Podstawy dialogu i polilogu kultur WH-KUZ-II-1-PD
Podstawy dialogu i polilogu kultur to przedmiot poświęcony antropologicznym, filozoficznym, językowym i kognitywnym uwarunkowaniom komunikacji między kulturami. Jego celem jest przedstawienie dialogu i polilogu nie tylko jako form komunikacji, lecz także jako złożonych procesów kulturowych, w których dochodzi do konfrontacji, negocjowania i uzgadniania znaczeń, wartości, norm oraz sposobów interpretowania rzeczywistości.
Punktem wyjścia jest omówienie podstawowych pojęć i modeli dialogu, polilogu, porozumienia i sporu oraz analiza napięcia między uniwersalizmem a partykularyzmem kulturowym. Szczególne miejsce zajmuje problem języka jako medium komunikacji oraz pytanie o możliwość istnienia wspólnego pola odniesienia mimo różnic semantycznych, odmiennych systemów wartości i kulturowych sposobów kategoryzowania świata. Problematyka ta zostaje poszerzona o perspektywę kognitywną, obejmującą kategorie, ramy interpretacyjne, metafory i stereotypy wpływające na przebieg komunikacji międzykulturowej.
Istotną ramę teoretyczną przedmiotu stanowi antropologia generatywna Erica Gansa. Hipoteza sceny pierwotnej pozwala rozpatrywać narodziny znaku, języka i wspólnoty w związku z mechanizmem odroczenia przemocy. Dialog ujmowany jest w tej perspektywie jako proces oparty na reprezentacji, wspólnym przedmiocie odniesienia i wzajemnym uznaniu uczestników komunikacji. Perspektywa ta zostaje zestawiona z problematyką mimetyzmu, rywalizacji, konfliktu i kulturowej adaptacji.
Przedmiot obejmuje również analizę rytuału, etykiety i performansu jako kulturowych form organizujących relacje społeczne oraz umożliwiających koordynację znaczeń. Omawiane są modele kultur otwartych i zamkniętych, mechanizmy gościnności, integracji i wykluczenia, a także filozoficzne koncepcje dialogu międzykulturowego i międzyreligijnego, w tym zagadnienia hermeneutyki, uznania i granic tolerancji.
Ważnym elementem kursu jest krytyczna refleksja nad warunkami i ograniczeniami dialogu. Analizie podlegają asymetrie między uczestnikami komunikacji, perspektywa europocentryczna, orientalizm oraz proces konstruowania kulturowego Innego. Pozwala to postawić pytanie o kryteria autentycznego dialogu oraz sytuacje, w których komunikacja może przekształcać się w antydialog, dominację lub pozorne porozumienie lub w swoiste „sceny" negocjowania znaczeń, tożsamości i zasad współistnienia.
Całość kursu prowadzi do refleksji nad granicami i warunkami powodzenia porozumienia międzykulturowego. Dialog i polilog przedstawiane są jako dynamiczna praca na znaku, znaczeniu i relacjach wspólnotowych, dzięki której różnica nie musi zostać zniesiona, aby możliwe stało się porozumienie. Antropologia generatywna pełni w tym ujęciu funkcję ramy integrującej, pozwalającej powiązać problem języka, reprezentacji, mimetyzmu, konfliktu i odroczenia przemocy z pytaniem o możliwość tworzenia wspólnej przestrzeni kulturowej.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Efekty uczenia się:
KU2_W05 student zna w pogłębionym stopniu kluczowe koncepcje teoretyczne z zakresu teorii międzykulturowości i komunikacji
międzykulturowej w aspekcie dialogu i polilogu kultur. Zna religijne, społeczne i polityczne podstawy własnego i odmiennych systemów
kulturowych.
KU2_W06 student zna kluczowe zjawiska i przeobrażenia w obrębie kul
tury współczesnej, rozumie ich uwarunkowania (polityczne, ekonomiczne, społeczne) oraz konsekwencje. Zna najważniejsze koncepcje
teoretyczne służące do ich wyjaśnienia.
KU2_U05 student potrafi zainicjować i prowadzić debatę na specjalistyczne tematy z zakresu kulturoznawstwa i nauk o kulturze,
wykorzystując kluczowe pojęcia i teorie wypracowane na gruncie tych dyscyplin i odnosząc je do aktualnych zjawisk i procesów społeczno-
kulturowych.
KU2_K02 student jest gotów do uznania znaczenia zdobytej wiedzy dla rozwiązywania poznawczych i praktycznych problemów oraz
mierzenia się z wyzwaniami wynikającymi z uwarunkowań aktualnej rzeczywistości społeczno-kulturowej.
Kryteria oceniania
Szczegółowy opis kryteriów na określoną ocenę:
KU2_W05
Na ocenę bdb (5) student zna w pogłębionym stopniu kluczowe koncepcje teoretyczne z zakresu teorii międzykulturowości i komunikacji
międzykulturowej. Zna religijne, społeczne i polityczne podstawy własnego i odmiennych systemów kulturowych.
Na ocenę db (4) student dość dobrze zna kluczowe zjawiska i przeobrażenia w obrębie kultury współczesnej, wystarczająco dobrze
rozumie ich uwarunkowania (polityczne, ekonomiczne, społeczne) oraz konsekwencje. Dość dobrze zna najważniejsze koncepcje
teoretyczne służące do ich wyjaśnienia.
Na ocenę dst (3) student orientuje się wśród kluczowych zjawisk i przeobrażeń w obrębie kultury współczesnej, w stopniu dostatecznym
rozumie ich uwarunkowania (polityczne, ekonomiczne, społeczne) oraz konsekwencje. Orientuje się w najważniejszych koncepcjach
teoretycznych służących do ich wyjaśnienia.
Na ocenę ndst (2) student nie zna kluczowych zjawisk i przeobrażeń w obrębie kultury współczesnej, nie rozumie ich uwarunkowań
(politycznych, ekonomicznych, społecznych) oraz konsekwencji. Nie zna najważniejszych koncepcji teoretycznych służących do ich
wyjaśnienia.
KU2_W06
Na ocenę bdb (5) student zna kluczowe zjawiska i przeobrażenia w obrębie kultury współczesnej, rozumie ich uwarunkowania (polityczne,
ekonomiczne, społeczne) oraz konsekwencje. Zna najważniejsze koncepcje teoretyczne służące do ich wyjaśnienia.
Na ocenę db (4) student dość dobrze zna kluczowe zjawiska i przeobrażenia w obrębie kultury współczesnej, dość dobrze rozumie ich
uwarunkowania (polityczne, ekonomiczne, społeczne) oraz konsekwencje. Zna najważniejsze koncepcje teoretyczne służące do ich
wyjaśnienia.
Na ocenę dst (3) student jest zorientowany w kluczowych zjawiskach i przeobrażeniach w obrębie kultury współczesnej, na ogół rozumie
ich uwarunkowania (polityczne, ekonomiczne, społeczne) oraz konsekwencje. Jest zorientowany w najważniejszych koncepcjach
teoretycznych służących do ich wyjaśnienia.
Na ocenę ndst (2) student nie zna kluczowych zjawisk i przeobrażeń w obrębie kultury współczesnej, nie rozumie ich uwarunkowań
(politycznych, ekonomicznych, społecznych) oraz konsekwencji. Nie zna najważniejszych koncepcji teoretycznych służących do ich
wyjaśnienia.
KU2_U05
Na ocenę bdb (5) student znakomicie potrafi zainicjować i prowadzić debatę na specjalistyczne tematy z zakresu kulturoznawstwa i nauk o
kulturze, wykorzystując kluczowe pojęcia i teorie wypracowane na gruncie tych dyscyplin i odnosząc je do aktualnych zjawisk i procesów
społeczno-kulturowych.
Na ocenę db (4) student potrafi zainicjować i prowadzić debatę na specjalistyczne tematy z zakresu kulturoznawstwa i nauk o kulturze,
wykorzystując kluczowe pojęcia i teorie wypracowane na gruncie tych dyscyplin i odnosząc je do aktualnych zjawisk i procesów społeczno-
kulturowych.
Na ocenę dst (3) student w stopniu wystarczającym na ocenę pozytywną potrafi zainicjować i prowadzić debatę na specjalistyczne tematy
z zakresu kulturoznawstwa i nauk o kulturze, wykorzystując kluczowe pojęcia i teorie wypracowane na gruncie tych dyscyplin i odnosząc
je do aktualnych
zjawisk i procesów społeczno-kulturowych.
Na ocenę ndst (2) student nie potrafi zainicjować i prowadzić debaty na specjalistyczne tematy z zakresu kulturoznawstwa i nauk o
kulturze; nie zna kluczowych pojęć i nie potrafi wykorzystać kluczowych teorii, wypracowanych na gruncie tych dyscyplin.
KU2_K02
Na ocenę bdb (5) student jest w pełni gotów do uznania znaczenia zdobytej wiedzy dla rozwiązywania poznawczych i praktycznych
problemów oraz mierzenia się z wyzwaniami wynikającymi z uwarunkowań aktualnej rzeczywistości społeczno-kulturowej.
Na ocenę db (4) student jest gotów do uznania znaczenia zdobytej wiedzy dla
USOSweb: Szczegóły przedmiotu: WH-KU-II-1-PDPK, w cyklu: 2025/26_L, jednostka dawcy:
Strona 1 z 3 15.10.2026 23:17
rozwiązywania poznawczych i praktycznych problemów
oraz mierzenia się z wyzwaniami wynikającymi z uwarunkowań aktualnej rzeczywistości społeczno-kulturowej.
Na ocenę dst (3) student deklaruje chęć uznania znaczenia zdobytej wiedzy dla
rozwiązywania poznawczych i praktycznych problemów
oraz mierzenia się z wyzwaniami wynikającymi z uwarunkowań aktualnej rzeczywistości społeczno-kulturowej.
Na ocenę ndst (2) student nie uznaje znaczenia zdobytej wiedzy dla
rozwiązywania poznawczych i praktycznych problemów
oraz mierzenia się z wyzwaniami wynikającymi z uwarunkowań aktualnej rzeczywistości społeczno-kulturowej.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: