Wstęp do badań historycznych WNHS-HI-WBH
„Wstęp do badań historycznych” jest przedmiotem propedeutycznym, którego zadaniem jest przygotowanie studenta do samodzielnego uczestnictwa w procesie badawczym właściwym dla nauk historycznych. Zajęcia łączą zagadnienia teoretyczne dotyczące statusu historii jako dyscypliny naukowej z praktycznym poznawaniem warsztatu historyka.
W pierwszej części zajęć omawiane są zakres pojęciowy historii, ewolucja terminu, przedmiot nauk historycznych, cele i zadania historii oraz podstawowe problemy poznania historycznego, w tym zagadnienia prawdy, obiektywizmu, faktu historycznego i interpretacji. Student poznaje również organizację studiów historycznych i nauki historycznej w Polsce, działalność najważniejszych instytucji naukowych, towarzystw historycznych oraz instytucji gromadzących, opracowujących i udostępniających dziedzictwo historyczne.
Druga część zajęć koncentruje się na heurystyce historycznej. Student poznaje rodzaje literatury naukowej i historiograficznej, bibliografie, encyklopedie, słowniki, informatory, katalogi, inwentarze, bazy danych i czasopisma naukowe oraz uczy się wykorzystywać tradycyjne i cyfrowe narzędzia informacji naukowej. Omawiane są funkcje bibliotek, archiwów i muzeów jako elementów warsztatu pracy historyka.
Trzecia część obejmuje źródłoznawstwo i podstawy postępowania badawczego. Analizowane są definicje i klasyfikacje źródeł historycznych, relacja między wiedzą źródłową i pozaźródłową, zasady krytyki zewnętrznej i wewnętrznej źródła oraz sposoby ustalania faktów historycznych. Student poznaje także rolę nauk pomocniczych historii i dyscyplin wspomagających badania historyczne.
Końcowa część zajęć poświęcona jest organizacji procesu badawczego: formułowaniu problemu badawczego, pytań i hipotez, prowadzeniu kwerendy, gromadzeniu i porządkowaniu materiału, analizie i interpretacji źródeł, konstruowaniu argumentacji oraz zasadom kompozycji i narracji pracy historycznej. Zagadnienia teoretyczne są systematycznie łączone z ćwiczeniami praktycznymi.
|
W cyklu 2025/26_Z:
Treści merytoryczne: |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
W cyklu 2024/25_Z: 30 godz. – udział w zajęciach konwersatoryjnych, 5 godz. – przygotowanie prezentacji multimedialnej na temat wybranego archiwum państwowego, 25 godz. – przygotowanie do testu zaliczeniowego. | W cyklu 2025/26_Z: 30 godz. – udział w zajęciach konwersatoryjnych, 5 godz. – przygotowanie prezentacji multimedialnej na temat wybranego archiwum państwowego, 25 godz. – przygotowanie do testu zaliczeniowego. | W cyklu 2026/27_Z: Udział w zajęciach konwersatoryjnych 30 godz.
Przygotowanie do zajęć i lektura wskazanej literatury 10 godz.
Wykonywanie ćwiczeń praktycznych z zakresu heurystyki, bibliografii, krytyki źródeł i warsztatu badawczego 10 godz.
Przygotowanie do zaliczenia i wykonanie zadań zaliczeniowych 10 godz.
Łączny nakład pracy studenta 60 godz.
Liczba punktów ECTS 2 ECTS |
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Po zakończeniu zajęć student:
EK1 – zna i rozumie specyfikę historii jako dyscypliny naukowej, jej przedmiot, cele i zadania oraz podstawowe problemy poznania historycznego, w szczególności zagadnienia prawdy, obiektywizmu, faktu i interpretacji historycznej. [HI1_W01]
EK2 – zna podstawowe elementy warsztatu badawczego historyka oraz rodzaje opracowań historiograficznych, wydawnictw źródłowych i pomocniczych; potrafi posługiwać się bibliografiami, katalogami, czasopismami naukowymi oraz tradycyjnymi i cyfrowymi narzędziami informacji naukowej. [HI1_W09]
EK3 – zna zadania i zasady funkcjonowania podstawowych instytucji związanych z prowadzeniem badań historycznych oraz gromadzeniem, opracowywaniem, udostępnianiem i ochroną dziedzictwa historycznego, w szczególności bibliotek, archiwów i muzeów; zna podstawową organizację nauki historycznej w Polsce. [HI1_W09]
EK4 – zna i rozumie pojęcie źródła historycznego, podstawowe klasyfikacje źródeł oraz relację między wiedzą źródłową i pozaźródłową; rozpoznaje podstawowe rodzaje źródeł i potrafi zastosować elementarne procedury ich krytyki zewnętrznej i wewnętrznej. [HI1_W09; HI1_W11]
EK5 – zna i rozumie podstawowe etapy postępowania badawczego historyka; potrafi sformułować problem, pytania i podstawową hipotezę badawczą, przeprowadzić kwerendę, zgromadzić i uporządkować materiał badawczy oraz na jego podstawie sformułować uzasadnione wnioski. Rozumie różnicę między faktem źródłowym, historycznym i historiograficznym oraz podstawowe zasady konstruowania narracji historycznej. [HI1_W11]
EK6 – jest gotów do krytycznej oceny własnej wiedzy i pozyskiwanych informacji, dostrzega potrzebę ich weryfikowania oraz odpowiedzialnego wykorzystywania źródeł i literatury; rozumie znaczenie rzetelności naukowej i przestrzegania zasad etycznych w pracy historyka. [HI1_K04]
Kryteria oceniania
Podstawą uzyskania zaliczenia na ocenę jest systematyczne wykonywanie ćwiczeń praktycznych z zakresu warsztatu badań historycznych oraz wykazanie się znajomością podstawowych metod badawczych, a także zaliczenie testu końcowego.
W ramach zaliczenia student wykonuje zadania obejmujące w szczególności: wyszukiwanie literatury i źródeł do wskazanego problemu; sporządzenie poprawnego zestawienia bibliograficznego; posługiwanie się katalogiem bibliotecznym, bibliografią lub bazą danych; rozpoznanie rodzaju i charakteru źródła; przeprowadzenie podstawowych elementów krytyki zewnętrznej i wewnętrznej źródła; sformułowanie problemu oraz pytań badawczych; uporządkowanie materiału badawczego i przedstawienie wniosków wynikających z jego analizy.
Ocena 2,0 – student nie osiągnął podstawowych efektów uczenia się; nie rozpoznaje podstawowych elementów warsztatu historyka, nie potrafi prawidłowo przeprowadzić kwerendy ani podstawowej krytyki źródła, nie rozumie kolejnych etapów postępowania badawczego.
Ocena 3,0 – student osiągnął efekty na poziomie podstawowym; zna podstawową terminologię i elementy warsztatu historyka oraz przy pomocy prowadzącego potrafi wyszukać literaturę i źródła, rozpoznać ich charakter oraz zastosować podstawowe elementy krytyki źródła.
Ocena 3,5 – student poprawnie posługuje się podstawowymi narzędziami warsztatu historyka i wykonuje typowe zadania heurystyczne oraz źródłoznawcze, lecz wykazuje pewne braki w samodzielnym projektowaniu i uzasadnianiu postępowania badawczego.
Ocena 4,0 – student posiada uporządkowaną wiedzę o warsztacie badawczym historyka i samodzielnie wykonuje podstawowe zadania z zakresu heurystyki, bibliografii i krytyki źródeł. Potrafi sformułować poprawne pytania badawcze oraz powiązać źródła z określonym problemem badawczym.
Ocena 4,5 – student sprawnie i samodzielnie posługuje się warsztatem badawczym, krytycznie ocenia przydatność odnalezionych materiałów, poprawnie przeprowadza analizę źródła oraz uzasadnia zastosowane procedury badawcze.
Ocena 5,0 – student w pełni osiągnął zakładane efekty uczenia się; samodzielnie i świadomie projektuje podstawowe elementy postępowania badawczego, sprawnie prowadzi kwerendę, krytycznie ocenia źródła i literaturę, właściwie stosuje procedury krytyki źródeł oraz formułuje logiczne, uzasadnione źródłowo wnioski, zachowując zasady rzetelności naukowej.
Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej jest wykonanie wymaganych ćwiczeń praktycznych i osiągnięcie wszystkich przedmiotowych efektów uczenia się co najmniej na poziomie podstawowym oraz zaliczenie testu końcowego w zakresie minimum 50%.
Literatura
Drozdowski Z., Topolski J., Wrzosek W., Swoistość poznania historycznego, Poznań 1990.
Handelsman M., Historyka. Zasady metodologii i teorii poznania historycznego, Zamość 1921 i nn.
Miśkiewicz B., Wstęp do badań historycznych, Warszawa 1985.
Topolski J., Wolność i przymus w tworzeniu historii, Warszawa 1990.
Topolski J., Wprowadzenie do historii, Poznań 2009.
|
W cyklu 2025/26_Z:
Drozdowski Z., Topolski J., Wrzosek W., Swoistość poznania historycznego, Poznań 1990. |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: