. Przygotowana edycja jest kompletna, spójna i poprawna pod względem naukowym, a występujące uchybienia mają charakter drugorzędny.
Ocena 5,0 (bardzo dobra):
Student w bardzo dobrym stopniu osiągnął wszystkie zakładane efekty uczenia się (W1–W3, U1–U3). Wykazuje pogłębioną znajomość zasad i metod edytorstwa źródeł XIX i XX w., trafnie dobiera rozwiązania do charakteru edytowanego źródła oraz potrafi je merytorycznie uzasadnić. Samodzielnie przygotowuje kompletną i staranną naukową edycję źródła, prawidłowo ustalając tekst i jego podstawę, konsekwentnie stosując zasady modernizacji oraz sporządzając poprawny aparat krytyczny i pogłębiony komentarz historyczny. Potrafi również dokonać krytycznej korekty własnego opracowania i przygotować je do publikacji.
Literatura
1) Ihnatowicz I., Źródła do historii XIX i XX wieku, „Studia Źródłoznawcze”, t. 19, 1974, s. 1-11.
2) Leczyk M., O pojęciu „historia najnowsza”, „Dzieje Najnowsze, 30/3, 1998, s. 113-123.
3) Paczkowski A., Archiwa aparatu bezpieczeństwa PRL jako źródło: co już zrobiono, co można zbadać, „Pamięć i Sprawiedliwość”, 2003, 2/1, s. 9-21.
4) Roman W. K., Akta śledcze jako źródło historyczne na przykładzie dokumentacji NKWD ZSRR, w: Tekst źródła. Krytyka. Interpretacja, red. B. Trelińska, Warszawa 2005, s. 451-457.
5) Szczurowski M., Dokument radiowy – zagadnienia krytyki, w: Tekst źródła. Krytyka. Interpretacja, red. B. Trelińska, Warszawa 2005, s. 467-474.
6) Tandecki J., Kopiński K., Edytorstwo źródeł historycznych, Warszawa 2014.
7) Wapiński R., Historiografia dziejów najnowszych – jej stan obecny i potrzeby, w: Historia najnowsza jako przedmiot badań i nauczania, red. J. Maternicki, Warszawa 1990, s. 44-86.
8) Wojtkowiak Z., Nauki pomocnicze historii najnowszej. Źródłoznawstwo. Źródła narracyjne. Cz. 1: Pamiętnik, tekst literacki, Poznań 2001.
9) Z. Wojtkowiak, O klasyfikacji i interpretacji pamiętników. Uwagi i propozycje, „Studia Źródłoznawcze”, t. 25 (1980), s. 163-176.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: