SP: O naturze sztucznej inteligencji - od maszyny Turinga do argumentu Penrose'a WF-FI-212-SPPIE25

Student wyjaśnia główne idee i koncepcje związane ze sztuczną inteligencją w kontekście rozwoju neuronauk oraz technologii cyfrowych.
Student wyszukuje i analizuje kluczowe teksty filozoficzne dotyczące działąnia maszyn cyfrowych, pracy ludzkiego mózgu oraz umysłu oraz dotyczące zagadnienia sztucznej inteligencji wykorzystując specjalistyczne narzędzia informacyjne.
Student samodzielnie formułuje i uzasadnia własne stanowiska na temat problematyki sztucznej inteligencji posługując się precyzyjnymi argumentami oraz krytycznie ocenia stanowiska różnych autorów.
Student rozpoznaje i wskazuje logiczne trudności i problemy w dyskusjach na temat sztucznej inteligencji, odpowiada na krytykę z różnych perspektyw filozoficznych.
Student aktywnie uczestniczy w dyskusjach na temat sposobów rozumienia sztucznej inteligencji oraz jej wartości dla człowieka uwzględniając problematykę filozoficzną z kontekstami technicznymi oraz społecznymi i kulturowymi.
Student identyfikuje dylematy etyczne związane z problematyką rozwoju technologii cyfrowych ze szczególnym uwzględnieniem sztucznej inteligencji w kontekście odpowiedzialności indywidualnej i społecznej oraz proponuje etycznie uzasadnione sposoby ich rozwiązania.

Na ocenę końcową składają się:

1. Prezentacja badawcza - 50%

Każdy student przygotowuje i prezentuje referat badawczy (30-40 minut):
- Wybór tematu dotyczącego sztucznej inteligencji i działania maszyn cyfrowych oraz modelowania ludzkiego mózgu.
- Analiza zasady działania maszyny Turinga oraz kryteriów sztucznej inteligencji
- Samodzielna argumentacja i interpretacja
- Odpowiedzi na pytania i dyskusja

Prezentacja = 50 pkt (maksymalnie)

Kryteria oceny prezentacji:
- Merytoryczna jakość referatu (znajomość tematu, oryginalność) - 20 pkt
- Analiza problemu - 15 pkt
- Jakość argumentacji i krytycznego myślenia - 10 pkt
- Forma prezentacji i odpowiedzi na pytania - 5 pkt

2. Aktywność w dyskusjach seminaryjnych - 35%

Prowadzący ocenia systematyczny udział studenta w dyskusjach:

A. Przygotowanie lektur i aktywność w dyskusjach (25 pkt):
- Doskonałe przygotowanie + bardzo aktywny udział = 22-25 pkt
- Dobre przygotowanie + aktywny udział = 18-21 pkt
- Poprawne przygotowanie + umiarkowany udział = 14-17 pkt
- Słabe przygotowanie + mały udział = 8-13 pkt
- Brak przygotowania = 0-7 pkt

B. Jakość wypowiedzi w dyskusji (10 pkt):
- Merytoryczne, krytyczne, konstruktywne wypowiedzi = 9-10 pkt
- Poprawne, ale mniej krytyczne wypowiedzi = 7-8 pkt
- Podstawowe wypowiedzi = 5-6 pkt
- Sporadyczne lub powierzchowne wypowiedzi = 0-4 pkt

Aktywność = 35 pkt (maksymalnie)

3. Zaangażowanie w pracę seminaryjną - 15%

Ocena ogólnego zaangażowania studenta:
- Uczestnictwo w analizie omawianych na zajęciach problemów
- Konstruktywne komentarze do prezentacji kolegów
- Identyfikowanie błędów logicznych w argumentacji
- Formułowanie wszechstronnych odpowiedzi na krytykę

System punktowy:
- Bardzo zaangażowany (systematyczna, konstruktywna praca) = 13-15 pkt
- Zaangażowany (regularna praca) = 10-12 pkt
- Umiarkowanie zaangażowany = 7-9 pkt
- Słabo zaangażowany = 4-6 pkt
- Brak zaangażowania = 0-3 pkt

Zaangażowanie = 15 pkt (maksymalnie)

Przeliczenie punktów na oceny:

Prezentacja (50 pkt) + Aktywność (35 pkt) + Zaangażowanie (15 pkt) =
Razem 100 pkt

92-100 pkt = ocena 5.0 (bardzo dobry)
84-91 pkt = ocena 4.5 (dobry plus)
76-83 pkt = ocena 4.0 (dobry)
68-75 pkt = ocena 3.5 (dostateczny plus)
60-67 pkt = ocena 3.0 (dostateczny)
0-59 pkt = ocena 2.0 (niedostateczny)

Szczegółowe kryteria oceniania prezentacji badawczej:

Ocena 5.0 (bardzo dobry) - 46-50 pkt z prezentacji:
- Doskonała znajomość wskazanych tekstów omawiających zagadnienie sztucznej inteligencji i szerokiej literatury uzupełniającej
- Dogłębna analiza tekstów źródłowych autorów (np. Saerle'a, Penrose'a etc.)
- Swobodna orientacja w problematyce sztucznej inteligencji w kontekście sposobów rozumienia inteligencji w ogóle.
- Samodzielna, oryginalna interpretacja z wykorzystaniem zaawansowanej
terminologii filozoficznej
- opracowanie zagadnień informatycznych za pomocą aparatu pojęciowego filozofii
- Krytyczna ocena różnych stanowisk i formułowanie własnych argumentów
- Umiejętność identyfikacji korelacji rozwoju technologii i rozwoju sztucznej inteligencji
- Profesjonalna prezentacja z wykorzystaniem materiałów multimedialnych
- Wyczerpujące odpowiedzi na pytania i konstruktywny udział w dyskusji

Ocena 4.0 (dobry) - 38-42 pkt z prezentacji:
- Dobra znajomość lektur obowiązkowych
- Poprawna analiza wybranych tekstów źródłowych
- Zasadniczo prawidłowe przedstawienie problematyki dotyczącej sztucznej inteligencji
- Umiejętność interpretacji z wykorzystaniem odpowiedniej terminologii
- Poprawna argumentacja z drobnymi uchybieniami
- Dobra prezentacja, poprawne odpowiedzi na pytania

Ocena 3.0 (dostateczny) - 30-34 pkt z prezentacji:
- Podstawowa znajomość wybranych lektur obowiązkowych
- Powierzchowna analiza tekstów
- Ogólna orientacja w tematyce
- Uproszczona interpretacja
- Argumentacja wymaga dopracowania
- Prezentacja i odpowiedzi na pytania wymagają poprawy

Ocena 2.0 (niedostateczny) - 0-29 pkt z prezentacji:
- Brak znajomości lektur obowiązkowych
- Brak analizy tekstów źródłowych
- Poważne błędy merytoryczne
- Brak argumentacji lub całkowicie błędna
- Nieudana prezentacja

Wymagania dotyczące prezentacji badawczej:

Zakres prezentacji:
- Czas: 30-40 minut + 15-20 minut dyskusji
- Forma: referat z prezentacją multimedialną (opcjonalnie)
- Terminy: Wybór tematu do 4. tygodnia semestru, prezentacja w tygodniach
8-15 semestru
Temat referatu zostanie ustalony indywidualnie z każdym uczestnikiem zajęć.

Struktura referatu:
1. Wprowadzenie (kontekst historyczny i filozoficzny)
2. Analiza głównych tez i argumentów autora/problemu
3. Interpretacja tekstów źródłowych
4. Krytyczna ocena i własne stanowisko
5. Podsumowanie i wnioski

Wymagane elementy:
- Bibliografia (minimum 5 pozycji, w tym teksty źródłowe)
- Cytowania
- Świadomość kontekstu rozwoju matematyki oraz informatyki w badaniach nad sztuczną inteligencją
- Wykorzystanie specjalistycznych narzędzi wyszukiwawczych
(bazy filozoficzne, archiwa cyfrowe)

Warunki zaliczenia przedmiotu:
1. Obecność na minimum 75% zajęć (dopuszczalne 2 nieobecności)
2. Systematyczne czytanie zadanych tekstów i przygotowanie do dyskusji
3. Aktywny udział w dyskusjach seminaryjnych
4. Przygotowanie i wygłoszenie prezentacji badawczej
5. Uzyskanie minimum 60 punktów (ocena 3.0)
Uwagi:
- Każde zajęcia obejmują dyskusję nad tekstami zadanymi do przeczytania
- Studenci powinni przygotować pytania i uwagi do omawianych tekstów
- Zalecane jest prowadzenie notatek badawczych
- Konsultacje z prowadzącym dostępne w sprawach doboru tematu
i literatury do prezentacji
- Prezentacja może stanowić punkt wyjścia do pracy magisterskiej

N. Bostrom, Superinteligencja. Scenariusze, strategie, zagrożenia, Wydawnictwo Helion 2021.
Z. Chlewiński (red), Modele umysłu, Warszawa PWN 1999.
R. Penrose, Nowy umysł cesarza. O komputerach, umyśle i prawach fizyki, Warszawa PWN 2000.
J. Searle, Umysł, mózg i nauka, Warszawa PWN 1995.
P. Stacewicz, Umysł a modele maszyn uczących się, Warszawa Akademicka Oficyna WYdawnicza EXIT 2010.
A. Turing, Maszyny liczące a inteligencja, w: B. Chwedeńczuk (red), Filozofia Umysłu, Warszawa, Wydawnictwo Spacja, 1995 s. 271-300.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu WF-FI-212-SPPIE25 w USOSweb