Prowadzony w cyklach: 2023/24, 2024/25, 2025/26

Kod ISCED: 0919

Punkty ECTS: 4

Język: polski

Organizowany przez: Instytut Psychologii (dla: Wydział Filozofii Chrześcijańskiej)

Związany z programami studiów:

Psychologia - studia jednolite magisterskie niestacjonarne

Psychologia zaburzeń dzieci i młodzieży z elementami psychologicznej diagnozy klinicznej WF-ZPS-N-PZDM

Celem przedmiotu jest przygotowanie studentów do praktycznego udziału w procesie psychologicznej diagnozy klinicznej dzieci i młodzieży. Przedmiot obejmuje zapoznanie z wybranymi metodami i narzędziami diagnozy psychologicznej oraz rozwijanie umiejętności prowadzenia rozmowy diagnostycznej, konstruowania kontraktu diagnostycznego i interpretacji wyników badań. Zajęcia kładą nacisk na rozpoznawanie trudności rozwojowych i klinicznych, w tym problemów specyficznych dla wybranych zaburzeń, niepełnosprawności i populacji specjalnych, oraz na kształtowanie odpowiedzialnej i etycznej postawy w pracy diagnostycznej z dzieckiem i jego rodziną.

Kluczowe treści programowe:
1. Rola i funkcje diagnozy psychologicznej dziecka.
2. Wywiad anamnestyczny z rodzicem.
3. Stawianie hipotez diagnostycznych na podstawie informacji uzyskanych z wywiadu.
4. Ocena możliwości poznawczych z wykorzystaniem Skali Inteligencji Stanford-Binet 5.
5. Ocena rozwoju małego dziecka z wykorzystaniem Dziecięcej Skali Rozwojowej DSR Plus.
6. Ocena możliwości poznawczych w populacjach specjalnych z wykorzystaniem Leiter-3 Międzynarodowej Wykonaniowej Skali Leitera – Wydanie trzecie oraz ocena funkcjonowania adaptacyjnego z wykorzystaniem Systemu Oceny Zachowań Adaptacyjnych ABAS-3.
7. Diagnoza ryzyka zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi – CONNERS 3® Zestawu Kwestionariuszy do Diagnozy ADHD i zaburzeń współwystępujących.
8. Diagnoza ryzyka zaburzeń ze spektrum autyzmu – ASRS® Zestawu Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu oraz pozostałe metody.
9. Diagnoza depresji oraz ryzyka samobójstwa i ocena samouszkodzeń – CDI 2™ Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Depresji u Dzieci i Młodzieży, Skala depresji nastolatków według Kutchera (KADS), przesiewowa Skala Oceny Ryzyka Samobójstwa z Uniwersytetu Columbia (C-SSRS).
10. Diagnoza rozwojowych zaburzeń uczenia się – algorytm diagnozy na podstawie testów Dysleksja 3/5.
11. Techniki swobodne, w tym projekcyjne w diagnozie psychologicznej dziecka.
12. Diagnoza psychologiczna dziecka na potrzeby oświaty – opinie i orzeczenia.
13. Analizy przypadków.

W cyklu 2023/24:

Tematyka ćwiczeń:
1. Wprowadzenie do diagnozy psychologicznej dzieci i młodzieży – 3 godziny
Omówienie podstawowych zasad pracy diagnostycznej, przegląd narzędzi diagnostycznych. Uwarunkowanie systemowe diagnozy i terapii w zakresie zaburzeń psychicznych dzieci i młodzieży.
2. Symulacje wywiadów diagnostycznych – 3 godziny
Przeprowadzenie wywiadów klinicznych z fikcyjnymi pacjentami – symulacje w parach, omówienie różnic w podejściu diagnostycznym psychologicznym i psychiatrycznym.
3. Analiza przypadków ADHD – 4 godziny
Praca nad rzeczywistymi przypadkami dzieci z ADHD, analiza wywiadów diagnostycznych oraz opracowanie planu terapeutycznego.
4. Praca z przypadkami zaburzeń afektywnych (CHAD) – 4 godziny
Analiza przypadków młodzieży z chorobą afektywną dwubiegunową, praca w grupach nad planami diagnostycznymi i terapeutycznymi.
5. Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – 4 godziny
Diagnoza i terapia dzieci cierpiących na zaburzenia lękowe i PTSD. Studenci pracują w parach, tworząc plany interwencyjne.
6. Praca z przypadkami zaburzeń nastroju – 4 godziny
Praca nad przypadkami młodzieży z depresją i innymi zaburzeniami nastroju. Analiza przypadków i dyskusja nad etycznymi aspektami leczenia.
7. Zaburzenia w kontekście rodziny i szkoły – 4 godziny
Analiza wpływu środowiska rodzinnego i szkolnego na zdrowie psychiczne dzieci. Praca w grupach nad strategiami wsparcia psychologicznego.
8. Podsumowanie i refleksje nad przypadkami klinicznymi – 4 godziny
Studenci prezentują swoje wnioski z przeprowadzonych analiz przypadków. Otwarte dyskusje nad gotowością do pracy klinicznej.

Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się

psychologia

E-Learning

E-Learning (pełny kurs)

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

W cyklu 2023/24:

• Liczba godzin: 30 godzin ćwiczeń • Punkty ECTS: 4 ECTS • Język prowadzenia: Polski • Poziom przedmiotu: Średniozaawansowany • Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się: PS_U04, PS_U05, PS_K02

W cyklu 2025/26:

ECTS [1 ECTS = 30(25) godz. pracy studenta] ECTS: 4 punkty (udział w ćwiczeniach = 32 godziny; czytanie lektur, przygotowywanie do zajęć=28, prace śródsemestralne = 45 godzin; przygotowanie do zaliczenia ćwiczeń = 15 godzin] Łącznie 120 godzin; 120/30(25) = 4 ECTS

Poziom przedmiotu

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

Wiedza: PS_W16 – zna w sposób pogłębiony wybrane metody i narzędzia diagnozy psychologicznej oraz interwencji psychologicznej Umiejętności: PS_U02 – potrafi prowadzić rozmowę diagnostyczną i konstruować adekwatny kontrakt psychologiczny PS_U03 – potrafi posługiwać się i dobierać różne metody i testy psychologiczne pozwalające na diagnozę dzieci i młodzieży PS_U04 – potrafi dobrać odpowiednie techniki badawcze w diagnozie dzieci i młodzieży PS_U10 – potrafi rozpoznawać problemy specyficzne dla określonych niepełnosprawności oraz dostosowywać procedurę diagnozy do potrzeb badanej osoby Kompetencje społeczne: PS_K02 – jest wrażliwy na potrzeby i możliwości osób badanych oraz ponosi odpowiedzialność za skutki swoich działań diagnostycznych

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza z psychologii rozwojowej, psychologii klinicznej oraz psychopatologii.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2023/24:

Anita Gębska-Kuczerowska

W cyklu 2024/25:

Anita Gębska-Kuczerowska

W cyklu 2025/26:

Maria Kwiatkowska-Błońska

Efekty kształcenia

Przedmiotowe efekty uczenia się (E):
Wiedza (W): Student potrafi zastosować teoretyczne podstawy diagnozy klinicznej w praktyce, w tym klasyfikacje ICD-10, ICD-11 i DSM-5 (PS_W13). Umiejętności (U): Student potrafi przeprowadzić diagnozę psychologiczną i opracować plan interwencji dla dzieci i młodzieży (PS_U04).
Kompetencje społeczne (K): Student wykazuje zdolność do pracy w grupie i współpracy z innymi specjalistami oraz rozumie etyczne aspekty pracy z dziećmi i młodzieżą (PS_K02).

Kryteria oceniania

Wiedza:

Na ocenę 5 (bardzo dobry):
Student w bardzo wysokim stopniu opanował i rozumie wiedzę dotyczącą metod i narzędzi psychologicznej diagnozy klinicznej dzieci i młodzieży. Trafnie wyjaśnia rolę i funkcje diagnozy, etapy procesu diagnostycznego oraz zasady interpretacji wyników badań psychologicznych. Wiedzę potrafi odnosić do analizowanych przypadków klinicznych.

Na ocenę 4 (dobry):
Student dobrze opanował wiedzę z zakresu diagnozy klinicznej dzieci i młodzieży. Poprawnie opisuje etapy diagnozy oraz podstawowe właściwości i zastosowanie omawianych narzędzi diagnostycznych, choć wiedza ma miejscami charakter mniej pogłębiony.

Na ocenę 3 (dostateczny):
Student w minimalnym wymaganym zakresie opanował wiedzę określoną w efekcie. Zna podstawowe pojęcia i zasady diagnozy psychologicznej, jednak rozumienie treści jest fragmentaryczne.

