Dziedzictwo wielkich konfliktów militarnych a pamięć i niepamięć WNHS-AR-DWKM
Przedmiot poświęcony jest interdyscyplinarnej analizie doświadczeń granicznych jednostek i wspólnot w kontekście konfliktów zbrojnych XX wieku oraz ich długofalowych konsekwencji kulturowych i społecznych. Wprowadza podstawowe pojęcia, koncepcje badawcze i terminologię z zakresu antropologii, historii, studiów nad pamięcią i badań nad przemocą. Omawiane są wybrane konflikty militarne XX wieku, ideologie i reżimy polityczne oraz mechanizmy prowadzące do marginalizacji, wykluczenia społecznego, przemocy i dehumanizacji. Istotną część zajęć stanowi refleksja nad rolami sprawców, ofiar i świadków, w tym koncepcją banalności zła oraz procesami adiaforyzacji działań, a także analiza zbrodni przeciwko ludzkości w ujęciu Rafała Lemkina.
Przedmiot podejmuje również problematykę dokumentowania i zachowywania świadectw zbrodni, w tym relacji świadków historii (oral history), postpamięci oraz funkcjonowania archiwów i muzeów pamięci. Omawiane są zagadnienia polityki historycznej, pamięci społecznej i dyskursów publicznych, a także zjawiska zniekształcania pamięci i kontrpamięci. Zajęcia kończy analiza znaczenia miejsc pamięci i krajobrazów traumatycznych („Traumaland”) oraz roli badań etnohistorycznych i archeologicznych w rekonstrukcji doświadczeń przeszłości.
15. Podsumowanie zajęć
|
W cyklu 2024/25_L:
1. Wprowadzenie do tematyki zajęć, form zaliczenia, literatury przedmiotu, koncepcji badawczych i terminologii w ujęciu interdyscyplinarnym |
W cyklu 2025/26_L:
Przedmiot poświęcony jest interdyscyplinarnej analizie doświadczeń granicznych jednostek i wspólnot w kontekście konfliktów zbrojnych XX wieku oraz ich długofalowych konsekwencji kulturowych i społecznych. Wprowadza podstawowe pojęcia, koncepcje badawcze i terminologię z zakresu antropologii, historii, studiów nad pamięcią i badań nad przemocą. Omawiane są wybrane konflikty militarne XX wieku, ideologie i reżimy polityczne oraz mechanizmy prowadzące do marginalizacji, wykluczenia społecznego, przemocy i dehumanizacji. Istotną część zajęć stanowi refleksja nad rolami sprawców, ofiar i świadków, w tym koncepcją banalności zła oraz procesami adiaforyzacji działań, a także analiza zbrodni przeciwko ludzkości w ujęciu Rafała Lemkina. Przedmiot podejmuje również problematykę dokumentowania i zachowywania świadectw zbrodni, w tym relacji świadków historii (oral history), postpamięci oraz funkcjonowania archiwów i muzeów pamięci. Omawiane są zagadnienia polityki historycznej, pamięci społecznej i dyskursów publicznych, a także zjawiska zniekształcania pamięci i kontrpamięci. Zajęcia kończy analiza znaczenia miejsc pamięci i krajobrazów traumatycznych („Traumaland”) oraz roli badań etnohistorycznych i archeologicznych w rekonstrukcji doświadczeń przeszłości. |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
W cyklu 2025/26_L: Udział w zajęciach: 30 godz.
Praca własna: 30 godz.
Przygotowanie do egzaminu: 30 godz
Suma godzin: 90 godz.
Liczba ECTS: 90 godz./25(30) = 3 ECTS | W cyklu 2024/25_L: Udział w zajęciach: 30 godz.
Przygotowanie do egzaminu: 60 godz
Suma godzin: 90 godz.
Liczba ECTS: 90 godz./25(30) = 3 ECTS |
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
- Student zna terminologię, koncepcje badawcze związane ze specyfiką ochrony dziedzictwa wielkich konfliktów zbrojnych
- posiada wiedzę o przyczynach niepamięci, zniekształcenia pamięci i roli badań archeologicznych w odzyskiwaniu wiedzy na temat przeszłości
- Potrafi czerpać z dorobku nauk pomocniczych wykorzystywanych do analiz materiałów pozyskiwanych w toku badań archeologicznych
- Potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę do wykrywania zniekształceń w pamięci zbiorowości i ochrony dziedzictwa poprzez korzystanie z wyników badań archeologicznych i nauk pomocniczych;
- Student kieruje się postawami gotowości do obalania zniekształceń w pamięci społecznej, negatywnych stereotypów poprzez wyniki badań archeologicznych
- Kieruje się etyką w pracy naukowej, popularyzatorskiej, zawodowej, czerpiąc z rzetelnej wiedzy archeologicznej w odniesieniu do ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego
Kryteria oceniania
Weryfikacja efektów uczenia się nastąpi w efekcie testu wiedzy, obserwacji w warunkach rzeczywistych względem zdobytych umiejętności, co wiąże się również z oceną śródokresową - pracą własną studentów.
