SP: Anatomia rozkoszy. Filozoficzne koncepcje przyjemności od Platona do współczesności WF-FI-212-SPPLT26

Przedmiot oferuje akademicki przegląd filozofii przyjemności, łącząc kluczowe koncepcje historyczne i współczesne z analizą zjawisk kultury XXI wieku. Zajęcia ułożono w czterech blokach: od klasycznych ujęć etycznych (Epikur, stoicyzm, Arystoteles, Spinoza), przez teorie wartości i motywacji (Mill, Sinhababu, aksjologia analityczna), krytykę społeczną i biopolityczną (Marks, Foucault, Lacan/Žižek), po filozofię umysłu, ucieleśnienia i języka w erze nowych technologii (Merleau-Ponty, Ryle, Wittgenstein).
Podczas zajęć studenci przeanalizują, jak tradycyjne kategorie pojęciowe – takie jak ataraksja, conatus, jakościowy hedonizm, biopolityczna troska o siebie czy ucieleśnione doświadczenie – pozwalają diagnozować współczesne fenomeny: od burnout culture, FOMO i biohackingu, przez gospodarkę uwagi i grywalizację, po interfejsy haptyczne VR oraz relacje z generatywną AI. Przedmiot wykształci umiejętność krytycznej pracy z tekstem źródłowym i stosowania filozofii do opisu realiów społeczno-technologicznych.

W cyklu 2026/27_Z:

Celem kursu jest wieloaspektowa, krytyczna analiza pojęcia przyjemności, afektu oraz ich roli w ludzkim działaniu, wartościowaniu i podejmowaniu decyzji. Zajęcia łączą perspektywę historyczno-filozoficzną (od antyku po filozofię nowożytną i XIX-wieczną), współczesną filozofię analityczną (ontologia umysłu, aksjologia formalna, etyka cnót) oraz najnowsze ustalenia neurobiologii afektywnej.

Uczestnicy prześledzą ewolucję pojęciową afektu – od pytania o jego status ontologiczny i intencjonalny, przez strukturę ludzkiej motywacji i słabości woli, aż po dyskusję nad wartością autentyczności doznań i współczesnymi wyzwaniami, jakimi są odkrycia dotyczące biologicznych mechanizmów pożądania i satysfakcji.
Przedmiot skupia się na krytycznym i wieloaspektowym badaniu zjawiska przyjemności, afektu, pożądania oraz wolitywnych mechanizmów ludzkiego działania. Choć intuicyjnie traktujemy przyjemność jako jedno z najbardziej fundamentalnych, bezpośrednich i niekwestionowalnych doświadczeń życiowych, dokładna analiza pojęciowa ujawnia potężne napięcia ontologiczne, epistemologiczne, aksjologiczne oraz empiryczne.

Przez stulecia w filozofii ścierały się dwa zasadnicze ujęcia: ujęcie substancjalne lub subiektywno-doznaniowe (upatrujące w przyjemności określonej jakości zmysłowej, „surowego doznania” lub swoistego stanu wewnętrznego) oraz ujęcie funkcjonalno-operacjonalne (rozumiejące przyjemność jako specyficzny sposób realizacji samych czynności, modyfikację aktów lub wynik oceny wartościującej). Kurs stawia sobie za cel prześledzenie tej fundamentalnej alternatywy, zestawiając historyczne koncepcje metafizyczne i antropologiczne z narzędziami współczesnej analitycznej filozofii umysłu oraz nowożytnymi odkryciami neurobiologii afektywnej.

Struktura zajęć została zaprojektowana w sposób problemowo-chronologiczny. Rozpoczynamy od pytań z zakresu ontologii umysłu (czym afekt jest w strukturze bytu i świadomości), przechodzimy przez zagadnienia sprawczości, racjonalności motywacyjnej i struktury ludzkiej woli, wstępujemy na obszar aksjologii i etyki (jaka jest wartość afektu i jego relacja do dobra oraz cnoty), a kończymy konfrontacją tradycyjnych teorii dobrostanu z empirycznymi modelami architektury mózgowej.

E-Learning

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Magdalena Płotka

Poziom przedmiotu

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

FI2_W04; FI2_W09; FI2_U03; FI2_U05; FI2_K02; FI2_K04

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Student powinien posiadać podstawową orientację w historii filozofii (zwłaszcza w obrębie etyki i filozofii umysłu) oraz kompetencje analityczne pozwalające na samodzielną lekturę i interpretację tekstów filozoficznych. Wymagana jest umiejętność analizy i rekonstrukcji argumentów, identyfikowania przesłanek i wniosków, a także dostrzegania, formułowania i porządkowania problemów filozoficznych. Istotna jest ponadto zdolność rozróżniania problemów filozoficznych (pojęciowych, normatywnych i metafizycznych) od problemów psychologicznych i empirycznych oraz krytyczna refleksja nad relacją między tymi dwoma poziomami analizy.

Kryteria oceniania

Zaliczenie seminarium odbywa się na podstawie bieżącej pracy na zajęciach, w tym wykonywania zadań indywidualnych i grupowych (analiza argumentów, ćwiczenia pojęciowe, krótkie wypowiedzi problemowe) oraz prac własnych wskazanych przez prowadzącą. Dwa razy w semestrze przeprowadzona zostanie karta pracy na zajęciach na ocenę; oceny z tych kart wchodzą do oceny końcowej z ćwiczeń.
Kryteria oceniania:
Oceniane będą przede wszystkim: przygotowanie do zajęć (w tym do zajęć tekstowych), aktywny udział w pracy warsztatowej, umiejętność analizy i rekonstrukcji argumentów, precyzja pojęciowa, trafność identyfikacji problemów filozoficznych oraz umiejętność odróżniania ich od problemów psychologicznych/empirycznych. W kartach pracy na ocenę liczyć się będzie także poprawność merytoryczna, spójność i klarowność odpowiedzi oraz umiejętność uzasadniania stanowiska.
2 (niedostateczny): 0–50%
3 (dostateczny): 51–65%
3+ (dostateczny plus): 66–75%
4 (dobry): 76–85%
4+ (dobry plus): 86–92%
5 (bardzo dobry): 93–100%
Skala ocen (karty pracy i ocena końcowa z ćwiczeń)
2 (niedostateczny)
Student nie wykazuje opanowania podstawowych pojęć i rozróżnień oraz nie potrafi poprawnie zrekonstruować argumentu omawianego na zajęciach. Odpowiedzi w kartach pracy są w większości błędne, niespójne lub nie na temat.
3 (dostateczny)
Student rozpoznaje podstawowe problemy i pojęcia, ale stosuje je nieprecyzyjnie i z istotnymi lukami w argumentacji. Karta pracy zawiera odpowiedzi zasadniczo poprawne na poziomie minimalnym, z ograniczonym uzasadnieniem.
3+ (dostateczny plus)
Student poprawnie wykonuje większość zadań analitycznych i potrafi wskazać główne przesłanki oraz wniosek argumentu. W kartach pracy pojawiają się sensowne uzasadnienia i podstawowe rozróżnienia pojęciowe, choć nie zawsze w pełni konsekwentne.
4 (dobry)
Student sprawnie rekonstruuje argumenty, trafnie identyfikuje problemy filozoficzne i stosuje adekwatne rozróżnienia pojęciowe. Karty pracy są spójne, merytoryczne i dobrze uzasadnione, a praca na zajęciach ma charakter aktywny i rzeczowy.
4+ (dobry plus)
Student proponuje pogłębione analizy, porównuje stanowiska i wskazuje istotne konsekwencje lub możliwe kontrargumenty. Karty pracy cechuje wysoka precyzja pojęciowa, dobra organizacja wypowiedzi i samodzielność interpretacyjna.
5 (bardzo dobry)
Student wykazuje bardzo dobrą samodzielność w analizie: jasno formułuje problemy, rekonstruuje i ocenia argumenty oraz konsekwentnie odróżnia poziom filozoficzny od psychologicznego/empirycznego. Karty pracy są wyczerpujące, precyzyjne i krytyczne, a aktywność na zajęciach wnosi istotny wkład w pracę grupy.

Literatura

Carlo Leget, Martha Nussbaum and Thomas Aquinas on the Emotions, Theological Studies 64 (2003)
G. E. M. Anscombe, On the Grammar of Enjoy, The Journal of Philosophy, Vol. 64, No. 19
Epikur, List do Menekouisa,
Neil Sinhababu, The Humean Theory of Motivation Reformulated and Defended, Philosophical Review, Vol. 118, No. 4, 2009
Platon, Fileb
Katarzyna de Lazari-Radek, O dwóch zarzutach przeciw hedonizmowi Hybris, 2014
Andrew H. Alwood, How Pleasures Make Life Better, Kriterion – Journal of Philosophy, 2017, 31(1): 1–24.

W cyklu 2026/27_Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WF-FI-212-SPPLT26 w USOSweb