Na ocenę 2 (niedostateczny):
Student nie opanował wiedzy umożliwiającej realizację efektu.

Umiejętności:

Na ocenę 5 (bardzo dobry):
Student potrafi w dużej mierze samodzielnie przeprowadzić rozmowę diagnostyczną i skonstruować adekwatny kontrakt diagnostyczny. Umiejętnie dobiera i interpretuje wyniki wybranych narzędzi diagnostycznych oceniających funkcjonowanie poznawcze, rozwój i funkcjonowanie psychospołeczne dzieci i młodzieży. Rozpoznaje problemy specyficzne dla wybranych zaburzeń, niepełnosprawności i populacji specjalnych oraz dostosowuje procedurę diagnostyczną do potrzeb badanej osoby. Potrafi integrować dane z różnych źródeł i formułować spójne wnioski diagnostyczne.

Na ocenę 4 (dobry):
Student poprawnie realizuje większość umiejętności diagnostycznych określonych w efektach, jednak w części działań (dobór narzędzi, interpretacja wyników, formułowanie wniosków) wymaga niewielkiego wsparcia prowadzącego.

Na ocenę 3 (dostateczny):
Student wykonuje zadania diagnostyczne przy znacznym wsparciu prowadzącego. W ograniczonym stopniu potrafi dobrać narzędzia i interpretować wyniki badań, a formułowane hipotezy i wnioski są uproszczone i częściowo nieprecyzyjne.

Na ocenę 2 (niedostateczny):
Student nie potrafi realizować umiejętności diagnostycznych określonych w efektach.

Kompetencje społeczne:

Ocena kompetencji społecznych ma charakter osiągnął / nie osiągnął efektu.

Student osiągnął efekt, jeżeli:
-wykazuje wrażliwość na potrzeby i możliwości dziecka oraz jego rodziny,
-przestrzega zasad etycznych pracy diagnostycznej,
-rozumie odpowiedzialność psychologa za konsekwencje formułowanych wniosków diagnostycznych,
-prezentuje postawę profesjonalizmu i szacunku w trakcie zajęć, analiz przypadków i prac zaliczeniowych.

Student nie osiągnął efektu, jeżeli nie wykazuje powyższych postaw lub narusza podstawowe zasady etyczne pracy diagnostycznej.

Literatura

Literatura obowiązkowa:
Kołakowski, A., Pisula, A. (2025). Wprowadzenie do psychologii behawioralnej. W: A. Kołakowski, A. Pisula, Sposób na trudne dziecko. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Toeplitz-Winiewska, M. (2017). Podstawowe zasady, które powinny być respektowane przez psychologa. W: J. Brzeziński, B. Chyrowicz, Z. Toeplitz, M. Toeplitz-Winiewska, Etyka zawodu psychologa. Wydanie nowe. Warszawa: WN PWN.
Ziółkowska-Maciaszek, D. (2009). Kto będzie klientem? Nad czym będzie pracował? Wstępny wywiad w poradni psychologiczno-pedagogicznej. W: K. Stemplewska-Żakowicz, K., Krejtz, Wywiad psychologiczny 3. Wywiad w różnych kontekstach praktycznych. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Literatura uzupełniająca:
Bogdanowicz, M., Jaworowska, A., Krasowicz-Kupis, G., Matczak, A., Pelc-Pękala, O., Pietras, I., Stańczak, J., Szczerbiński, M. (2010). DYSLEKSJA 3 Diagnoza dysleksji u uczniów klasy III szkoły podstawowej. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Chojnicka, I., Pisula, E. (2017). ADOS-2. Protokół obserwacji do diagnozowania zaburzeń ze spektrum autyzmu. Praga: Hogrefe-Testcentrum.
Chojnicka, I., Pisula, E. (2021). ADI-R. Wywiad do diagnozy autyzmu – wersja zrewidowana. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Conners, C.K., Wujcik, R., Wrocławska-Warchala, E. (2018). Conners 3. Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy ADHD i Zaburzeń Współwystępujących. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Fecenec, D., Wujcik, R. (2021). Dziecięca Skala Rozwojowa DSR Plus: podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Gałecki, P. (red.). (2022). Badanie stanu psychicznego. Rozpoznania według ICD-11. Wrocław: Edra Urban & Partner.
Gałecki, P., Szulc, A. (2023). Psychiatria. Rozpoznania według ICD-11 (t.1). Wrocław: Edra Urban & Partner.
Goldstein S., Naglieri, J.A., Wrocławska-Warchala, E., Wujcik, R. (2016). ASRS. Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Grzegorzewska, I., Cierpiałkowska, L. Borkowska, A. R. (2025). Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Janas-Kozik, M., Wolańczyk, T. (2021). Psychiatria dzieci i młodzieży. Tom 1. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Jaworowska, A., Matczak, A. (2012). RISB Test Niedokończonych Zdań Rottera. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Jaworowska, A., Matczak, A., Stańczak, J. (2010). DYSLEKSJA 5 Diagnoza dysleksji u uczniów klasy V szkoły podstawowej. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Kovacs, M., Wrocławska-Warchala, E., Wujcik, M. (2017). CDI-2. Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Depresji u Dzieci i Młodzieży. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Krasowicz-Kupis, G. (2019). Nowa psychologia dysleksji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Morrison, J., Flegel, K. (2018). Wywiad diagnostyczny z dziećmi i młodzieżą. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Otrębski, W., Domagała-Zyśk, E., Sudoł, A. (2019). ABAS-3 System Oceny Zachowań Adaptacyjnych. Podręcznik polski. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Ozonoff, S., Goldstein, S., Naglieri, J. A. (2017). Diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Roid, G. H., Miller, L. J., Pomplun, M., Koch, C. (2019). Leiter-3 Międzynarodowa Wykonaniowa Skala Leitera – Wydanie trzecie. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Roid, G. H., Sajewicz-Radtke, U., Radtke, B. M. (2017). Skale Inteligencji Stanford-Binet, Edycja Piąta. Podręcznik interpretacji. Gdańsk: Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych.
Roid, G. H., Sajewicz-Radtke, U., Radtke, B. M., Jurek, P. (2018). Skala Inteligencji Stanford-Binet 5: podręcznik interpretacyjny. Gdańsk: Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych.
Stemplewska-Żakowicz, K., Krejtz, K. (red.). (2013). Wywiad psychologiczny 1. Wywiad jako postępowanie badawcze. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Stemplewska-Żakowicz, K., Krejtz, K. (red.). (2009). Wywiad psychologiczny 3. Wywiad w różnych kontekstach praktycznych. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Trempała, J. (red.). (2020). Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_OSMOKLASISTY/2025/komunikaty/20240820%20E8_25%20Komunikat%20o%20dostosowaniach%20w_FIN.pdf

W cyklu 2023/24:

Literatura obowiązkowa:
• Namysłowska I. (2013). Psychiatria dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
• Gierowski J.K., Kochański A. (2015). Psychiatria. Tom 1-2. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner.
• Internetowy podręcznik MSD – Psychiatryczny: MSD Manual Psychiatry.
Literatura uzupełniająca:
• Chojnicka I., Pisula E. (2021). ADI-R. Wywiad do diagnozy autyzmu - wersja zrewidowana. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
• Wrocławska-Warchala E., Wujcik R. (2016). Zestaw kwestionariuszy do diagnozy spektrum autyzmu ASRS. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Uwagi

W cyklu 2023/24:

Metody dydaktyczne:
• Symulacje diagnostyczne (Efekty: U1, U2)
• Praca w grupach nad przypadkami klinicznymi (Efekty: U1, U3)
• Dyskusje moderowane (Efekty: K1, K2)
• Prezentacje przypadków klinicznych (Efekty: U2, K2)
• Quizy i konkursy – Interaktywne quizy sprawdzające wiedzę oraz konkursy motywujące do pogłębiania wiedzy i rywalizacji w przyjaznej atmosferze. (Efekty: W1, U1, K2)

Wszystkie materiały dydaktyczne oraz dodatkowe informacje będą dostępne na platformie Teams.

Forma i warunki zaliczenia:
• Ocena ciągła: Aktywne uczestnictwo w zajęciach, praca w grupach oraz jakość przedstawionych analiz przypadków klinicznych – 20%
• Symulacje kliniczne: Oceniane na podstawie symulacji wywiadów oraz zaproponowanych interwencji – 30%
• Projekt końcowy: Opracowanie kompleksowego planu interwencji dla wybranego przypadku klinicznego – 50%

Kryteria oceny końcowej:
• Ocena ciągła (aktywność i praca w grupach, quizy, konkursy): 20%
• Symulacje kliniczne: 30%
• Projekt końcowy: 50%

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Psychologia - studia jednolite magisterskie niestacjonarne

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WF-ZPS-N-PZDM w USOSweb