WHF: Postmodernizmu spory z kulturą WF-FI-212-WHFGRZ24
Wykład ma za zadanie ukazanie źródeł, treści i konsekwencji jakie niesie ze sobą kategoria postmodernizmu - jednego z okresów najnowszej filozofii. W perspektywie postmodernistycznej obecny etap filozofii jest schyłkową fazą samokrytycyzmu, a wręcz samorozbiórki. Filozofia, która przez wieki próbowała w ostatecznościowy sposób wyjaśnić świat, w epoce ponowoczesnej uległa, wydawałoby się, całkowitej erozji. Postmodernizm głosi bowiem konieczność zrezygnowania z prób odkrycia istoty rzeczywistości, jej fundamentów i zasad. Nie tylko dlatego, że kompetencje ludzkiego rozumu są niewystarczające, a jego możliwości poznawcze są zbyt ograniczone. W optyce ponowoczesnej prawdziwy obraz świata, absolutne, uniwersalne wartości, a tym samym obiektywna prawda, nie istnieją. Świat ma charakter przygodny w tym sensie, że został sprowadzony do poznawczo ludzkich wymiarów, i tylko tak należy go rozumieć.
Postmodernizm wydaje się głosić, że nie ma żadnej zasady, która mogłaby stać się źródłem wiarygodności wiedzy, nauki, moralności ponieważ, nie istnieje wspólna ludziom zdolność poznawcza, a zatem i poznanie ma charakter tylko i wyłącznie czysto subiektywny. Podmiot, który w nowożytności autonomicznie i niezależnie stanowił podstawę pewnego poznania rzeczywistości, nie nosi już w sobie obiektywnych pojęć, idei i myśli. Nic nie ma charakteru uniwersalnego.
Tak wyrażone idee implikują to, co nazywamy antyreprezentacjonizmem – język nie jest próbą odzwierciedlenia (w miarę rzetelnego i obiektywnego) tego, jaka jest rzeczywistość, ale jest zbiorem narzędzi społecznego oddziaływania i współkonstytuowania tego, co poznawane. Myślenie o niezależnym świecie obiektów odbywa się w języku. Nie jest możliwa ucieczka od języka w celu opisania świata w sposób bezpośredni. Nie da się również zająć „pozycji boskiej”, z której można by określić stosunek między językiem a światem.
Język – i tylko język – odgrywa rolę konstytutywną w świecie ludzkich odniesień, znaczenia bowiem nie tworzą się przez odwołanie do świata, ale tworzą się przez odwołanie do siebie. Powstają w obrębie sieci relacji składających się na grę językową, w której w danym momencie się uczestniczy.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student zapozna się z najważniejszymi teoriami filozoficznymi dotyczącymi postmodernizmu, pozna źródła i treści jakie niesie ze sobą filozoficzna teoria ponowoczesności. Student pozna najważniejszych myślicieli i teksty związane z postmodernistycznym projektem filozoficznym.
Kryteria oceniania
Zaliczenie ustne na egzaminie ustnym treści lektury: A. Leśniak, Śmierć i interpretacja: Jacques Derrida o doświadczeniu, "Principia", 35-36 (2003-2004), s. 163-180.
Umiejętne i rozumne zreferowanie na egzaminie ustnym treści jakie podczas wykładów zostaną przekazane studentom.
Literatura
Lektura obowiązkowa: A. Leśniak, Śmierć i interpretacja: Jacques Derrida o doświadczeniu, "Principia", 35-36 (2003-2004), s. 163-180.
Banasiak B., Filozofia „końca filozofii”. Dekonstrukcja Jacquesa Derridy, Warszawa 1995.
Bauman Z., Etyka ponowoczesna, tłum. J. Bauman, J. Tokarska-Bakir, Warszawa 1996.
Bauman Z., Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa 2000.
Bronk A., Zrozumieć świat współczesny, Lublin 1998.
Czy Derrida zmienia filozofie w literaturę?, w: Pojednanie tożsamości z różnicą?, red. E. Rewers, Poznań 1995.
Derrida J., Marginesy filozofii, tłum. A. Dziadek, J. Margański, P. Pieniążek, Warszawa 2002.
Derrida J., O gramatologii, tłum. B. Banasiak, Warszawa 1999
Derrida J., Pismo i różnica, tłum. K. Kłosiński, Warszawa 2004.
Derrida, Różnia (différance), w: Drogi współczesnej filozofii, red. M. J. Siemek, Warszawa 1978.
Derrida, Szibbolet, tłum. A. Dziadek, Bytom 2000
Derrida, Wiara i wiedza, w: J. Derrida, G. Vattimo i inni, Religia. Seminarium na Capri prowadzone przez Jacquesa Derridę i Gianniego Vattimo, w którym wzięli udział Maurizio Ferraris, Hans-Georg Gadamer, Aldo Gargani, Eugenio Trías i Vincenzo Vitiello, tłum. M. Kowalska i inni, Warszawa 1999..
Gasché R., The tain of the mirror: Derrida and the philosophy of reflection, Harvard University Press 1986.
Heidegger M., Przezwyciężenie metafizyki, w: Odczyty i rozprawy, tłum. J. Mizera, Warszawa 2007.
Lyotard J. F., Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński, Warszawa 1997.
Lyotard J.-F., Kondycja postmodernistyczna, tłum. A. Taborska, „Literatura na świecie”, nr 8-9 (1988).
Łaciak P., Filozoficzna droga wczesnego Derridy: od fenomenologii ku gramatologii, „Principia”, XVI-XVII (1996-1997).
Łaciak P., Jacquesa Derridy pojęcie metafizyki, „Sztuka i Filozofia”, nr 13 (1997).
Markowski M. P., Dekonstrukcja, w: Teorie literatury XX wieku, red. A. Burzyńska, M. P. Markowski, Kraków 2007.
MARKOWSKI MICHAŁ P., Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura.
Morawski S., Postmodernizm – co to za zwierz?, „Principia” nr 4 (1992).
Oblicza postmoderny. red. Anna Zeidler-Janiszewska, Warszawa 1992.
Zawadzki A., Literatura a myśl słaba, Kraków 2009.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: