USG w protokołach ratunkowych WMCM-LE-USG-fak
Celem fakultetu jest zdobycie praktycznych umiejętności w zakresie szybkiej, przyłóżkowej diagnostyki ultrasonograficznej (POCUS) stosowanej w stanach bezpośredniego zagrożenia życia. Kurs koncentruje się na zastosowaniu standardowych, ustrukturyzowanych protokołów, takich jak FAST, eFAST i RUSH, w celu błyskawicznej identyfikacji odwracalnych przyczyn wstrząsu, krwotoku wewnętrznego, tamponady serca oraz odmy opłucnowej. Studenci nabędą umiejętności obsługi sprzętu USG, pozycjonowania głowic oraz interpretacji krytycznych artefaktów i obrazów ultrasonograficznych.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
I. Protokół FAST (Focused Assessment with Sonography in Trauma)
1. Wprowadzenie do POCUS w medycynie ratunkowej: definicja, zastosowania kliniczne (urazy, wypadki, rany penetrujące) i zalety (szybkość, brak promieniowania, powtarzalność).
2. Technika badania FAST: dobór głowicy (konweksowa), ustawienia.
3. Anatomia ultrasonograficzna czterech podstawowych przestrzeni do oceny wolnego płynu: Zachyłek Morisona (przestrzeń wątrobowo-nerkowa), Przestrzeń śledzionowo-nerkowa, Osierdzie (widok podmostkowy), Miednica (zatoka Douglasa / przestrzeń pęcherzowo-odbytnicza).
4. Interpretacja wyników: wolny płyn w jamie otrzewnowej (krwotok), płyn w osierdziu (tamponada), swoistość i czułość FAST.
II. Protokół eFAST (Extended FAST) – Diagnostyka Płucna
1. Rozszerzenie protokołu: szybka diagnostyka patologii w klatce piersiowej (odma opłucnowa, płyn w jamie opłucnej).
2. Sprzęt i ustawienia: głowica liniowa i konweksowa, tryb B-mode i M-mode.
3. Ultrasonograficzna anatomia płuc: artefakty (linie A, linie B), zjawisko ślizgania opłucnej (lung sliding).
4. Rozpoznanie odmy opłucnowej: Brak ślizgania, Znak kodu kreskowego (Barcode sign), Znak punktu płuca (Lung Point Sign) – jako patognomoniczny dla odmy.
5. Różnicowanie w badaniu płuc: odma, obrzęk płuc (symetryczne Linie B), stłuczenie płuca, płyn opłucnowy.
III. Protokół RUSH (Rapid Ultrasound in SHock) – Diagnostyka Wstrząsu
1. Założenia protokołu RUSH: ocena przyczyn niestabilności hemodynamicznej (HI-MAP).
2. Schemat "Pump, Tank, Pipes" (Pompa, Zbiornik, Rury).
3. Pump (H - Heart): Ocena kurczliwości LK, wielkości PK (zatorowość płucna), tamponady (zapadanie się RA/RV) – widoki serca.
4. Tank (I - IVC, M - Morison/FAST): Ocena statusu objętościowego (zapadanie IVC – żyła główna dolna) i poszukiwanie wolnego płynu (FAST).
5. Pipes (A - Aorta, P - Pulmonology/Pipes): Ocena aorty brzusznej (tętniak, rozwarstwienie) i badanie płuc (odma, obrzęk płuc).
6. Algorytm interpretacji wstrząsu: różnicowanie wstrząsu hipowolemicznego, kardiogennego, tamponady, zatorowości i septycznego na podstawie RUSH.
Kryteria oceniania
100% obecność w zajęciach.
50% godzin zajęć wykład online
50% godzin zajęć ćwiczenia praktyczne
1. Obecność na wszystkich seminariach i ćwiczeniach.
2. Aktywny udział w zajęciach.
3. Pozytywny wynik z kolokwium zaliczeniowego z części praktycznej, w formie egzaminu OSCE lub scenariusza symulacyjnego weryfikującego umiejętność samodzielnego wykonania i interpretacji protokołów USG (FAST/eFAST/RUSH).
Literatura
1. Chakraborty, Arunangshu, and Balakrishnan Ashokka. A Practical Guide to Point of Care Ultrasound (POCUS). 1st ed. Springer Nature, 2022. ISBN: 978-9-81-167686-4. (Kluczowy międzynarodowy przewodnik, zorganizowany problemowo i zawierający pytania MCQ i OSCE; moduły są zintegrowane z programami nauczania intensywnej terapii i medycyny ratunkowej w USA, Wielkiej Brytanii i Australii).
2. Rak, Małgorzata. POCUS-y. Ultrasonografia ratunkowa. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2021. ISBN: 9788320063417. (Podręcznik akcentujący klinicznie zorientowany charakter badania, z ponad 1000 ilustracji, przeznaczony dla lekarzy, ratowników medycznych i pielęgniarek pracujących w SOR i w ratownictwie przedszpitalnym).
3. Atkinson, Paul, Justin Bowra, Tim Harris, Bob Jarman, and David Lewis (red.). Point of Care Ultrasound for Emergency Medicine and Resuscitation. Oxford Clinical Imaging Guides. Oxford University Press, 2019. ISBN: 9780198777540. (Definitywny przewodnik do stosowania POCUS w ostrych i ratunkowych stanach klinicznych, zgodny z programem nauczania International Federation for Emergency Medicine (IFEM), zawiera 160 klipów wideo i adnotowane obrazy).
4. Noble, Vicki, and Bret Nelson. Manual of Emergency and Critical Care Ultrasound. Cambridge University Press, 2011. (Jeden z oryginalnych i najlepszych podręczników POCUS
5. Fundacja Mocni na starcie. Warsztaty USG w praktyce SOR – eFAST, LUS, FATE, RUSH. (Przykład szkolenia praktycznego typu hands-on, skupiającego się na kluczowych protokołach ratunkowych).
6. POCUS 101. RUSH Exam Ultrasound Protocol: Step-By-Step Guide / FAST Scan-eFAST Ultrasound Exam Made Easy: Step-By-Step Guide. (Darmowe zasoby edukacyjne online, dostarczające szczegółowe samouczki dotyczące kluczowych protokołów, często używane w ramach koncepcji "odwróconej klasy")
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: