Translatorium(na poziomie B2+) WH-FPZ-II-1-TB2
Treści programowe:
• Wstęp do translatologii
• Podstawowe pojęcia i kategorie translatologiczne: translatologia, komparatystyka, gatunki literackie a przekład.
• Formy przetworzenia i relacje intertekstualne: parafraza, pastisz, nawiązanie, imitacja, emulacja.
• Definiowanie pojęć tłumaczeniowych – budowanie słowniczka terminologicznego (m.in. ujęcie A. Lefevere’a).
• Pisarze i poeci o sztuce przekładu – refleksja autorska i warsztatowa.
• Dzieje i periodyzacja polskiej refleksji translatologicznej.
• Wpływy, zależności i dawne teorie tłumaczeń w historii literatury.
• Szekspir w przekładzie
• Wielość i różnorodność polskich tradycji translacyjnych dzieł W. Shakespeare’a (konfrontacja odmiennych strategii).
• Strategie i manifesty translatologiczne w praktyce przekładu dramatu.
• Przekład jako kontynuacja i autonomiczny akt twórczości własnej tłumacza.
• Przekłady szekspirowskie w perspektywie inscenizacji i potrzeb teatru.
• Przekład a konteksty i teksty kultury.
• Strukturalistyczne teorie przekładu
• Językoznawcze i komunikacyjne aspekty przekładu (model R. Jakobsona).
• Teoria ekwiwalencji i zasady odpowiedniości w przekładzie (model E. Nidy).
• Przekład jako proces decyzyjny i rozwiązywanie problemów (model J. Levýego).
• Polska szkoła strukturalistyczna: poetyka przekładu artystycznego, koncepcja serii przekładowej oraz rola tłumacza jako „drugiego autora”.
• Analiza przekładu w kontekście tekstów kultury.
• Szkoła hermeneutyczna w translatologii
• Hermeneutyczny paradygmat przekładu – rozumienie, interpretacja i przekładalność.
• Proces lektury jako akt przekładu i dialogu z tekstem.
• Analiza hermeneutyczna w odniesieniu do wyznaczonych tekstów kultury.
• Przekład w kontekście kultur azjatyckich i orientalnych
• Specyfika i wyzwania tłumaczenia z języków i kultur orientalnych.
• Problem nieprzekładalności, rozproszenia sensu i uniwersalizmu (metafora wieży Babel).
• Konfrontacja strategii przekładowych w zetknięciu z odmiennością kulturową na przykładzie wybranych tekstów kultury.
• Perspektywa postkolonialna w przekładoznawstwie
• Literatura postkolonialna, relacje władzy i polityka przekładu literackiego.
• Problem reprezentacji, stereotypizacji i dekolonizacji języka w tekście literackim.
• Analiza reprezentacji kulturowych w wybranych tekstach kultury.
• Przekład intersemiotyczny na przykładzie serii wokół „Jądra ciemności”
• Przekład intersemiotyczny: adaptacja struktury i motywów literackich na język filmu.
• Analiza porównawcza filmu Czas Apokalipsy oraz filmu Aguirre, gniew boży w kontekście powieści J. Conrada.
• Wykorzystanie wybranych tekstów kultury w analizie mediacji znakowej.
• Warsztat analityczny – praca porównawcza na materiałach źródłowych
• Analityczno-stylistyczne zestawienie i konfrontacja równoległych fragmentów przekładu Jądra ciemności.
• Komparatywna analiza mikro- i makrostruktur w wariantowych tłumaczeniach poezji (na przykładzie The Hollow Men T.S. Eliota).
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Efekty uczenia się
Student:
FP1_W02 - zna podstawową terminologię, teorie i nurty metodologiczne z zakresu tego działu poetyki, którym jest stylistyka;
FP1_W03 zna podstawowa terminologię, teorie i nurty metodologiczne z zakresu literaturoznawstwa i jego nauk pomocniczych;
FP1_W09 - zna współczesne metody analizy stylistycznej dzieła literackiego;
FP1_W10 zna współczesne metody analizy i interpretacji dzieła literackiego, teatralnego, filmowego;
FP1_U03 potrafi posługiwać się podstawowymi terminami i narzędziami badawczymi z zakresu literaturoznawstwa oraz samodzielnie przeprowadzić analizę i interpretację dzieła literackiego, teatralnego, filmowego;
FP1_K01 jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy literaturoznawczej i konfrontowania jej z najnowszymi ustaleniami oraz zasięgania opinii.
Kryteria oceniania
(1) ocena ciągła (obecność, przygotowanie do zajęć, aktywność, referaty i udział w dyskusji)
(2) końcowe zaliczenie na ocenę
Literatura
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa (obowiązuje znajomość wybranych artykułów wskazanych przez prowadzącego zajęcia):
Współczesne teorie przekładu. Antologia, pod red. P. Bukowskiego i M. Heydel, Kraków 2009.
The Translation Studies Reader, edited by L. Venuti, London and New York 2004.
Polska myśl przekładoznawcza. Antologia, pod red. P. Bukowskiego i M. Heydel, Kraków 2013.
S. Barańczak, Ocalone w tłumaczeniu: szkice o warsztacie tłumacza poezji z dodatkiem małej antologii przekładów/problemów, Kraków 2004.
Kultura w stanie przekładu, red. W. Bolecki, E. Kraskowska, Warszawa 2012.
Pisarze polscy o sztuce przekładu: 1440-2005. Antologia, pod red. E. Balcerzana i E. Rajewskiej, Poznań 2007.
Literatura dodatkowa:
Teksty (literackie i nie tylko) dobierane przez prowadzącego w zależności od tematyki poszczególnych zajęć.
Oto lista lektur, materiałów źródłowych i tekstów kultury podzielona według kolejnych bloków tematycznych:
Wykaz lektur i materiałów źródłowych
Wstęp
• Mała encyklopedia przekładoznawstwa, red. U. Dąmbska-Prokop (wybrane hasła: translatologia, komparatystyka, gatunki, parafraza, pastisz, nawiązanie, imitacja, emulacja).
• Słowniki wydawnictwa Ossolineum (odpowiednie hasła translatologiczne).
• Pisarze polscy o sztuce przekładu 1440–2005. Antologia, oprac. E. Balcerzan, E. Rajewska, Poznań 2007.
• A. Lefevere (wybrane teksty/koncepcje dotyczące przekładu i pojęcia słowniczkowe).
• Słownik literatury polskiej XX wieku, wyd. Ossolineum (hasło: Przekład w badaniach (...), s. 876–882).
• W. Borowy, O wpływach i zależnościach w literaturze, [w:] tenże, Studia i szkice literackie, Warszawa 1983.
• W. Borowy, Dawni teoretycy tłumaczeń, [w:] tenże, Studia i szkice literackie, Warszawa 1983.
2. Szekspir w przekładzie
• S. Barańczak, Od Shakespeare'a do Szekspira oraz Mały, lecz maksymalistyczny manifest translatologiczny, [w:] tenże, Ocalone w tłumaczeniu, Kraków 2007.
• M. Kaczorowska, Przekład jako kontynuacja twórczości własnej, Kraków 2011 (ze szczególnym uwzględnieniem wstępu).
• W. Borowy, Przekłady Shakespeare’a i teatr, [w:] tenże, Studia i rozprawy, t. 2, Wrocław 1952.
• Wybrane przekłady dramatów W. Shakespeare’a (teksty kultury / materiał porównawczy).
3. Strukturalizm a przekład
• R. Jakobson, O językoznawczych aspektach przekładu, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
• E. Nida, Zasady odpowiedniości, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
• J. Levý, Przekład jako proces podejmowania decyzji, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
• E. Balcerzan, Poetyka przekładu artystycznego (oraz pism ws. teorii serii przekładowej), [w:] Polska myśl przekładoznawcza. Antologia, red. P. de Bończa Bukowski, M. Heydel, Kraków 2013.
• A. Legeżyńska, Tłumacz jako drugi autor, [w:] Polska myśl przekładoznawcza. Antologia, red. P. de Bończa Bukowski, M. Heydel, Kraków 2013.
4. Szkoła hermeneutyczna
• P. Ricœur, Paradygmat przekładu, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
• H.-G. Gadamer, Lektura jest przekładem, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
5. Kultura azjatycka
• W. Jabłoński, Zagadnienia przekładów z języków orientalnych, [w:] O sztuce tłumaczenia, red. M. Rusinek, Wrocław 1955.
• J. Derrida, Wieże Babel, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
6. Postkolonializm
• M. Tymoczko, Literatura postkolonialna i przekład literacki, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
• C. Achebe, An Image of Africa: Racism in Conrad's "Heart of Darkness".
7. Seria „Heart of Darkness” (przekład intersemiotyczny)
• J. Conrad, Jądro ciemności (Heart of Darkness) – tekst wyjściowy.
• Czas Apokalipsy (Apocalypse Now), reż. F.F. Coppola (wersja reżyserska) – filmowy przekład intersemiotyczny.
• Aguirre, gniew boży (Aguirre, der Zorn Gottes), reż. W. Herzog – filmowy przekład intersemiotyczny.
8. Materiały warsztatowe i analityczne
• Zestawienie równoległych fragmentów przekładów Jądra ciemności J. Conrada (materiały załącznikowe).
• Zestawienie wariantowych tłumaczeń wiersza The Hollow Men T.S. Eliota (materiały załącznikowe).
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: