Rzeczoznawstwo (metodologia badań) WH-KU-M-I-3-Rzecz
Zajęcia prowadzone w formie wykładu konwersatoryjnego (problemowego i dyskusyjnego) połączonego z aktywnym uczestnictwem studentów (rozmowa dotycząca przedstawianej problematyki oraz polecanej na bieżąco literatury przedmiotu).
W pierwszej części zajęć student zostanie zapoznany z historią, metodologią i terminologią w zakresie rzeczoznawstwa. W drugiej części nabędzie umiejętności korzystania z metod historycznych, proweniencyjnych, formalno-stylistycznych, ikonograficznych oraz fizyko-chemicznych.
Szczególny nacisk kładziony jest na wskazanie konieczności interdyscyplinarnych analiz (historycznych, z zakresu historii sztuki, konserwatorskich, archiwalnych).
Zakres tematyczny:
1) Zagadnienia wstępne, podstawowe pojęcia i zakres przedmiotowy.
2) Metody wartościowania dzieł sztuki
3) Metoda koneserska,
4) Analiza formalna
4) Analiza kontekstualna
5) Analiza ikonograficzno-ikonologiczna
6) Praktyczne wykorzystanie analizy dzieł sztuki
7) Badania proweniencyjne
8) Praktyczne wykorzystanie metody proweniencyjnej
9) Analiza pismoznawcza (badania sygnatury)
10) Metody kryminalistyczne
11) Badania optyczne
12) Badania fizyko-chemiczne
13) Praktyczne zastosowanie metod kryminalistycznych
14) Zawód eksperta – prawo, etyka.
15) Podsumowanie semestru
|
W cyklu 2026/27_Z:
Zajęcia prowadzone w formie wykładu konwersatoryjnego (problemowego i dyskusyjnego) połączonego z aktywnym uczestnictwem studentów (rozmowa dotycząca przedstawianej problematyki oraz polecanej na bieżąco literatury przedmiotu). W pierwszej części zajęć student zostanie zapoznany z historią, metodologią i terminologią w zakresie rzeczoznawstwa. W drugiej części nabędzie umiejętności korzystania z metod historycznych, proweniencyjnych, formalno-stylistycznych, ikonograficznych oraz fizyko-chemicznych. Szczególny nacisk kładziony jest na wskazanie konieczności interdyscyplinarnych analiz (historycznych, z zakresu historii sztuki, konserwatorskich, archiwalnych). Zakres tematyczny: W pierwszej części zajęć student zostanie zapoznany z historią, metodologią i terminologią w zakresie rzeczoznawstwa. W drugiej części nabędzie umiejętności korzystania z metod historycznych, proweniencyjnych, formalno-stylistycznych, ikonograficznych oraz fizyko-chemicznych. |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Dot. wiedzy - student:
1. Zna podstawową terminologię używaną w rzeczoznawstwie oraz rozumie jej zastosowania w obrębie nauk o sztuce. P6S_WG
2. Zna podstawowe kryteria oceny dzieł sztuki. P6S_WG
3. Zna procedurę analizy rzeczoznawczej dzieła sztuki. P6S_WG
4. Zna podstawowe techniki fałszowania dzieł sztuki. P6S_WG
5. Zna podstawowe kryteria wyceny dzieł sztuki. P6S_WG
6. Zna procedurę badań proweniencyjnych. P6S_WG
7. Zna podstawowe przepisy prawne regulujące pracę rzeczoznawcy oraz jego kompetencje zawodowe. P6S_WK
8. Zna zasady bezpiecznego obchodzenia się z dziełami sztuki. P6S_WG
Dot. umiejętności - student:
1. Potrafi samodzielnie zdiagnozować wymagający konsultacji z ekspertem problem dotyczący oceny dzieła sztuki, a także samodzielnie wyszukiwać materiał porównawczy oraz specjalistyczną literaturę i opracowania z zakresu historii sztuki i rzeczoznawstwa. P6S_UW
2. Posiada podstawy warsztatu pracy antykwariusza. P6S_UW
3. Potrafi wstępnie ocenić wartość artystyczną obiektu. P6S_UW
4. Potrafi rozpoznać podstawowe techniki fałszowania dzieł sztuki. P6S_UW
5. Umie analizując notowania aukcyjne podać przybliżoną wartość rynkową obiektu. P6S_UW
6. Umie wstępnie ocenić stan zachowania obiektu, wskazać widoczny podczas obserwacji wizualnej zakres konserwacji. P6S_UW
Dot. kompetencji społecznych - student:
1. Rozumie naturę wiedzy eksperckiej. P6S_KK
2. Rozumie potrzebę stałego pogłębiania posiadanej wiedzy i kompetencji. P6S_KK
3. Ma świadomość konieczności praktycznego podejścia w badaniach nad sztuką. P6S_KK
4. Posiada zdolność samodzielnego zdobywania wiedzy praktycznej. P6S_KK
5. Rozumie zagrożenia związane z obecnością falsyfikatów w handlu antykwarycznym. P7S_KR
6. Ma świadomość odpowiedzialności eksperta dokonującego oceny i wyceny dzieł sztuki. P7S_KR
7. Rozumie konieczność przestrzegania etyki zawodowej. P7S_KR
Kryteria oceniania
Na BDB
- Zna bardzo dobrze podstawową terminologię używaną w rzeczoznawstwie oraz bardzo dobrze rozumie jej zastosowania w obrębie nauk historycznych i o sztuce.
- Zna bardzo dobrze (z perspektywy przedmiotu wykładowego) kryteria oceny i wyceny dzieł sztuki. Potrafi bardzo dobrze wyjaśnić na przykładach zależność między poszczególnymi czynnikami wpływającymi na wartość historyczną i artystyczną obiektu.
- Potrafi odróżnić obiekt bardziej wartościowy pod względem artystycznym od mniej wartościowego oraz rzeczowo omówić różnice między nimi.
- Potrafi bardzo dobrze ocenić ogólny stan zachowania obiektu.
- Zna bardzo dobrze procedurę analizy rzeczoznawczej dzieła sztuki oraz badań proweniencyjnych.
- Zna bardzo dobrze podstawowe przepisy prawne regulujące pracę rzeczoznawcy oraz jego kompetencje zawodowe i etyczne.
Na DB
- Zna dobrze podstawową terminologię używaną w rzeczoznawstwie oraz dobrze rozumie jej zastosowania w obrębie nauk historycznych i o sztuce.
- Zna dobrze kryteria oceny dzieł sztuki. W odpowiedzi na pytania naprowadzające potrafi dobrze wyjaśnić na przykładach zależność między poszczególnymi czynnikami wpływającymi na wartość historyczną i artystyczną obiektu.
- Potrafi dobrze odróżnić obiekt bardziej wartościowy pod względem artystycznym od mniej wartościowego. Dość dobrze omawia różnice między nimi przy pomocy pytań pomocniczych.
- Potrafi dobrze ocenić ogólny stan zachowania obiektu. W odpowiedzi na pytania pomocnicze dobrze uzasadnia swoje zdanie.
- Zna dobrze procedurę analizy rzeczoznawczej dzieła sztuki oraz badań proweniencyjnych.
- Zna dobrze podstawowe przepisy prawne regulujące pracę rzeczoznawcy oraz jego kompetencje zawodowe i etyczne.
Na DST
- Student zna dostatecznie podstawową terminologię używaną w rzeczoznawstwie oraz dostatecznie rozumie jej zastosowania w obrębie nauk historycznych i o sztuce.
- Zna dostatecznie kryteria oceny dzieł sztuki. W odpowiedzi na pytania naprowadzające podejmuje próbę wyjaśnienia na przykładach zależności między poszczególnymi czynnikami wpływającymi na wartość obiektu. Argumentacja uzasadnienia jest częściowo sprzeczna, lub zdawkowa – student nie potrafi ich przekonująco rozwinąć.
- W odpowiedzi na pytania naprowadzające potrafi odróżnić obiekt bardziej wartościowy pod względem artystycznym od mniej wartościowego. W odpowiedzi na pytania naprowadzające argumentuje zdawkowo.
- Potrafi częściowo ocenić ogólny stan zachowania obiektu. W odpowiedzi na pytania naprowadzające nie potrafi całkowicie rozwinąć argumentacji.
- Zna dostatecznie procedurę analizy rzeczoznawczej dzieła sztuki oraz badań proweniencyjnych.
- Ma nieuporządkowaną wiedzę na temat podstawowych przepisów prawnych regulujących pracę rzeczoznawcy oraz jego kompetencje zawodowe.
- Potrafi wymienić cechy wiedzy eksperckiej, w odpowiedzi na pytania naprowadzające ma problem z wyjaśnieniem relacji między wiedzą teoretyczną a praktyczną. Argumentacja uzasadnienia jest częściowo sprzeczna, lub zdawkowa – student nie potrafi ich przekonująco rozwinąć.
Literatura
Lektury podstawowe:
A.Lewandowska, K.Zalewska, K.Zielińska - ABC Podstawy prowadzenia badań proweniencyjnych, seria: Szkolenia Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, 9/2015 [on line] https://www.nimoz.pl/files/publications/24/ABC_Prowieniencja_internet.pdf [on line]
A. D’Alleva, Jak studiować historię sztuki: rozdział I i II: Analiza formalna (s. 28-47) i Analiza kontekstualna (s. 48-68) [materiały na MS Teams]
P. Ogrodzki, Kłopoty z ustalaniem tytułu własności, czyli dlaczego warto
dokumentować swoje zbiory; D. Markowski, Od opinii do ekspertyzy; A. Żakiewicz, Okiem eksperta; R. Pasieczny, Ekspert kontra dzieło sztuki, "Cenne Bezcenne Utracone" 2010(4/65) [on line]
Sztuka w naszym wieku (praca zb.), Fundacja Sztuki polskiej, Zachęta, Warszawa 2016 [on line
]
Lektury uzupełniające:
E. Manikowska, Muzeum Narodowe jak Met, czyli o współczesnym
znaczeniu badań proweniencyjnych, "Konteksty" 3/2024 (346) [on line]
P. Rybicki, Technicznokryminalistyczne badania dzieł sztuki, "Cenne bezcenne Utracone" 2009(3) [on line]
K. Zielińska, Stan wyższej konieczności CZYLI o potrzebie badań proweniencyjnych dzieł sztuki, „Cenne Bezcenne Utracone” [on line];
E. Bugaj, Badania ikonograficzno-ikonologiczne malarstwa wazowego – zarys problematyki [on-line];
M. Romanowska-Zadrożna, Badania proweniencyjne w Polsce cz1 i cz. 2 [on-line]: „Muzeologia”, 2016(57): 179-191, „Muzeologia”, 2017(58): 47-59.
Problematyka autentyczności dzieł sztuki na polskim rynku. Teoria – praktyka – prawo, (Biblioteka Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów nr 1), Warszawa 2012 [on-line]
https://nim.gov.pl/files/publications/11/ROBLEMATYKA%20AUTENTYCZNOSCI.pdf
Bryl M., Rynek sztuki w Polsce. Poradnik dla kolekcjonerów i inwestorów, Warszawa 2016.
Szafrański W.Wilk D., Sposoby czy metody? Aspekty podmiotowe i przedmiotowe wycen dzieł sztuki w Polsce, „Santander Art and Culture Law Review” 1/2017 (3), s. 115–156.
Wilk D., Ekspertyza fizykochemiczna dzieł sztuki pod kątem wykrycia fałszerstwa, w: Zagrożenia dzieł sztuki i meandry ich ochrony, red. R. Krawczyk, Kraków 2011, s. 125–149.
Bastek G., Znawstwo – dzieje i metoda, „Ikonotheka” R. X (1996), s. 35–50.
Ekspert kontra dzieło sztuki. Rozpoznawanie falsyfikatów oraz fałszywych atrybucji w sztukach plastycznych, red. Ronald D. Spencer, Magdalena Iwańska, Warszawa 2009.
Kokoska B., Poradnik polskiego kolekcjonera, Kraków: Wyd. Kluszczyński 2003
Korzeniowska-Marciniak M., Międzynarodowy rynek dzieł sztuki, Kraków: Universitas 2001
Widła T., Ekspertyza sygnatury malarskiej, Katowice 2016.
Współczesne metody badań obrazów sztalugowych. Podręcznik konserwatora-
restauratora, red. Daniela Pinna, Monica Galeotti, Rococo Mazzeo, Toruń 2012.
|
W cyklu 2026/27_Z:
Lektury podstawowe: A. D’Alleva, Jak studiować historię sztuki: rozdział I i II: Analiza formalna (s. 28-47) i Analiza kontekstualna (s. 48-68) [materiały na MS Teams] P. Ogrodzki, Kłopoty z ustalaniem tytułu własności, czyli dlaczego warto Sztuka w naszym wieku (praca zb.), Fundacja Sztuki polskiej, Zachęta, Warszawa 2016 [on line Lektury uzupełniające: |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: