Nauki pomocnicze historii - Dyplomatyka, bibliologia historyczna, geografia historyczna, sfragistyka, metrologia, edytorstwo historyczne WNHS-AZD-NPHD
Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawowymi dyscyplinami wspierającymi badania historyczne oraz ukazanie ich znaczenia w analizie i interpretacji źródeł. Kurs rozwija umiejętność rozpoznawania, opisu i krytycznej oceny różnorodnych wytworów kultury materialnej i pisanej, a także kształci kompetencje niezbędne do świadomego korzystania z narzędzi warsztatu historyka. Dzięki temu student potrafi właściwie umiejscowić źródła w procesie dziejowym oraz rozumie rolę dziedzictwa kulturowego w badaniach nad przeszłością.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2021/22_L: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2019/20_L: E-Learning z podziałem na grupy |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
W cyklu 2022/23_L: 3 ECTS
30 h - uczestnictwo w zajęciach
30 h - lektura tekstów zadanych na zajęcia
30 h - przygotowanie do testu zaliczeniowego | W cyklu 2023/24_L: Punkty 3 ECTS:
1. Udział w zajęciach - 30 godz.
2. Przygotowanie do zajęć - 30 godz.
3. Przygotowanie do kolokwium – 30 godz.
Konsultacje na temat zagadnień poruszanych na zajęciach odbywają się na dyżurze (raz w tygodniu jedna godzina). | W cyklu 2024/25_L: Punkty 3 ECTS:
1. Udział w zajęciach - 30 godz.
2. Przygotowanie do zajęć - 30 godz.
3. Przygotowanie do kolokwium – 30 godz.
Konsultacje na temat zagadnień poruszanych na zajęciach odbywają się na dyżurze (raz w tygodniu jedna godzina). | W cyklu 2025/26_L: Punkty 3 ECTS:
1. Udział w zajęciach - 30 godz.
2. Przygotowanie do zajęć - 30 godz.
3. Przygotowanie do kolokwium – 30 godz.
Konsultacje na temat zagadnień poruszanych na zajęciach odbywają się na dyżurze (raz w tygodniu jedna godzina). |
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2022/23_L: | W cyklu 2025/26_L: | W cyklu 2024/25_L: | W cyklu 2021/22_L: | W cyklu 2023/24_L: | W cyklu 2019/20_L: |
Efekty kształcenia
Przedmiotowe efekty uczenia się
W1: Student charakteryzuje oraz prezentuję wiedzę z zakresu nauk pomocniczych historii oraz identyfikuje i opisuje główne kierunki badań prowadzonych w tej dziedzinie.
W2: Student identyfikuje, opisuje i wyjaśnia podstawowe metody badawcze oraz charakteryzuje narzędzia warsztatu nauk pomocniczych historii.
U1:Student analizuje, interpretuje i porównuje różne typy źródeł historycznych oraz inne wytwory kultury, a także ocenia ich znaczenie, identyfikuje ich oddziaływanie społeczne i określa ich miejsce w procesie historycznym, formułując uzasadnione wnioski.
U2: Student wyjaśnia, charakteryzuje i stosuje fachową terminologię z zakresu nauk pomocniczych historii oraz posługuje się nią poprawnie w analizie i interpretacji materiału źródłowego.
K1: Student ocenia znaczenie dziedzictwa kulturowego i tradycji historiografii polskiej, uzasadnia potrzebę ich ochrony oraz przyjmuje odpowiedzialność za działania na rzecz ich zachowania i upowszechniania.
Kryteria oceniania
Warunki dla osiągnięcia określonej oceny:
W1: Student charakteryzuje i prezentuje wiedzę z zakresu nauk pomocniczych historii oraz identyfikuje i opisuje główne kierunki badań prowadzonych w tej dziedzinie.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie i precyzyjnie definiuje pojęcia oraz terminy z zakresu nauk pomocniczych historii (np. dyplomatyki, sfragistyki, metrologii, bibliologii historycznej, geografii historycznej, edytorstwa historycznego),
• wyjaśnia zależności między poszczególnymi naukami pomocniczymi a badaniami historycznymi,
• porównuje różne kierunki badań i podejścia metodologiczne w obrębie nauk pomocniczych historii,
• wykorzystuje wiedzę teoretyczną do interpretacji konkretnych przykładów źródeł historycznych,
• formułuje logiczne i spójne wypowiedzi, odwołując się do literatury przedmiotu
Ocena dobra (4,0)
• podaje definicje podstawowych pojęć z zakresu nauk pomocniczych historii, dopuszczalne są drobne nieścisłości,
• opisuje główne kierunki badań oraz ich znaczenie dla historiografii,
• rozpoznaje związki między naukami pomocniczymi a analizą źródeł historycznych,
• odnosi wiedzę teoretyczną do prostych przykładów,
• korzysta z literatury wskazanej przez prowadzącego.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje i nazywa podstawowe pojęcia z zakresu nauk pomocniczych historii,
• odtwarza podstawowe informacje faktograficzne,
• wskazuje wybrane nauki pomocnicze bez pogłębionej charakterystyki,
• odnosi wiedzę do przykładów wyłącznie po ich wskazaniu przez prowadzącego,
• posługuje się notatkami lub materiałami pomocniczymi.
W2: Student identyfikuje, opisuje i wyjaśnia podstawowe metody badawcze oraz charakteryzuje narzędzia warsztatu nauk pomocniczych historii.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie definiuje metody badawcze stosowane w naukach pomocniczych historii,
• wyjaśnia zasady doboru metod i narzędzi badawczych do rodzaju źródła,
• porównuje różne metody badawcze, wskazując ich zalety i ograniczenia,
• stosuje wiedzę metodologiczną do analizy konkretnych przykładów źródeł,
• uzasadnia swoje wybory metod badawczych, odwołując się do literatury fachowej.
Ocena dobra (4,0)
• opisuje podstawowe metody i narzędzia badawcze,
• rozpoznaje ich zastosowanie w analizie źródeł historycznych,
• wskazuje podstawowe różnice między metodami,
• odnosi wiedzę do prostych przykładów badawczych,
• korzysta z literatury zalecanej przez prowadzącego.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje nazwy podstawowych metod badawczych,
• odtwarza informacje dotyczące ich zastosowania,
• wskazuje pojedyncze narzędzia warsztatu historyka,
• analizuje przykłady wyłącznie według wskazówek prowadzącego,
• posługuje się notatkami lub materiałami pomocniczymi.
U1: Student analizuje, interpretuje i porównuje różne typy źródeł historyczne oraz inne wytwory kultury, formułując uzasadnione wnioski.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie interpretuje i porównuje różne typy źródeł historycznych bez błędów merytorycznych,
• porównuje różne typy źródeł, uwzględniając ich kontekst historyczny i społeczny,
• formułuje trafne i logicznie uzasadnione wnioski,
• prezentuje wyniki analizy w sposób uporządkowany i spójny.
Ocena dobra (4,0)
• stosuje właściwe metody interpretacyjne różnych typów źródeł historycznych, dopuszczalne są drobne uchybienia,
• rozwiązuje typowe problemy interpretacyjne,
• koryguje swoje działania po otrzymaniu wskazówek,
• przedstawia wnioski w sposób logiczny, choć nie w pełni pogłębiony.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe elementy różnych typów źródeł historycznych
• wymaga stałego wsparcia prowadzącego,
• przedstawia wnioski w formie nieuporządkowanej.
U2: Student stosuje fachową terminologię nauk pomocniczych historii w analizie i interpretacji materiału źródłowego.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• poprawnie i konsekwentnie posługuje się specjalistyczną terminologią,
• stosuje terminologię adekwatnie do rodzaju analizowanego źródła,
• samodzielnie interpretuje materiał źródłowy z użyciem pojęć fachowych,
• uzasadnia swoje interpretacje w sposób logiczny i spójny,
• prezentuje analizę w sposób jasny i uporządkowany.
Ocena dobra (4,0)
• stosuje podstawową terminologię fachową,
• używa pojęć w większości poprawnie,
• analizuje źródła według podanego schematu,
• koryguje błędy terminologiczne po uwagach prowadzącego,
• przedstawia analizę w sposób zrozumiały.
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje i nazywa podstawowe terminy,
• stosuje terminologię w sposób nieprecyzyjny,
• interpretuje materiał źródłowy wyłącznie według wskazówek,
• wymaga częstych korekt,
• prezentuje analizę w sposób chaotyczny.
K1: Student ocenia znaczenie dziedzictwa kulturowego i tradycji historiografii polskiej oraz przyjmuje odpowiedzialność za ich ochronę i upowszechnianie.
Ocena bardzo dobra (5,0)
• świadomie ocenia znaczenie dziedzictwa kulturowego i tradycji historiografii polskiej,
• uzasadnia potrzebę ich ochrony, odwołując się do przykładów historycznych,
• wykazuje odpowiedzialność za podejmowane działania,
• inicjuje lub proponuje działania na rzecz ochrony i popularyzacji dziedzictwa,
• prezentuje postawę zaangażowania i refleksji etycznej.
Ocena dobra (4,0)
• rozumie znaczenie dziedzictwa kulturowego,
• wskazuje potrzebę jego ochrony,
• uczestniczy w działaniach proponowanych przez prowadzącego,
• podejmuje refleksję nad rolą historyka w społeczeństwie,
Ocena dostateczna (3,0)
• rozpoznaje podstawowe elementy dziedzictwa kulturowego,
• deklaruje potrzebę jego ochrony bez pogłębionego uzasadnienia,
• uczestniczy w działaniach wyłącznie na polecenie,
• wymaga ukierunkowania ze strony prowadzącego,
Literatura
Literatura podstawowa:
1. Bobrowski K., Burski K., Turoń B., Encyklopedia nauk pomocniczych historii nowożytnej i najnowszej, Wrocław 1976.
2. Ihnatowicz I., Nauki pomocnicze historii XIX i XX w., Warszawa 1990
3. Semkowicz W., Encyklopedia nauk pomocniczych historii, Kraków, 1999.
4. Szymański J., Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2002.
Literatura uzupełniająca:
1. Arentowicz J., Miary polskie, Warszawa 1972, s. 5-72.
2. Długoborska I., Pątnik, podróżnik, turysta - poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii Muzeum Narodowego w Krakowie, Kraków 2015.
3. Encyklopedia wiedzy o książce, red. A. Birkenmajer, B. Kocowski, J. Trzynadlowski, Wrocław 1971
4. Friedberg M., Wydawanie drukiem źródeł archiwalnych. Metody i technika pracy edytorskiej, Warszawa 1963, s. 22-29.
5. Gloger Z., Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków 1900, s. 25-51
6. Głombiowski K., Szwejkowska H., Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i średniowieczu, Warszawa-Wrocław 1983
7. Gumowski M., Haisig M., Mikucki S., Sfragistyka, Warszawa 1960, 59-121.
8. Instrukcja wydawnicza dla źródeł historycznych od połowy XVI do połowy XIX wieku, red. K. Lepszy, Wrocław 1953.
9. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki wieków średnich, cz. 1, Wrocław 1951.
10. Szwejkowska H., Książka drukowana XV-XVIII wieku zarys historyczny, Wrocław-Warszawa 1980.
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: