WHF: Etyka solidarności we współczesnej demokracji liberalnej WF-FI-212-WHFKOB25
Głównym celem wykładu jest prezentacja solidarności jako jednej z ważnych kategorii filozoficznych. Etyka tworzona na fundamencie solidarności podkreśla potrzebę sprawiedliwości społecznej, naturalny charakter więzi międzyludzkich, rolę rodziny i tradycji, pozytywny wpływ religii na życie publiczne. Etyka solidarności wyrasta w Polsce z doświadczenia Sierpnia 1980 r. Wiąże się z powstaniem wielkiego ruchu społecznego „Solidarność”, który rozpoczął proces upadku komunizmu i transformacji ustrojowej w Europie Środkowo-Wschodniej w 1989 r. Natomiast idea społeczeństwa otwartego, promowana we współczesnych demokracjach liberalnych, stanowi pewien ogólny model życia zbiorowego, który charakteryzuje się brakiem jednoczącego światopoglądu i wspólnego celu moralnego, krytycznym indywidualizmem, niestabilnością związków międzyludzkich. Etyka solidarności jest dzisiaj ważną i skuteczną odpowiedzią na kryzys współczesnej demokracji liberalnej w wymiarze globalnym. Do najważniejszych przejawów tego kryzysu można zaliczyć m.in. społeczną atomizację, rozwarstwienie społeczne, dezintegrację różnego rodzaju wspólnot, wykluczenie społeczne, depersonalizację więzi międzyludzkich.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
FI2_W05 - Student wyjaśnia genezę oraz ewolucję idei solidarności w kontekście filozofii politycznej i etyki XX i XXI wieku.
FI2_W06 - Student analizuje i porównuje wybrane koncepcje solidarności w ramach liberalnej demokracji, odwołując się do tekstów filozoficznych autorów takich jak Rawls, Habermas, Taylor, Honneth.
FI2_U02 - Student samodzielnie formułuje i uzasadnia stanowisko wobec problemu solidarności społecznej w kontekście napięć między wolnością jednostki a dobrem wspólnym.
FI2_U10 - Student rekonstruuje i porównuje typowe linie argumentacyjne charakterystyczne dla etycznych i politycznych teorii solidarności, wskazując ich implikacje normatywne.
Sposoby weryfikacji efektów uczenia się: dyskusja dydaktyczna, egzamin ustny.
Kryteria oceniania
Ocena końcowa ustalana jest na podstawie egzaminu ustnego - 100%
Egzamin ustny obejmuje:
1. Znajomość lektur obowiązkowych i uzupełniających (50%)
2. Umiejętność analizy koncepcji solidarności w kontekście filozofii
politycznej i etyki (30%)
3. Umiejętność konstruowania argumentacji filozoficznej (20%)
Szczegółowe kryteria ocen:
Ocena 5.0 (bardzo dobry):
- Doskonała znajomość wszystkich lektur obowiązkowych (Tischner, Chudy,
Kobyliński) i znacznej części literatury uzupełniającej
- Samodzielna, krytyczna analiza koncepcji solidarności w kontekście
napięć między wolnością jednostki a dobrem wspólnym
- Umiejętność porównania różnych stanowisk (Rawls, Habermas, Taylor,
Honneth) i syntezy własnego poglądu
- Spójna, oryginalna argumentacja z wykorzystaniem przykładów
historycznych i współczesnych
- Swobodne posługiwanie się terminologią z zakresu etyki i filozofii polityki
Ocena 4.5 (dobry plus):
- Bardzo dobra znajomość lektur obowiązkowych i wybranych tekstów
uzupełniających
- Trafna analiza głównych koncepcji etyki solidarności
- Umiejętność zestawiania różnych stanowisk filozoficznych
- Logiczna i spójna argumentacja
- Właściwe używanie terminologii specjalistycznej
Ocena 4.0 (dobry):
- Dobra znajomość lektur obowiązkowych
- Poprawna analiza podstawowych koncepcji solidarności
- Umiejętność przedstawienia głównych stanowisk (liberalizm,
kumunitaryzm, personalizm)
- Poprawna argumentacja z drobnymi uchybieniami
- Zasadniczo poprawne używanie terminologii
Ocena 3.5 (dostateczny plus):
- Znajomość podstawowych treści z lektur obowiązkowych
(minimum: Tischner, Etyka solidarności)
- Częściowa analiza wybranych koncepcji
- Umiejętność przedstawienia wybranych stanowisk
- Argumentacja wymaga dopracowania
- Terminologia używana z drobnymi błędami
Ocena 3.0 (dostateczny):
- Znajomość wybranych fragmentów lektur obowiązkowych
- Powierzchowna analiza zagadnień
- Uproszczone przedstawienie stanowisk
- Argumentacja fragmentaryczna
- Terminologia używana z błędami
Ocena 2.0 (niedostateczny):
- Brak znajomości lektur obowiązkowych lub niemożność ich omówienia
- Brak umiejętności analizy koncepcji solidarności
- Brak poprawnej argumentacji
- Nieprawidłowe używanie terminologii lub jej brak
Przebieg egzaminu:
1. Student losuje jedno z 15 pytań egzaminacyjnych (lista pytań
dostępna na platformie e-learningowej 2 tygodnie przed sesją)
2. Czas na przygotowanie odpowiedzi: 15 minut
3. Odpowiedź studenta: 10-15 minut
4. Pytania dodatkowe egzaminatora: 5-10 minut
Warunki zaliczenia przedmiotu:
1. Obecność na minimum 75% zajęć (dopuszczalne 2 nieobecności)
2. Zdanie egzaminu ustnego (uzyskanie oceny minimum 3.0)
Uwagi:
- Student może poprawić ocenę z egzaminu w terminie poprawkowym
- Aktywny udział w dyskusjach na wykładzie jest mile widziany
i może być uwzględniony przy ocenach granicznych
- W przypadku nieobecności na egzaminie w pierwszym terminie z przyczyn
losowych, student przystępuje do egzaminu w terminie poprawkowym
Praktyki zawodowe
n/d
Literatura
Lektury obowiązkowe:
Chudy W., Zdrada Solidarności, „Ethos” 67-68 (2004), s. 84-121.
Kobyliński A., Dzieje „Solidarności” i wojna idei, wSieci (2016)35, s. 66-68.
Tischner J., Etyka solidarności. Homo sovieticus, Kraków 1992.
Lektury uzupełniające:
Chmielewski A., Społeczeństwo otwarte czy wspólnota? Filozoficzne i moralne podstawy nowoczesnego liberalizmu oraz jego krytyka we współczesnej filozofii społecznej, Wrocław 2001.
Kobyliński A. (red.), Wiara i wolność. Doświadczenie i dziedzictwo pierwszej „Solidarności”, Płock 2001.
Kobyliński A., Post-Communism, Liberalism and Solidarity in the Countries of Central and Eastern Europe after 1989, „Seminare. Poszukiwania Naukowe” 39(2018)4, s. 105-113.
Kobyliński A., The Role of Solidarity in an Open Society. W: Europske kontexty interkulturnej komunikacie, red. P. Ivanic, M. Hetenyi, Z. Taneski, Nitra 2009, s. 139-148.
Krasnodębski Z., Demokracja peryferii, Gdańsk 2003.
Kucz M., Etyka neoliberalizmu, Kraków 2019.
Kupczak J., Idea solidarności w myśli Karola Wojtyły, „Ethos” 67-68 (2004), s. 67-83.
Legutko R., Etyka absolutna i społeczeństwo otwarte, Kraków 1998.
Szacki J., Liberalizm po komunizmie, Kraków 1994.
Weigel G., Ostateczna rewolucja, Poznań1995.
Uwagi
|
W cyklu 2025/26_Z:
Brak |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: