Teoria literatury WH-FPZ-I-3-TeoriaLit

E-Learning (pełny kurs)

nie dotyczy

OPIS ECTS: udział w zajęciach - 30 przygotowanie do zajęć - 30 konsultacje - 5 przygotowanie do kolokwium - 25 przygotowanie do egzaminu - 30 ---------------- 120: 30 godz. = 4 pkt. ECTS

podstawowy

FP1_W03 zna podstawową terminologię nauk humanistycznych z zakresu literaturoznawstwa FP1_U01 potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i poprawnie przekazywać informacje pochodzące z mediów tradycyjnych i elektronicznych FP1_U04 potrafi posługiwać się podstawowymi narzędziami badawczymi z zakresu literaturoznawstwa, potrafi samodzielnie przeprowadzić analizę i interpretację dzieła literackiego w celu odsłonięcia jego znaczeń, aksjologicznych horyzontów, kontekstowych odniesień do tradycji literackiej i kulturowej, społecznych uwikłań i miejsca w procesie historyczno-kulturowym FP1_U07 posiada umiejętność referowania literatury przedmiotu, merytorycznego argumentowania i formułowania wniosków FP1_K01 ma świadomość poziomu swojej wiedzy, rozumie potrzebę uczenia się, rozwoju osobistego i uczestniczenia w kulturze przez całe życie FP1_K07 uczestniczy w życiu kulturalnym, odpowiedzialnie korzystając z mediów tradycyjnych i elektronicznych ze świadomością wartości tradycji literackiej i językowej jako dobra wspólnego

obowiązkowy

Zaliczenie kursu poetyki opisowej.

Kryteria oceniania:

WIEDZA:

Ocena 2 (ndst.): brak znajomości tekstów obowiązkowych; brak rozumienia problemów omawianych podczas ćwiczeń; niedostateczna znajomość języka polskiego w mowie i w piśmie; brak umiejętności poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; nieznajomość tytułów tekstów teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców.

Ocena 3 (dost.): ogólnikowa znajomość tekstów lekturowych omawianych na ćwiczeniach; słaba umiejętność poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; nieznajomość tytułów tekstów teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców; pełna frekwencja (odrobione nieobecności).

Ocena 4 (db.): znajomość tekstów z zakresu lektury obowiązkowej wraz z poprawnością rozumienia głównych tez przy ew. próbach dyskusji; znajomość nazwisk badaczy, historyków i teoretyków literatury, a także ich osiągnięć; poprawne zrozumienie treści przekazanych podczas ćwiczeń; umiejętność poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; dobra znajomość tytułów opracowań teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców.

Ocena 5 (bdb.): bardzo dobra znajomość treści teoretycznych, dobre zrozumienie problemów literatury teoretycznej, umiejętność dostrzegania różnic między stanowiskami badaczy, samodzielna (krytyczna) interpretacja tez teoretycznych; umiejętność skorelowania wywodu teoretycznego z analizą omawianego na ćwiczeniach dzieła literackiego.

UMIEJĘTNOŚCI:

Ocena 2 (ndst.): brak umiejętności pisemnego (lub ustnego) zreferowania głównych tez rozwijanych w tych tekstach; nieznajomość nazwisk badaczy, historyków i teoretyków literatury, i ich prac; nieumiejętność zredagowania sprawdzianu pisemnego poprawnego pod względem merytorycznym, ortograficznym (3 lub więcej błędów ortograficznych), stylistycznym i interpunkcyjnym.

Ocena 3 (dost.): słaba znajomość podanej literatury przedmiotu; referowanie tekstów w miarę poprawne, ale bez głębszego ich zrozumienia; względna poprawność ortograficzna (dopuszcza się 2 błędy ortograficzne), stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych.

Ocena 4 (db.): umiejętność poprawnej lektury tekstów teoretycznych; rozumienie treści przekazywanych podczas ćwiczeń z możliwością ew. dyskusji o omawianych problemach; poprawność ortograficzna (dopuszcza się 1 błąd ortograficzny), stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych.

Ocena 5 (bdb.): samodzielna i krytyczna lektura tekstów teoretycznych, ew. umiejętność krytycznej oceny tez stawianych przez autorów; pełna poprawność ortograficzna, stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych; samodzielność w ujęciu tematów, dyskusja czy polemika z przedkładanymi problemami.

Kompetencje:

Znajomość podanych lektur teoretycznych.

Umiejętność posłużenia się tezami teoretycznymi w analizie i interpretacji utworów literackich.

Poprawna analiza i interpretacja utworów literackich w aspekcie kategorii, którymi posługuje się teoria literatury.

Na zaliczenie końcowe składają się:

- znajomość prac teoretycznych i dzieł literackich przewidzianych na dane zajęcia; należy uwzględnić możliwość sprawdzianów pisemnych z lektur.

OPIS ECTS:

udział w zajęciach - 30

przygotowanie do zajęć - 30

konsultacje - 5

przygotowanie do kolokwium - 25

przygotowanie do egzaminu - 30

----------------

120: 30 godz. = 4 pkt. ECTS

Metody i kryteria oceniania:

Kryteria oceniania:

WIEDZA:

Ocena 2 (ndst.): brak znajomości tekstów obowiązkowych; brak rozumienia problemów omawianych podczas ćwiczeń; niedostateczna znajomość języka polskiego w mowie i w piśmie; brak umiejętności poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; nieznajomość tytułów tekstów teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców.

Ocena 3 (dost.): ogólnikowa znajomość tekstów lekturowych omawianych na ćwiczeniach; słaba umiejętność poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; nieznajomość tytułów tekstów teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców; pełna frekwencja (odrobione nieobecności).

Ocena 4 (db.): znajomość tekstów z zakresu lektury obowiązkowej wraz z poprawnością rozumienia głównych tez przy ew. próbach dyskusji; znajomość nazwisk badaczy, historyków i teoretyków literatury, a także ich osiągnięć; poprawne zrozumienie treści przekazanych podczas ćwiczeń; umiejętność poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; dobra znajomość tytułów opracowań teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców.

Ocena 5 (bdb.): bardzo dobra znajomość treści teoretycznych, dobre zrozumienie problemów literatury teoretycznej, umiejętność dostrzegania różnic między stanowiskami badaczy, samodzielna (krytyczna) interpretacja tez teoretycznych; umiejętność skorelowania wywodu teoretycznego z analizą omawianego na ćwiczeniach dzieła literackiego.

UMIEJĘTNOŚCI:

Ocena 2 (ndst.): brak umiejętności pisemnego (lub ustnego) zreferowania głównych tez rozwijanych w tych tekstach; nieznajomość nazwisk badaczy, historyków i teoretyków literatury, i ich prac; nieumiejętność zredagowania sprawdzianu pisemnego poprawnego pod względem merytorycznym, ortograficznym (3 lub więcej błędów ortograficznych), stylistycznym i interpunkcyjnym.

Ocena 3 (dost.): słaba znajomość podanej literatury przedmiotu; referowanie tekstów w miarę poprawne, ale bez głębszego ich zrozumienia; względna poprawność ortograficzna (dopuszcza się 2 błędy ortograficzne), stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych.

Ocena 4 (db.): umiejętność poprawnej lektury tekstów teoretycznych; rozumienie treści przekazywanych podczas ćwiczeń z możliwością ew. dyskusji o omawianych problemach; poprawność ortograficzna (dopuszcza się 1 błąd ortograficzny), stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych.

Ocena 5 (bdb.): samodzielna i krytyczna lektura tekstów teoretycznych, ew. umiejętność krytycznej oceny tez stawianych przez autorów; pełna poprawność ortograficzna, stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych; samodzielność w ujęciu tematów, dyskusja czy polemika z przedkładanymi problemami.

Kompetencje:

Znajomość podanych lektur teoretycznych.

Umiejętność posłużenia się tezami teoretycznymi w analizie i interpretacji utworów literackich.

Poprawna analiza i interpretacja utworów literackich w aspekcie kategorii, którymi posługuje się teoria literatury.

Na zaliczenie końcowe składają się:

- znajomość prac teoretycznych i dzieł literackich przewidzianych na dane zajęcia; należy uwzględnić możliwość sprawdzianów pisemnych z lektur.

Podręczniki:

- R. Wellek, A. Warren, Teoria literatury, przeł. M. Żurowski, Warszawa 1976

- J. Culler, Teoria literatury, przeł. M. Bassaj, Warszawa 1998

- A. Compagnon, Demon teorii. Literatura a zdrowy rozsądek, Gdańsk 2010;

- Literatura. Teoria. Metodologia, red. Danuta Ulicka, Warszawa 2001.

- A. Burzyńska, M. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2009.
Książki pomocnicze:

S. Skwarczyńska, Kierunki badań literackich. Od romantyzmu do połowy XX wieku. Warszawa: PWN 1984.

Teoria badań literackich za granicą. Antologia, oprac. S. Skwarczyńska. T. 2: Od przełomu antypozytywistycznego do roku 1945, cz. 1-5:

Kraków: WL 1966-1986.

H. Markiewicz, Polska nauka o literaturze. Warszawa: PWN 1981. Wyd. 2 1985 (rozdziały o polskiej teorii literatury).

H. Markiewicz, Zakres i kierunki współczesnych badań literackich, [w:] Tenże, Główne problemy wiedzy o literaturze. Kraków: WL 1964 i

nast. [Też:] Tenże, Prace wybrane, T. 3: Kraków 1996, Universitas.

H. Markiewicz, Rzut oka na współczesną teorię badań literackich za granicą, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą., oprac.

H. Markiewicz. Kraków: WL 1976. T.1.

Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia., oprac. H. Markiewicz. Kraków: WL 1976. T.1-3. Wyd. 2 Kraków: WL 1992. T.

1-4.

Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa, Red. H. Markiewicz, M. Głowiński. Kraków: WL 1976.

Z. Mitosek, Teorie badań literackich, Warszawa: PWN 1996.

Literatura, teoria, metodologia, Red.: D. Ulicka. Warszawa: WDWP UW 1998.

- M. Saganiak, Strukturalizm. Pytania otwarte, Warszawa 2016

Po strukturalizmie. Współczesne badania teoretycznoliterackie, oprac. R. Nycz. Wrocław: Ossolineum 1992.

R. Nycz, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze. Warszawa 1993.

Postmodernizm. Antologia przekładów.

A. Burzyńska, M. P. Markowski: Teorie literatury XX wieku. Kraków 2006.

- Teorie literatury XX wieku, red. Anna Burzyńska, Michał Paweł Markowski, [dwa tomy:] Antologia. Podręcznik, "Znak", Kraków 2006;

- Antoine Compagnon, Demon teorii. Literatura a zdrowy rozsądek, przeł. Tomasz Stróżyński, słowo/obraz, terytoria, Gdańsk 2010,

- Wiek teorii [dwa tomy:] Antologia 1, Antologia 2, red. Danuta Ulicka, Wydawnictwo UW, Warszawa 2020.

Lektura obowiązkowa i uzupełniająca:

PRZEGLĄD PROBLEMATYKI TEORII LITERATURY

Czym jest literatura? Przedmiot nauki o literaturze, jego wyodrębnienie, jego istota:
ujęcie hermeneutyczno-egzystencjalistyczne:
- M. Heidegger, Hölderlin i istota poezji, [w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t.II cz. 2, Kraków 1981
ujęcie fenomenologiczne:
- R. Ingarden, O dziele literackim, [w:] tegoż, Dzieła filozoficzne, t. III, wyd. I: Warszawa 1960, wyd. II: Warszawa 1988
ujęcie strukturalistyczne:
- J. Sławiński, Wokół teorii języka poetyckiego, [w:] tegoż, Dzieło - język - tradycja, Warszawa 1974 [lub] tegoż, Prace wybrane, t. II: Dzieło - język - tradycja, Kraków 1998
ujęcia ogólne:
- S. Sawicki, Czym jest poezja? [w:] tegoż, Czym jest sztuka?, Kraków 1985 [lub w:], tegoż, Wartość - sacrum - Norwid, Lublin 1994 [lub] "Ethos" 1989, nr 4
- H. Markiewicz, Sposób istnienia i budowa dzieła literackiego [w:] tegoż, Prace wybrane, red. S. Balbus, t. III: Główne problemy wiedzy o literaturze, Kraków 1996
- M. Bachtin, Problem tekstu w lingwistyce, filozofii i innych naukach humanistycznych. Próba analizy filozoficznej, "Pamiętnik Literacki" 1977, z. 3 [lub w:] tegoż, Estetyka twórczości słownej, Warszawa 1986
- T. Dobrzyńska, Tekst. Próba syntezy, Warszawa 1993 [lub:] "Pamiętnik Literacki" 1991, z. 2

Podział nauk o literaturze i metody tych nauk:
historia literatury:
- F. Vodicka, Historia literatury. Jej problemy i zadania, "Pamiętnik Literacki" 1974, z. 3 [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów "Pamiętnika Literackiego", red. M. Glowiński, H. Markiewicz, Wrocław 1977 [lub w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. 3, Kraków 1974
- H.R. Jauss, Historia literatury jako prowokacja, Warszawa 1999 (szkic tytułowy) [lub toż skrócone jako:] Historia literatury jako wyzwanie rzucone nauce o literaturze, "Pamiętnik Literacki" 1984, z. 4
- M. Janion, Jak możliwa jest historia literatury, "Życie Literackie" 1 IV 1973, nr 13 (1105) [lub w:] tejże, Humanistyka: poznanie i terapia, Warszawa 1982
- M. Janion, Historia literatury a historia idei [w:] Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa, Kraków 1976 [lub toż pod zmienionym tytułem:] Teoria literatury ze stanowiska teorii arcydzieł, [w:] tejże, Odnawianie znaczeń, Kraków 1980
- F. Braudel, Historia i trwanie, Warszawa 1971, rozdział: Historia i nauki społeczne: długie trwanie
- T. Walas, Czy jest możliwa inna historia literatury?, Kraków 1994
teoria literatury:
- Stefania Skwarczyńska, Miejsce teorii literatury wśród innych dyscyplin literaturoznawczych [w:] tejże, W orbicie literatury, teatru, kultury naukowej, Warszawa 1985 lub [w:] Problemy wiedzy o kulturze. Prace dedykowane Stefanowi Żółkiewskiemu, red. A. Brodzka. M. Hopfinger, J. Lalewicz, Wrocław 1986
- M.R. Mayenowa, Kłopoty współczesnej poetyki [w:] Problemy wiedzy o kulturze, Wrocław 1986

- J. C. Ransom, Krytyka jako czysta spekulacja, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. 2, Kraków 1981
- J. Sławiński, Funkcje krytyki literackiej [w:] tegoż, Dzieło, język, tradycja, Warszawa 1974 [lub] tegoż, Prace wybrane, red. W. Bolecki, t. II: Dzieło - język - tradycja, Kraków 1998

Budowa dzieła literackiego:
ujęcie neoidealistyczne:
- J. Kleiner, Treść i forma w poezji [1923], [w:] tegoż, Studia z zakresu literatury i filozofii, Warszawa 1925
- Z. Łempicki (1886-1943), Dzieło literackie (cz. I: Struktura i wygląd) [w:] tegoż, Wybór pism, t. II: Studia z teorii literatury, Warszawa 1966
ujęcie fenomenologiczne:
- R. Ingarden, O dziele literackim (Das literarische Kunstwerk 1931, wersja polska 1960), [w:] tegoż, Dzieła filozoficzne, t. III, wyd. I: Warszawa 1960, wyd. II: Warszawa 1988
ujęcie strukturalistyczne:
- J. Sławiński, Dzieło - język - tradycja, Warszawa 1974 [lub] tegoż, Prace wybrane, red. W. Bolecki, t. II: Dzieło - język - tradycja, Kraków 1998
przegląd problematyki:
- H. Markiewicz, Sposób istnienia i budowa dzieła literackiego [w:] tegoż, Prace wybrane, red. S. Balbus, t. III: Główne problemy wiedzy o literaturze, Kraków 1996

Zagadnienie genezy utworu literackiego:
koncepcja natchnienia:
- Platon, Ion, [różne wydania]
- poetyki i manifesty romantyczne, neoromantyczne, surrealistyczne
- Z. Łempicki, Shaftesbury a irracjonalizm. Przyczynek do historii stylu nowszej filozofii, [w:] tegoż, Wybór pism, t. II, Warszawa 1966
koncepcja mimetyczna:
por. Literatura a świat
geneza społeczna:
- W. Benjamin, Twórca jako wytwórca, Poznań 1975
- A. Hauser, Społeczna historia sztuki i literatury, t. 1-2, Warszawa 1974
ujęcie psychoanalityczne:
- Z. Freud, Pisarz i fantazjowanie, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t.II, cz. I, Kraków 1974
- H. Markiewicz, Psychologia głębi a badania literackie [w:] tegoż, Literaturoznawstwo i jego sąsiedztwa, Warszawa 1989
psychologizm i antypsychologizm
- R. Ingarden, O psychologii i psychologizmie w nauce o literaturze (1937), [w:] tegoż, Studia z estetyki, t. III, Warszawa 1970, [w:] tegoż, Dzieła filozoficzne
- K. Bartoszyński, Psychologizm i antypsychologizm w badaniach literackich [w:] tegoż, Powieść w świecie literackości, Warszawa 1991
różne ujęcia genezy:
- Thomas S. Eliot, Tradycja i talent indywidualny (1917), [w:] tegoż, Kto to jest klasyk i inne eseje, Kraków 1998 [lub w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. 2, Kraków 1981
- Z. Łempicki, Idea a osobowość w historii literatury (1920), Twórca i dzieło w poezji (1947), [w:] tegoż, Wybór pism, t. II, Warszawa 1966
- T. Mann, Jak powstał "Doktor Faustus" [w:] tegoż, O sobie, Warszawa 1971
- Heidegger Martin, Źródło dzieła sztuki, przeł. J. Mizera, [w:] M. Heidegger, Drogi lasu, Warszawa 1997
- L. Wygotski, Psychologia sztuki, Warszawa 1980
- M. Janion, Spór o genezę, [w:] tejże, Humanistyka: poznanie i terapia, Warszawa 1982
- Ph. Lejeune, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, Kraków 2001
różne ujęcia twórcy w historii badań literackich:
- Maria Gołaszewska, Zarys estetyki. Problematyka, metody, teorie, wyd. I: Kraków 1973, wyd. II: Warszawa 1984, rozdział III: Twórca

Odbiorca dzieła literackiego - odbiorca wirtualny, konwencje językowe i gatunkowe, rozumienie:
tekst w perspektywie czytelnika:
- M. Głowiński, Wirtualny odbiorca w strukturze utworu poetyckiego [w:] tegoż, Style odbioru, Kraków 1977 [lub w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998
- U. Eco, Dzieło otwarte. Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, Warszawa 1973
- U. Eco, Lector in fabula. Współdziałanie w interpretacji tekstów narracyjnych, Warszawa 1994
- R. Handke, Utwór fabularny w perspektywie odbiorcy, Wrocław 1982
"poetyka odbioru":
- H. R. Jauss, Czytelnik jako instancja nowej historii literatury, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1
- W. Iser, Apelatywna struktura tekstów. Nieokreśloność jako warunek oddziaływania prozy literackiej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1, [lub] [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 4, cz. 1, Kraków 1992
- E. Balcerzan, Perspektywy „poetyki odbioru” [w:] Problemy teorii literatury, s. 2, wyd. II: Wrocław 1987
odbiór tekstu w ujęciu egzystencjalistycznym:
- J.- P. Sartre, Dla kogo się pisze?, [w:] tegoż, Czym jest literatura. Wybór szkiców krytycznoliterackich, wyb. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1968
odbiór tekstu w ujęciu fenomenologicznym:
- R. Ingarden, O poznawaniu dzieła literackiego, [w:] tegoż, Studia z estetyki, t. I, wyd I: Warszawa 1957, wyd. II: Warszawa 1966 [wybór]
- W. Iser, Proces czytania: perspektywa fenomenologiczna [w:] Problemy odbioru i
odbiorcy, red. T. Bujnicki, J. Sławiński, Wrocław 1977
rozumienie tekstu w ujęciu hermeneutycznym:
- P. Ricoeur, Proces metaforyczny jako poznanie, wyobrażanie i odczuwanie, "Pamiętnik Literacki" 1984, z. 2
- H.-G. Gadamer, Poezja i interpretacja, "Pamiętnik Literacki" 1977, z. 4
- K. Rosner, Hermeneutyczny model obcowania z tekstem literackim [w:] Problemy teorii literatury, s. 4
oddziaływanie tekstu w ujęciu psychoanalitycznym:
- B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, Warszawa 1985
kulturowe warunki rozumienia komunikatu językowego i literackiego - ujęcie strukturalistyczne i semiotyczne:
- M. Głowiński, Komunikacja literacka jako sfera napięć [w:] Problemy odbioru i odbiorcy, Wrocław 1977
- J. Sławiński, Odbiór i odbiorca w procesie historycznoliterackim, "Teksty" 1971, z. 3
- J. Lalewicz, Komunikacja językowa i literatura, Wrocław 1975
- W. Bolecki, Społeczne ramy lektury [w:] Problemy wiedzy o kulturze, Wrocław 1986
- M. Głowiński, Style odbioru, Warszawa 1977
- M. Głowiński, Świadectwa i style odbioru [w:] tegoż, Style odbioru, Warszawa 1978 [lub:] [w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998
- M. Głowiński, Świadectwa lektury. Szkice o komunikacji literackiej, Warszawa 1977 [lub tegoż], Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998
zagadnienia szczegółowe:
- J. Culler, Konwencja i oswojenie [w:] Znak, styl, konwencja, wyb. M. Głowiński, Warszawa 1977
- T. Dobrzyńska, Interpretacja wypowiedzi metaforycznych [w:] tejże, Mówiąc przenośnie. Studia o metaforze, Warszawa 1994
- M. Głowiński, Ciemne alegorie Norwida, "Pamiętnik Literacki" 1984, z. 3
- A. Kłoskowska, Literatura romantyczna w potocznym odbiorze [w:] Problemy wiedzy o kulturze. Prace dedykowane Stefanowi Żółkiewskiemu, Wrocław 1986
przełom w koncepcji odbiorcy sztuki w kulturze XX wieku:
- M. Gołaszewska, Estetyka i antyestetyka, Warszawa 1984, rozdział 6: Odbiorca [dotyczy sztuki w ogólności, zwłaszcza w XX wieku]
antologie i opracowania ogólne:
- Zagadnienia estetyki odbioru (studia) "Pamiętnik Literacki" 1976, z. 4
- Problemy odbioru i odbiorcy, red. T. Bujnicki, J. Sławiński, Wrocław 1977
- H. Markiewicz, Problemy odbioru i odbiorcy w polskiej nauce o literaturze
[w:] tegoż, Literaturoznawstwo i jego sąsiedztwa, Warszawa 1989
różne ujęcia odbiorcy w historii badań literackich:
- Maria Gołaszewska, Zarys estetyki. Problematyka, metody, teorie, wyd. I: Kraków 1973, wyd. II: Warszawa 1984, rozdział V: Odbiorca

Tworzywo dzieła literackiego - literatura a język:
monografia problemu:
- M.R. Mayenowa, Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Warszawa 1979
egzystencjalizm i hermeneutyka:
- M. Heidegger, Hölderlin i istota poezji, [w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t. II. cz. II, Kraków 1981
- H.-G. Gadamer, Człowiek i język [w:] tegoż, Rozum, słowo, dzieje, oprac. K. Michalski, Warszawa 1979
strukturalizm:
- R. Jakobson, Poetyka w świetle językoznawstwa, "Pamiętnik Literacki " 1960, z. 2
[lub w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. H. Markiewicz, t.II, Kraków 1976 [lub w tegoż:] W poszukiwaniu istoty języka. Wybór pism, wyb. i red. nauk. M.R. Mayenowa, Warszawa 1989, t. 2
https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1960-t51-n2/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1960-t51-n2-s431-473/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1960-t51-n2-s431-473.pdf

- J. Mukarovsky, O języku poetyckim, [w:] Praska szkoła strukturalna w latach 1926-1948. Wybór materiałów, red. M. R. Mayenowa, Warszawa 1966
ujęcie na tle teorii aktów mowy:
- A. Wierzbicka, Analiza lingwistyczna aktów mowy [w:] Problemy wiedzy o kulturze, Wrocław 1976
- R. Ohmann, Akt mowy a definicja literatury, "Pamiętnik Literacki" 1980, z.2
- R. Ohmann, Literatura jako akt, "Pamiętnik Literacki" 1980 z.2; przedruk [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t.1
opracowania szczegółowe:
- J. Sławiński, Koncepcja języka awangardy krakowskiej, Wrocław 1965
- M. Głowiński, Poetyka a socjolingwistyka, "Teksty" 1979, nr 4 lub w tegoż: Poetyka i okolice, Warszawa 1992 lub w tegoż, Prace wybrane, red. R. Nycz, t. 2: Narracje literackie i nieliterackie, Kraków 1997
- L. Spitzer, Językoznawstwo a historia literatury, [w:] K. Vossler, L. Spitzer, Studia stylistyczne, wyb. i oprac. M.R. Mayenowa, R. Handke, Warszawa 1972 [lub w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, oprac. H. Markiewicz,
t. I, Kraków 1976
- J. Landwehr, Fikcyjność i fikcjonalność, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 4

Literatura a świat - zagadnienie mimesis, poznania - zagadnienie prawdziwości, prawdopodobieństwa, fikcjonalności dzieła literackiego:
źródło ujęcia mimesis i dyskusja:
- Arystoteles, Poetyka, oprac. H. Podbielski, Wrocław 1983, [lub w:] tegoż, Dzieła wszystkie, t. VI, Warszawa 2001, [lub w:] Trzy poetyki klasyczne, opr. T. Sinko, Wrocław 1951 [lub w:] tegoż, Retoryka. Poetyka, Warszawa 1988
- R. Ingarden, Uwagi na marginesie poetyki Arystotelesa, [w:] tegoż, Studia z estetyki, t. I, Warszawa 1957
- Z. Mitosek, Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa 1997
- R. Nycz, Literatura postmodernistyczna a mimesis (wstępne rozróżnienia), [w:] tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków 2000.
- Arne Melberg, Teorie mimesis. Repetycja, Kraków 2002
zagadnienie prawdy w literaturze:
- R. Ingarden, O tak zwanej prawdzie w literaturze, [w:] tegoż, Studia z estetyki, t. I, Warszawa 1957 [lub w:] tegoż, Szkice z filozofii literatury, wyd. II, Kraków 2000
- K. Rosner, Świat przedstawiony a funkcja poznawcza dzieła literackiego, [w:] Problemy teorii literatury, red. H. Markiewicz, s. 2, wyd. II: Wrocław 1987
- K. Rosner, O funkcji poznawczej dzieła literackiego, Wrocław 1970
- G. Lukács, Przesłanki własnego świata dzieł sztuki, [w:] B. Jasiński, Lukács, Warszawa 1985; tegoż, Ogólne cechy relacji między podmiotem a przedmiotem w estetyce, "Studia Filozoficzne" 1982, nr 11-12 [ujęcie na tle dialektyki heglowsko-marksistowskiej]
zagadnienie fikcjonalności:
- J. W. Goethe, O prawdziwości i prawdopodobieństwie dzieł sztuki, [w:] tegoż, Wybór pism estetycznych, oprac. Tadeusz Namowicz, Warszawa 1971, s. 163-171 (przeł. Ryszard Wojnakowski)
- J. Landwehr, Fikcyjność i fikcjonalność, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 4
- G. Graff, Jak nie należy mówić o fikcji, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 3
- J. R. Searle, Czym jest akt mowy. Status logiczny wypowiedzi fikcyjnej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 2
- A. Łebkowska, Fikcja jako możliwość. Z przemian prozy XX wieku, Kraków 1991
analiza typów mimetyczności w literaturze europejskiej:
- E. Auerbach, Mimesis. Rzeczywistość przedstawiona w literaturze Zachodu, Warszawa 1968
- J. Hintikka, Time and necessity: studies in Aristotle's theory of modality, Oxford 1973

Zagadnienie wyobraźni:
poetyki i manifesty:
- M. K. Sarbiewski, O poezji doskonałej czyli Wergiliusz i Homer (De perfecta poesi, sive Vergilius et Homerus)(1626-1627), Wrocław 1954, ks. I, rozdział I: Istota poezji
- F. Schlegel, Fragmenty, "Lyceum der Schönen Kunste" (1797), "Athenäum" (1798) [wybór w:] Manifesty romantyzmu 1790-1830. Anglia, Niemcy, Francja, wyb. i oprac. A. Kowalczykowa, Warszawa 1995
- L. Chwistek, Wielość rzeczywistości w sztuce, "Maski" 1918, nr 1-4
[w:] A. Lam, Polska awangarda poetycka. Programy lat 1917-1923, t. II: Manifesty i protesty. Antologia, Kraków 1969
- A. Breton, Manifest surrealizmu (1924), [w:] Surrealizm. Antologia, ułożył A. Ważyk, Warszawa 1976
- J. Brzękowski, Wyobraźnia wyzwolona (1938) [w:] tegoż, Wyobraźnia wyzwolona. Szkice i wspomnienia, Kraków 1976
analizy i opracowania:
- G. Bachelard, Wyobraźnia poetycka, Warszawa 1975; tegoż, Poetyka marzeń, Gdańsk 1998
- A. Czyż, "Instar Dei" - Sarbiewski o człowieku tworzącym; Olśnienia, obawy i sny. Projekt wyobraźni barokowej, [w:] tegoż, Władza marzeń. Studia o wyobraźni i tekstach, Bydgoszcz 1997
- M. H. Abrams, Formy wyobraźni romantycznej, "Pamiętnik Literacki" 1978, z. 1
- G. Durand, Wyobraźnia symboliczna, Warszawa 1986
- J. Starobinski, Wskazówki do historii pojęcia wyobraźni, "Pamiętnik Literacki" 1972, z. 4

Problem spójności tekstu:
- M. R. Mayenowa, O spójności tekstu, Warszawa 1977
- H. Święczkowska, Warunki spójności tekstu w świetle semantyki możliwych światów [w:] Tekst i zdanie, red. T. Dobrzyńska i E. Janus, Wrocław 1983
- K. Bartoszyński, O fragmencie, [w:] tegoż, Powieść w świecie literackości, Warszawa 1991
- T. Dobrzyńska, Od niespójności do (super)koherencji. Rola metatekstu w utworze literackim, [w:] Semantyka tekstu artystycznego, red. A. Pajdzińska, R. Tokarski, Lublin 2001

Zagadnienie gatunku i rodzaju literackiego:
opracowania ogólne:
- S. Skwarczyńska, Wstęp do nauki o literaturze, t. III: Rodzaj literacki. Ogólna problematyka genologii, Warszawa 1965
- K. Viëtor, Historia rodzajów literackich, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. II, Kraków 1981 [pierwodruk niemiecki 1952]
- R. Wellek, Teoria rodzajów literackich, liryka i Erlebnis, [w:] tegoż, Pojęcia i problemy nauki o literaturze, wyb. H. Markiewicz, Warszawa 1979
- M. Głowiński, Gatunki literackie, [w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy, Kraków 1998
- J. Trzynadlowski, Gatunek a rodzaj literacki. Trudności metodologiczne
[w:] Problemy teorii literatury, red. H. Markiewicz, s. 2, Wrocław 1987
antologie tekstów:
- Genologia polska. Wybór tekstów, red. E. Miodońska-Brookes, A. Kulawik,
M. Tatara, Warszawa 1983
- Genologia dzisiaj, red. W. Bolecki, I. Opacki, Warszawa 2000
- O gatunkach literackich, "Pamiętnik Literacki" 1979, z. 2, z. 3; 1989, z. 2
- "Teksty Drugie" 2001, z. 5 [poświęcony w części problematyce genologicznej]
inna propozycja klasyfikacji form literackich:
- G. Genette, Gatunki, "typy", tryby, "Pamiętnik Literacki" 1979, z. 2 [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów "Pamiętnika Literackiego", t. II, red. K. Bartoszyński, M. Głowiński, H. Markiewicz, Wrocław 1988

Przemiany form literackich:
- Cz. Zgorzelski, Historycznoliterackie perspektywy genologii w badaniach nad liryką, [w:] Genologia polska. Wybór tekstów, red. E. Miodońska-Brookes, A. Kulawik, M. Tatara, Warszawa 1983
- M. Bachtin, Problem gatunków mowy [w:] tegoż, Estetyka twórczości słownej, Warszawa 1986
- S. Skwarczyńska, Geneza i rozwój gatunków literackich, [w:] Genologia polska. Wybór tekstów, red. E. Miodońska-Brookes, A. Kulawik, M. Tatara, Warszawa 1983
- I. Opacki, Genologia a historycznoliterackie konkrety, [w:] Genologia polska. Wybór tekstów, red. E. Miodońska-Brookes, A. Kulawik, M. Tatara, Warszawa 1983
- M. Głowiński, Gatunek literacki i problemy poetyki historycznej, [w:] Genologia polska. Wybór tekstów, Warszawa 1983 [lub w:] Problemy teorii literatury, s.2, wyd. II, Wrocław 1987
- Genologia dzisiaj, red. W. Bolecki, I. Opacki, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2000

Tradycja i nowatorstwo w literaturze:
- M. Głowiński, Tradycja literacka. Próba zarysowania problematyki; Kanony poetyckości i style historyczne, [w:] tegoż, Prace wybrane, red. R. Nycz, t. V: Intertekstualność, groteska, parabola. Szkice ogólne i interpretacje, Kraków 2000
- M. Janion, Romantyzm a początek świata nowożytnego [w:] tejże, Gorączka romantyczna, Warszawa 1975

Problem znaczenia i interpretacji:
hermeneutyka:
- P. Ricoeur, Zadanie hermeneutyki, [w:] tegoż, Język, tekst, interpretacja, Warszawa 1989
- P. Ricoeur, Symbol daje do myślenia [w:] tegoż, Egzystencja i hermeneutyka, Warszawa 1975
- H.-G. Gadamer, Semantyka i hermeneutyka [w:] tegoż, Rozum, słowo, dzieje, Warszawa 1979
New Criticism (Nowa Krytyka):
- C. Brookes, R.P. Warren, Rozumienie poezji, [w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t. II. cz. II, Kraków 1981
- A. Tate, Tensja w poezji [w:] Teoria badań literackich za granicą,
red. S. Skwarczyńska, t. II. cz. II, Kraków 1981
strukturalizm:
- J. Sławiński, Analiza, interpretacja, wartościowanie dzieła literackiego [w:] Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa, red. H. Markiewicz i J. Sławiński, Kraków 1976 [lub] [w:] tegoż, Próby teoretycznoliterackie, Warszawa 1992
- J. Lalewicz, Semantyczne wyznaczniki lektury, [w:] Problemy odbioru i odbiorcy, red. T. Bujnicki, J. Sławiński, Wrocław 1977
semiotyka:
- J. Łotman, O znaczeniach we wtórnych systemach modelujących, "Pamiętnik Literacki" 1960, z. 1
- J. Łotman, Struktura tekstu artystycznego, Warszawa 1984 (rozdz. Problem znaczenia w tekście artystycznym)
"sztuka interpretacji" (close reading, Kunst der Interpretation):
- E. Staiger, Sztuka interpretacji [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. H. Markiewicz, t.1, Kraków 1976
inne propozycje:
- E. Hirsch, Interpretacja obiektywna, "Pamiętnik Literacki" 1977, z.3
- H. Politzer, Rzemiosło interpretacji [w:] Milczenie syren. Studia z literatury niemieckiej i austriackiej. (Wybór), Warszawa 1973
- S. Sontag, Przeciw interpretacji, "Literatura na Świecie" 1979, nr 9
dekonstrukcja a interpretacja:
- R. Nycz, Teoria interpretacji: Problem pluralizmu, [w:] tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków 1983, wyd. II: Kraków 2000
- J. Culler, Dekonstrukcja i jej konsekwencje dla badań literackich, "Pamiętnik Literacki" 1987, z. 4
- A. Burzyńska, Dekonstrukcja jako krytyka interpretacji, "Ruch Literacki" 1985,
nr 5/6
opracowania ogólne:
- Hermeneutyka i interpretacja dzieła literackiego [wybór przekładów], "Pamiętnik Literacki" 1977, z 3, 4
- Zagadnienia literaturoznawczej interpretacji, red. J. Sławiński, J. Święch, Wrocław 1979
- Semantyka tekstu artystycznego, red. A. Pajdzińska, R. Tokarski, Lublin 2001
[badania z pogranicza językoznawstwa i literaturoznawstwa]
- J. Sławiński, Miejsce interpretacji [w:] Wiedza o literaturze i edukacja. Księga referatów Zjazdu Polonistów. Warszawa 1995, red. T. Michałowska, Warszawa 1996
zagadnienie głosowej interpretacji tekstu (recytacji):
- W. Siemion, Lekcja czytania. Norwid, Warszawa 2001

Literatura a społeczeństwo. Literatura a kultura:
literatura jako jedno ze zjawisk społecznych w kulturze:
- J. Łotman, O znaczeniach we wtórnych systemach modelujących, "Pamiętnik Literacki" 1969, z. 1 [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum tłumaczeń "Pamiętnika Literackiego", t. II, red. M. Głowińki, H. Markiewicz, Wrocław 1988
- J. Lalewicz, Komunikacja językowa i literatura, Wrocław 1975
- J. Lalewicz, Literatura w epoce masowej komunikacji [w:] Kultura, literatura, komunikacja, Wrocław 1976
- S. Żółkiewski, Wiedza o kulturze literackiej, Warszawa 1980
- S. Żółkiewski, O badaniu dynamiki kultury literackiej [w:] Problemy teorii literatury, red. H. Markiewicz, s. 2, Wrocław 1987
- R. Escarpit R., Literatura i społeczeństwo [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 3, Kraków 1976
- A. Hauser, Społeczna historia sztuki i literatury, t. 1-2, 1974
- P. Bourdieu, Reguły sztuki. Geneza i struktura pola literackiego, Kraków 2001
- Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, red. M.P. Markowski, R. Nycz, Kraków 2006
literatura w kontekście filozofii, nauki, sztuki i obyczaju danej epoki:
- W. Jaeger, Paideia. Formowanie człowieka greckiego, Warszawa 2001
- C.S. Lewis, Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, Warszawa 1986
- Z. Łempicki, Renesans, oświecenie, romantyzm, [w:] tegoż, Wybór pism, T. I, Warszawa 1966

Wartościowanie w badaniach literackich:
- J. Kreczmar, O postawie oceniającej w badaniach literackich, "Zagadnienia Literackie" 1946, z. 2
- E. D. Hirsch, Uprzywilejowane kryteria wartościowania literatury, "Pamiętnik Literacki" 1985, z. 4
- E. Staiger, Kilka uwag o problemie wartości, "Pamiętnik Literacki" 1985, z. 4
- S. Sawicki, Ku świadomej ocenie w badaniach literackich. Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze, [w:] tegoż, Wartość - sacrum - Norwid. Studia i szkice aksjologicznoliterackie, Lublin 1994
- A. Warren, Ocena dzieła literackiego, [w:] R. Wellek, A. Warren, Teoria literatury, Warszawa 1975
- R. Handke, Kategoria oczekiwań odbiorcy a wartościowanie dzieł literackich
[w:] Problemy odbioru i odbiorcy, red. T. Bujnicki, J. Sławiński, Wrocław 1977
- Janusz Sławiński, Analiza, interpretacja, wartościowanie dzieła literackiego [w:] Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa, red. H. Markiewicz i J. Sławiński, Kraków 1976 [lub] [w:] tegoż, Próby teoretycznoliterackie, Warszawa 1992
- M. Gołaszewska, Zarys estetyki, Warszawa 1984, rozdział VI: Wartość estetyczna
- M. Gołaszewska, Estetyka i antyestetyka, Warszawa 1984, rozdział 7: Wartość estetyczna [dotyczy sztuki w ogólności, zwłaszcza w XX wieku]

Sacrum w literaturze:
- S. Sawicki, Biblia a literatura, [w:] Biblia a literatura, red. S. Sawicki, J. Gotfryd, Lublin 1986
- S. Sawicki, Sacrum w literaturze, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 3 [lub] "Roczniki Humanistyczne 1980, z. 1 [lub w:] tegoż, Poetyka - interpretacja - sacrum, Warszawa 1981 [lub w:] Problemy teorii literatury, seria III, Wrocław 1988
- S. Sawicki, Sacrum w badaniach literackich [w:] Kultura, literatura, folklor, Warszawa 1988 [lub w:] tegoż, Wartość - sacrum - Norwid, Lublin 1994
- T. S. Eliot, Literatura a religia [w:] Nowa Krytyka. Antologia, red. Z. Łapiński, Warszawa 1983
- I. A. Richards, Poezja i wiara, [w:] Nowa Krytyka. Antologia, red. Z. Łapiński, Warszawa 1983
- Cz. Zgorzelski, "W Tobie jest światłość": szkice o liryce religijnej Oświecenia i Romantyzmu, Lublin 1993
- Literatura wobec niewyrażalnego, red. W. Bolecki, W. Tomasik, Warszawa 1998
sacrum w kulturze:
- M. Eliade, Sacrum - mit - historia, Warszawa 1974
- L. Dupré, Inny wymiar, Kraków 1991
- R. Otto, Świętość, Wrocław 1993
- M. Eliade, Mity, sny i misteria, Warszawa 1994

Literatura wśród innych sztuk:
zbiory i opracowania ogólne:
- O. Walzel, Wzajemne naświetlanie się sztuk, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, oprac. H. Markiewicz, t. II, cz. I, Kraków 1974
- B. Uspienski, Strukturalna wspólnota różnych rodzajów sztuki (Na przykładzie malarstwa i literatury), [w:] Semiotyka kultury, wyb. i oprac. E. Janus,
M.R. Mayenowa, wyd. I: Warszawa 1975, wyd. II: Warszawa 1977
- Pogranicza i korespondencje sztuk, red. T. Cieślikowska, J. Sławiński, Warszawa 1980
- Semiotyka kultury, wyb. i oprac. E. Janus, M.R. Mayenowa, wyd. I: Warszawa 1975, wyd. II: Warszawa 1977
literatura a muzyka:
- M. Głowiński, Gatunki literackie w muzyce, Literackość muzyki - muzyczność litewratury, Muzyka w powieści, [w:] tegoż, Prace wybrane, red. R. Nycz, t. II: Narracje literackie i nieliterackie, Kraków 1997
- M. Podraza-Kwiatkowska, O muzycznej i niemuzycznej koncepcji poezji, "Teksty" 1980, nr 2
- M. Bristiger, Związki muzyki ze słowem, Warszawa 1986
- Muzyka w literaturze. Antologia polskich studiów powojennych, red. A. Hejmej, Kraków 2002
- A. Hejmej, Muzyczność dzieła literackiego, Wrocław 2002
literatura a sztuki wizualne:
- H. Woelfflin, Podstawowe pojęcia historii sztuki (1922), Gdańsk 2006
- H. Markiewicz, Obrazowość a ikoniczność literatury, [w:] tegoż, Prace wybrane, red. S. Balbus, t. IV: Wymiary dzieła literackiego, Kraków 1996
- J. Tuwim, Pegaz dęba, Warszawa 1950 (rozdz. XII: Wiersze-kobierce i wiersze-obrazki)
- Słowo i obraz, red. A. Morawińska, Warszawa 1982
- M. Hopfinger, W laboratorium sztuki XX wieku. O roli słowa i obrazu, Warszawa 1993
- S. Wysłouch, Literatura a sztuki wizualne, Warszawa 1994
- Literatura i inne sztuki [wybór tekstów], "Teksty Drugie" 2000, nr 4
- J. Pelc, Obraz - słowo - znak. Studium o emblematyce w literaturze staropolskiej, Wrocław 1973
- M. Hopfinger, Adaptacje filmowe utworów literackich. Problemy teorii i interpretacji, Wrocław 1974
- Ut pictura poesis, red. M. Skwara, S. Wysłouch, Gdańsk 2006

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu WH-FPZ-I-3-TeoriaLit w USOSweb