Ocena końcowa (OK) składa się z ocen cząstkowych:
-Znajomość literatury (ZL) = 0,2
- Ocena śródokresowa (OŚ) = 0,4
- Test wiedzy czyli Egzamin ustny (E) = 0,4
OK = E x 0,4 + ZL x 0,2 + OŚ x 0,4
(dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności)
Uszczegóławiając:
- na ocenę bdb - Student osiągnie wszystkie efekty uczenia się założone dla przedmiotu wówczas, gdy będzie posługiwał się w wypowiedziach terminologią i wiedzą z zakresu badań pamięcioznawczych, etnoarcheologicznych oraz z zakresu archeologii współczesności; będzie znał koncepcje opracowane przez danych autorów; wykaże się znajomością literatury, będzie włączał się w elementy dyskusji podczas zajęć a Jego postawa będzie świadczyła o zrozumieniu jak ważna jest pamięć, w tym dążenia do przeciwdziałania jej zniekształceniom na tle relacji społecznych, co ma również na celu rozwijanie postaw poszanowania odmienności, przeciwdziałania stygmatyzacji i przemocy, propagowania życia w wartościach chrześcijańskich.
- na ocenę dobrą, Student osiągnie również prawie wszystkie zamierzone efekty uczenia się, ale w bardziej skromnym zakresie, np. bez wskazań na autorów koncepcji naukowych itp.
- ocena dostateczna zostanie osiągnięta wówczas, gdy wiedza i umiejętności Studenta będą opanowane tylko w stopniu pozwalającym na uzyskanie oceny pozytywnej z przedmiotu.
Praktyki zawodowe
brak
Literatura
Arendt, H. (2006). Odpowiedzialność osobista w warunkach dyktatury (W. Madej i M. Godyń, tłum.). W: H. Arendt, Odpowiedzialność i władza sądzenia (s. 51-79). Prószyński i S-ka.
Bauman, Z. (2009). Nowoczesność i zagłada (T. Kunz, tłum.). Wydawnictwo Literackie
M. Golka, Pamięć społeczna i jej implanty, Warszawa, 2017;
A. Kola (2011) Archeologia zbrodni Oficerowie polscy na cmentarzu ofiar NKWD w Charkowie, Wyd. UMK;
D. Matelski (1997) Jeńcy polscy w latach II wojny światowej w historiografii polskiej, w: Nie miecki i radziecki system jeniecki w latach II wojny światowej. Podobieństwa i różnice, pod red. E. Nowaka, Opole, s. 17–42.
M. Trzciński (2022), Archeologia totalitaryzmów — możliwości i perspektywy badawcze, Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem 44, nr 3, Wrocław
A.I. Zalewska (red.), Archeologiczne przywracanie pamięci o Wielkiej Wojnie w rejonie Rawki i Bzury (1914-1915), Warszawa
Literatura dodatkowa
Bilewicz M., Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości, Wydawnictwo WAM 2024;
Chwalba A., Polska Krwawi Polska walczy. Jak żyło się pod okupacją 1939-1945, Wydawnictwo Literackie, Warszawa 2024;
Józefów-Czerwińska, B. (2022). Doświadczenia wojny a ich znaczenie w edukacji młodych pokoleń (na przykładzie zbrodni ludobójstwa popełnionej w Wąskim Lesie 12 lutego 1940 r.). Horyzonty Wychowania, 21(59), 8998.
Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Dz.U. z 1952 r., nr 2, poz. 9). https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/konwencja-w-sprawie-zapobiegania -i-karania-zbrodni-ludobojstwa-16781833/
Ringelblum, E. (2018). Pisma Emanuela Ringlebluma z getta [Emanuel Ringleblum’s writings from the ghetto] (by A. Rutkowski, A. Konrad, J. Nalewajko-Kulikov & M. Siek, Trans.). Żydowski Instytut Historyczny.
Spychalska, A. (2012). Rafał Lemkin – twórca pojęcia „ludobójstwo”. Acta Erasmiana 2, 157-171.
„Praktyki pamięci. Niemiecko-polskie debaty o upamiętnianiu"- Instytut Pileckiego w Berlinie oraz Niemiecki Instytut Spraw Polskich w Darmstadt (https://instytutpileckiego.pl/pl/kolekcje-cyfrowe/mediateka/praktyki-pamieci-wspolczesne-wyzwania-w-polskiej-i).
+ materiały dodatkowe dobrane do tematyki zajęć
Uwagi
|
W cyklu 2024/25_L:
brak |
W cyklu 2025/26_L:
brak |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: