Historia filozofii nowożytnej WF-FI-N11-HF3

Wiedza (WYKŁAD):
FI1_W01: Student wyjaśnia, w jaki sposób idee nowożytnej filozofii (np. racjonalizm, empiryzm, autonomia rozumu) ukształtowały podstawy nowoczesnej kultury intelektualnej, nauki i instytucji społecznych.
FI1_W04: Student określa znaczenie terminów charakterystycznych dla filozofii XVII i XVIII w. oraz wskazuje ich powiązania z określonymi stanowiskami, szkołami i autorami.
FI1_W05: Student przedstawia główne kierunki filozofii nowożytnej (np. kartezjanizm, oświeceniowy empiryzm, idealizm transcendentalny), charakteryzując ich stanowiska i rozwój historyczny.
FI1_W06: Student identyfikuje i analizuje zaawansowane idee oraz argumenty wybranych filozofów nowożytnych oraz stosuje metody interpretacji tekstów filozoficznych w pracy z materiałem źródłowym.
Wiedza (ĆWICZENIA):
FI1_W01: Student wyjaśnia, w jaki sposób idee nowożytnej filozofii (np. racjonalizm, empiryzm, autonomia rozumu) ukształtowały podstawy nowoczesnej kultury intelektualnej, nauki i instytucji społecznych.
FI1_W04: Student określa znaczenie terminów charakterystycznych dla filozofii XVII i XVIII w. oraz wskazuje ich powiązania z określonymi stanowiskami, szkołami i autorami.
FI1_W05: Student przedstawia główne kierunki filozofii nowożytnej (np. kartezjanizm, oświeceniowy empiryzm, idealizm transcendentalny), charakteryzując ich stanowiska i rozwój historyczny.
FI1_W06: Student identyfikuje i analizuje zaawansowane idee oraz argumenty wybranych filozofów nowożytnych oraz stosuje metody interpretacji tekstów filozoficznych w pracy z materiałem źródłowym.
FI1_W07: Student identyfikuje związki między przeobrażeniami kulturowo-politycznymi (np. rewolucją naukową, reformacją, oświeceniem) a narodzinami i przemianami nowożytnych systemów filozoficznych.

Umiejętności (WYKŁAD oraz ĆWICZENIA):
FI1_U04: Student analizuje kluczowe teksty filozoficzne (np. „Medytacje o pierwszej filozofii”, „Traktat o naturze ludzkiej”), wskazując główne tezy, przesłanki i sposób ich uzasadnienia.
FI1_U10: Student analizuje kluczowe teksty filozoficzne (np. „Medytacje o pierwszej filozofii”, „Traktat o naturze ludzkiej”), wskazując główne tezy, przesłanki i sposób ich uzasadnienia.

Kompetencje (ĆWICZENIA):
FI1_K02: Student identyfikuje i analizuje zaawansowane idee oraz argumenty wybranych filozofów nowożytnych oraz stosuje metody interpretacji tekstów filozoficznych w pracy z materiałem źródłowym.
FI1_K05: Student wykazuje wpływ wybranych idei nowożytnej filozofii (np. idei wolności, rozumu, umowy społecznej) na współczesne rozumienie wartości demokratycznych, instytucji państwa lub nauki.

Warunkiem przystąpienia do egzaminu z części wykładowej zajęć jest uzyskanie oceny pozytywnej z zajęć ćwiczeniowych. Studenci bez zaliczenia zajęć ćwiczeniowych nie mają prawa przystąpić do zaliczenia egzaminu.

EGZAMIN I TERMIN: Weryfikacja wiedzy i umiejętności zdobytych podczas kursu odbywa się w formie egzaminu pisemnego z zakresu materiału prezentowanego na wykładzie oraz zawartego we wskazanej literaturze. W egzaminie w I terminie można uzyskać maksymalnie 60 pkt. Forma egzaminu: egzamin pisemny z pytaniami zamkniętymi i otwartymi; te ostatnie wymagają analizy i rekonstrukcji koncepcji filozoficznych.

Struktura egzaminu:
Część A: Charakterystyka koncepcji filozoficznej (20 pkt). Student losuje 2 pytania z puli dotyczące wybranych nurtów i odpowiada na 1 z tych pytań.

Kryteria oceny:
- Adekwatne przedstawienie koncepcji (0-10 pkt)
- Rekonstrukcja argumentacji i kluczowych założeń (0-5 pkt)
- Kontekst historyczny i wpływy (0-5 pkt)

Część B: Analiza porównawcza lub problemowa (20 pkt). Student losuje 2 pytania z puli dotyczące wybranych porównań i odpowiada na 1 z tych pytań.

Kryteria oceny:
- Znajomość omawianych stanowisk (0-10 pkt)
- Jakość analizy porównawczej/problemowej (0-5 pkt)
- Wskazanie wpływów i znaczenia (0-5 pkt)

Część C: Pytania definicyjne (20 pkt). 10 definicji kluczowych terminów i identyfikacja autorów.

Czas trwania egzaminu: 90 minut (1,5 godziny)

Przewiduje się następującą skalę ocen za egzamin pisemny:
- 55–60 pkt (91–100%) – bardzo dobry (5.0)
- 49–54 pkt (81–90%) – dobry plus (4.5)
- 43–48 pkt (71–80%) – dobry (4.0)
- 37–42 pkt (61–70%) – dostateczny plus (3.5)
- 31–36 pkt (51–60%) – dostateczny (3.0)
- 0–30 pkt (0–50%) – niedostateczny (2.0)

EGZAMIN II TERMIN: W przypadku studentów, którzy uzyskali ocenę negatywną w I terminie, egzamin w II terminie ma formę egzaminu ustnego z zakresu materiału zawartego w sylabusie zajęć (losowanie pytań egzaminacyjnych z dostępnej puli). Studenci, którzy nie podeszli do egzaminu w I terminie, przystępują do egzaminu w II terminie na zasadach I terminu (egzamin pisemny). Struktura egzaminu w II terminie:

Część A: Charakterystyka koncepcji filozoficznej (20 pkt) - Student losuje 1 pytanie z puli dotyczące wybranego filozofa.

Kryteria oceny:
- Precyzyjne przedstawienie podstawowych pojęć (0-5 pkt)
- Rekonstrukcja argumentacji i centralnych założeń (0-10 pkt)
- Kontekst historyczny i wpływy (0-5 pkt)

Część B: Charakterystyka nurtu filozoficznego (20 pkt) - Student losuje 1 pytanie z puli dotyczące wybranego nurtu filozoficznego.

Kryteria oceny:
- Precyzyjne przedstawienie koncepcji (0-10 pkt)
- Jakość analizy problemowej (0-5 pkt)
- Określenie wpływu i kontekstu filozoficznego (0-5 pkt)

Część C: Krótkie pytania definicyjne (20 pkt)
- 10 pytań po 2 pkt – definicje kluczowych terminów i identyfikacja autorów oraz głównych prac danego autora.

Czas egzaminu w II terminie: 40 min

Skala ocen egzaminu w II terminie:
- 55–60 pkt (91–100%) – bardzo dobry (5.0)
- 49–54 pkt (81–90%) – dobry plus (4.5)
- 43–48 pkt (71–80%) – dobry (4.0)
- 37–42 pkt (61–70%) – dostateczny plus (3.5)
- 31–36 pkt (51–60%) – dostateczny (3.0)
- 0–30 pkt (0–50%) – niedostateczny (2.0)

W przypadku zajęć ĆWICZENIOWYCH: praca z tekstem oraz metody aktywizacyjne: pogadanka, praca w grupach. W ramach zajęć na kolejnych zajęciach studenci zapoznają się z kolejnymi istotnymi dla zrozumienia przemian filozofii współczesnej tekstami. Praca z tekstem polega na identyfikacji głównych pojęć dla danego nurtu filozoficznego lub autora, wskazaniu na podstawowe rysy stosowanej metody oraz ewentualnym streszczaniu wybranych fragmentów omawianych prac.

Warunkiem zaliczenia jest obecność studenta na przynajmniej 6 zajęciach (z 8). Student z obecnością na 5 i mniej zajęciach nie może przystąpić do zaliczenia ćwiczeń.

Na ocenę końcową z zajęć ćwiczeniowych mają wpływ dwa elementy:
1) Aktywność i przygotowanie do zajęć (20 pkt).
2) Ocena z kolokwium pisemnego (30 pkt).

W przypadku kryterium nr 1, student może uzyskać maksymalnie po 20 pkt na wszystkich zajęciach merytorycznych w następujących obszarach:
(a) Przygotowanie (znajomość czytanego tekstu) (0-1 pkt)
- 0 pkt: brak znajomości tekstu lub brak tekstu,
- 1 pkt: przeczytanie tekstu i zapoznanie się z podstawową terminologią i argumentami.

(b) Aktywność w dyskusji i analizie tekstu (0-4 pkt)
- 0 pkt: brak aktywności lub jednorazowa obecność,
- 1 pkt: sporadyczna aktywność w dyskusji w formie wyrażenia opinii bez formułowania argumentów,
- 2 pkt: aktywne uczestnictwo w dyskusji, zadawanie pytań, komentarze, formułowanie podstawowych argumentów bez opanowania terminologii technicznej,
- 3 pkt: aktywne uczestnictwo w dyskusji, formułowanie rozbudowanych argumentów przy poprawnym wykorzystaniu terminologii technicznej,
- 4 pkt: poza powyższym, także wykazanie się znajomością i umiejętnościami określenia kontekstu filozoficznego i odniesienia do innych filozofów.

(c) Jakość wypowiedzi i pracy w grupach (0-2 pkt)
- 0 pkt: wypowiedzi ogólnikowe lub brak udziału w pracy grupowej,
- 1 pkt: wypowiedzi poprawne, podstawowy udział w pracy grupowej,
- 2 pkt: merytoryczne wypowiedzi, konstruktywny udział w pracy grupowej.

Na danych zajęciach student może maksymalnie uzyskać 7 pkt. W cyklu kształcenia (8 ćwiczeń) może uzyskać maksymalnie 20 pkt.

W przypadku kryterium nr 2, student zalicza pisemnie kolokwium pisemne. Pytania zamknięte (50 proc., 15 pkt) i otwarte (50 proc., 15 pkt) dotyczą zagadnień poruszanych na zajęciach oraz tekstów przerabianych podczas kursu. Pytania otwarte wymagające analizy tekstów źródłowych omawianych na zajęciach, przy czym student dokonuje rekonstrukcji i analizy argumentacji wybranych tekstów (10 pkt) oraz definiuje wybrane pojęcia (5 pkt).

Skala ocen z kryteriów nr 1 i nr 2 (ocena końcowa z ćwiczeń):
- 46–50 pkt (91–100%) – bardzo dobry (5.0)
- 41–45 pkt (81–90%) – dobry plus (4.5)
- 36–40 pkt (71–80%) – dobry (4.0)
- 31–35 pkt (61–70%) – dostateczny plus (3.5)
- 26–30 pkt (51–60%) – dostateczny (3.0)
- 0–25 pkt (0–50%) – niedostateczny (2.0)

OCENA Z ĆWICZEŃ MA NASTĘPUJĄCE PRZEŁOŻENIE NA EGZAMIN W I TERMINIE:

1. Uzyskanie 5,0 jako ocenę końcową z ćwiczeń oznacza, że osoba uzyskuje dodatkowo 6 pkt na egzaminie.
2. Uzyskanie 4,5 jako ocenę końcową z ćwiczeń oznacza, że osoba uzyskuje dodatkowo 4 pkt na egzaminie.
3. Uzyskanie 4,0 jako ocenę końcową z ćwiczeń oznacza, że osoba uzyskuje dodatkowo 2 pkt na egzaminie.
4. Uzyskanie ocen 3,0 i 3,5 nie ma wpływu na punktację uzyskaną na egzaminie.

Nie dotyczy

Literatura przeglądowa:

1. F. Copleston, "Historia filozofii", różne wydania.
2. W. Tatarkiewicz, "Historia filozofii", 3 tomy, różne wydanie.
3. J. Migasiński, "Filozofia nowożytna. Postacie / Idee / Problemy", Warszawa 2011.
4. Stanford Encyclopedia of Philosophy, online: https://plato.stanford.edu/

Literatura źródłowa:

1. "Filozofia włoskiego odrodzenia", Warszawa 1967, fragmenty.
2. F. Bacon, "Novum organum", tł. J. Wikarjak, Warszawa 1955, fragmenty.
3. N. Machiavelli, "Książę", różne wydania, fragmenty.
4. Kartezjusz, "Medytacje o filozofii pierwszej", różne wydania.
5. Kartezjusz, "Zasady filozofii", Warszawa 1960, fragmenty.
6. G.W. Leibniz, "Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła", przeł. M. Frankiewicz, Warszawa 2001.
7. D. Hume, "Traktat o naturze ludzkiej", Warszawa 1951, s. 151-121.
8. D. Hume, "Badania dotyczące rozumu ludzkiego", Warszawa 1977, s. 33-38, 53-57.
9. J. Locke, "List o tolerancji", Warszawa 1963, fragmenty.
10. J.-J. Rousseau, "Rozprawa o nierówności", w: tenże, "Trzy rozprawy z filozofii społecznej, Warszawa 1956.
11. I. Kant, "Krytyka czystego rozumu", przeł. R. Ingarden, różne wydania, fragmenty.
12. G.W.F. Hegel, "Fenomenologia ducha", różne wydania, fragmenty.
13. G.W.F. Hegel, "Wykłady z historii filozofii", t. 1, Warszawa 1994, fragmenty.
14. A. Schopenhauer, "O wolności ludzkiej woli", rózne wydania, fragmenty.
15. S. Kierkegaard, "Bojaźń i drżenie", przeł. J. Iwaszkiewicz, Łódź 1972.
16. M. Stirner, "Jedyny i jego własność", Warszawa 1995, fragmenty.
17. B. Bolzano, "Podstawy logiki", Kęty 2010, fragmenty.
18. A. Comte, "Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej. Rozprawa o całokształcie pozytywizmu", przekł. B. Skarga,
Warszawa 1973, s. 138-152.

Literatura przedmiotu:

1. T. Płużański, "Pascal", Warszawa 1974.
2. M. Maneli, "Machiavelli", Warszawa 1968.
3. "The Oxford Handbook of Descartes and Cartesianism", red. S. Nadler, T.M. Schmaltz, D. Antoine-Mahut, Oxford 2019.
4. T. Kroński, "Hegel", Warszawa 1966.
5. M. Żelazny, "Heglowska filzoofia ducha", Warszawa 2000.
6. M. Poręba, "Transcendentalna teoria świadomości. Próba rekonstrukcji semantycznej", Warszawa 1999.
7. W.V.O. Quine, "Dwa dogmaty empiryzmu", w: tenże, "Z punktu widzenia logiki. Dziewięć esejów logiczno-filozoficznych",
przeł. B. Stanosz, Warszawa 1996, s. 49-75.
8. "The Oxford Handbook of Schopenhauer", red. R.L. Wicks, Oxford 2020.
9. R.B. Brandom, "A Spirit of Trust. A Reading of Hegel's Phenomenology", Cambridge, London 2019.
10. G. Deleuze, "Nietzsche i filozofia", Łódź 2012.
11. J. Woleński, "Filozoficzna szkoła lwowsko-warszawska", Warszawa 1985.
12. D. Harvey, "Przewodnik po Kapitale Karola Marksa" T. I i II, Poznań 2018.
13. U. Kriegel, "Brentano's Philosopphical System: Mind, Being, Value", Oxford 2018.
14. "The Oxford Handbook of the History of Analytic Philosophy", Oxford 2013.

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

• Filozofia - studia I stopnia stacjonarne

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu WF-FI-N11-HF3 w USOSweb