SP: Friedricha Nietzschego krytyka metafizyki i religii WF-FI-212-SPMAZ25
F. Nietzsche celowo unikał budowania systemu, jego filozofia nie jest serią wyciąganych konkluzji. Uważał, że jedynie sens ma taka filozofia, którą się osobiście przeżywa. Należał do tych filozofów, którzy chcieli powiedzieć ludziom, jak mają żyć. Poglądy Nietzschego są często niekonsekwentne, czasem sprzeczne, ale prawie zawsze prowokacyjne.
Na seminarium zapoznamy się i ocenimy trafność i aktualność jego najważniejszych koncepcji, takich jak: koncepcja nadczłowieka, resentymentu, wiecznego powrotu, nowej moralności, a także krytyką idei Boga i chrześcijaństwa.
Niewątpliwie filozofia Nietschego jest kluczem do rozumienia niektórych najbardziej znaczących i kontrowersyjnych prądów myślowych XX wieku.
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
FI2_W04 - Student/ka wyjaśnia główne idee i koncepcje filozofii Nietzschego w kontekście nowożytnej filozofii niemieckiej, posługując się zaawansowaną terminologią filozoficzną.
FI2_W09 - Student/ka wyszukuje i analizuje kluczowe teksty filozoficzne dotyczące filozofii Nietzschego, wykorzystując specjalistyczne narzędzia informacyjne.
FI2_U03 - Student/ka samodzielnie interpretuje i komentuje tezy związane z nietscheanizmem, formułując własne argumenty i konfrontując różne stanowiska filozoficzne.
FI2_U05 - Student identyfikuje błędy i nieścisłości w dyskusjach na temat nietscheanizmu oraz na ich podstawie formuje odpowiedzi na krytykę.
FI2_K02 - Student aktywnie uczestniczy w dyskusjach na temat wpływu nietscheanizmu na rozwój nowożytnej filozofii, uwzględniając kontekst historyczny i kulturowy.
FI2_K04 - Student rozpoznaje problemy filozoficzne i etyczne związane z filozofią Nietzschego oraz proponuje ich rozwiązania, wykazując odpowiedzialność naukową i społeczną.
Kryteria oceniania
Na ocenę końcową składają się:
Uwaga: na pierwszych zajęciach objaśnię w przystępny sposób poniższe wymagania.
1. Prezentacja badawcza - 50%
Student przygotowuje i prezentuje referat badawczy (ok. 25-30 minut):
- Wybór tematu z zakresu filozofii F. Nietzschego
- Analiza tekstów źródłowych
- Samodzielna argumentacja i interpretacja
- Odpowiedzi na pytania i dyskusja
Prezentacja = 50 pkt (maksymalnie)
Kryteria oceny prezentacji:
- Merytoryczna jakość referatu (znajomość tematu, oryginalność) - 20 pkt
- Analiza tekstów źródłowych i literatury - 15 pkt
- Jakość argumentacji i krytycznego myślenia - 10 pkt
- Forma prezentacji i odpowiedzi na pytania - 5 pkt
2. Aktywność w dyskusjach seminaryjnych - 35%
Prowadzący ocenia systematyczny udział studenta w dyskusjach:
A. Przygotowanie lektur i aktywność w dyskusjach (25 pkt):
- Przygotowanie + bardzo aktywny udział = 22-25 pkt
- Dobre przygotowanie + aktywny udział = 18-21 pkt
- Poprawne przygotowanie + umiarkowany udział = 14-17 pkt
- Słabe przygotowanie + mały udział = 8-13 pkt
- Brak przygotowania = 0-7 pkt
B. Jakość wypowiedzi w dyskusji (10 pkt):
- Merytoryczne, krytyczne, konstruktywne wypowiedzi = 9-10 pkt
- Poprawne, ale mniej krytyczne wypowiedzi = 7-8 pkt
- Podstawowe wypowiedzi = 5-6 pkt
- Sporadyczne lub powierzchowne wypowiedzi = 0-4 pkt
Aktywność = 35 pkt (maksymalnie)
3. Zaangażowanie w pracę seminaryjną - 15%
Ocena ogólnego zaangażowania studenta:
- Uczestnictwo w analizie tekstów na zajęciach
- Konstruktywne komentarze do prezentacji studentów
- Identyfikowanie błędów logicznych w argumentacji
- Formułowanie wszechstronnych odpowiedzi na krytykę
System punktowy:
- Bardzo zaangażowany (systematyczna, konstruktywna praca) = 13-15 pkt
- Zaangażowany (regularna praca) = 10-12 pkt
- Umiarkowanie zaangażowany = 7-9 pkt
- Słabo zaangażowany = 4-6 pkt
- Brak zaangażowania = 0-3 pkt
Zaangażowanie = 15 pkt (maksymalnie)
Przeliczenie punktów na oceny:
Prezentacja (50 pkt) + Aktywność (35 pkt) + Zaangażowanie (15 pkt) =
Razem 100 pkt
92-100 pkt = ocena 5.0 (bardzo dobry)
84-91 pkt = ocena 4.5 (dobry plus)
76-83 pkt = ocena 4.0 (dobry)
68-75 pkt = ocena 3.5 (dostateczny plus)
60-67 pkt = ocena 3.0 (dostateczny)
0-59 pkt = ocena 2.0 (niedostateczny)
Szczegółowe kryteria oceniania prezentacji badawczej:
Ocena 5.0 (bardzo dobry) - 46-50 pkt z prezentacji:
- Doskonała znajomość lektur obowiązkowych i szerokiej literatury uzupełniającej
- Dogłębna analiza tekstów źródłowych F. Nietzschego i jego komentatorów
- Samodzielna, oryginalna interpretacja z wykorzystaniem zaawansowanej
terminologii filozoficznej
- Krytyczna ocena różnych stanowisk i formułowanie własnych argumentów
- Umiejętność osadzenia problematyki w kontekście historycznym, religijnym
i naukowym XIX i XX i XXI wieku
- Identyfikacja wpływów idei F. Nietzschego na rozumienie człowieka, Boga i moralności
- Prezentacja z wykorzystaniem materiałów multimedialnych
- Odpowiedzi na pytania i konstruktywny udział w dyskusji.
Ocena 4.0 (dobry) - 38-42 pkt z prezentacji:
- Dobra znajomość lektur obowiązkowych
- Poprawna analiza wybranych tekstów źródłowych
- Prawidłowe przedstawienie głównych idei F. Nietzschego
- Umiejętność interpretacji z wykorzystaniem odpowiedniej terminologii
- Poprawna argumentacja z drobnymi uchybieniami
- Dobra prezentacja, poprawne odpowiedzi na pytania
Ocena 3.0 (dostateczny) - 30-34 pkt z prezentacji:
- Podstawowa znajomość wybranych lektur obowiązkowych
- Powierzchowna analiza tekstów
- Ogólna orientacja w tematyce
- Uproszczona interpretacja
- Argumentacja wymaga dopracowania
- Prezentacja i odpowiedzi na pytania wymagające poprawy
Ocena 2.0 (niedostateczny) - 0-29 pkt z prezentacji:
- Brak znajomości lektur obowiązkowych
- Brak analizy tekstów źródłowych
- Poważne błędy merytoryczne
- Brak argumentacji lub poważne błędy w jej przedstawianiu
- Nieudana prezentacja
Wymagania dotyczące prezentacji badawczej:
Zakres prezentacji:
- Czas: 25-30 minut + 15-20 minut dyskusji
- Forma: referat z prezentacją multimedialną (opcjonalnie)
- Terminy: Wybór tematu do 4. tygodnia semestru, prezentacja w tygodniach
8-15 semestru
Przykładowe tematy prezentacji:
1. Przyczyny porzucenie wiary chrześcijańskiej przez F. Nietzschego.
2. Nietzscheańska koncepcja metafizyki jako źródło naturalizmu.
3. Nietzscheańska koncepcja człowieka.
4. Nietzscheańska koncepcja teorii poznania jako źródło irracjonalizmu
5. Krytyka klasycznej koncepcji prawdy i perspektywizm nietzscheański.
6. Nietzscheańska koncepcja moralności źródłem relatywizmu.
7. Obecność nihilizmu w kulturze europejskiej przyczyną „przewartościowania wszelkich wartości”.
8. Nietzscheańska krytyka Boga i religii źródłem agnostycyzmu.
9. Nietzscheański ateizm antropologiczny.
10. Co w zamian? Czy Nietzsche proponuje nową religię?
Struktura referatu:
1. Wprowadzenie (kontekst historyczny i filozoficzny)
2. Analiza głównych tez i argumentów autora/problemu
3. Interpretacja tekstów źródłowych
4. Krytyczna ocena i własne stanowisko
5. Podsumowanie i wnioski
Wymagane elementy:
- Bibliografia (minimum 5 pozycji, w tym teksty źródłowe)
- Cytowania z tekstów filozoficznych
- Świadomość kontekstu epoki (religijnego, naukowego, politycznego)
- Wykorzystanie specjalistycznych narzędzi wyszukiwawczych
(bazy filozoficzne, archiwa cyfrowe)
Warunki zaliczenia seminarium:
1. Obecność na minimum 75% zajęć (dopuszczalne 2 nieobecności)
2. Systematyczne czytanie zadanych tekstów i przygotowanie do dyskusji
3. Aktywny udział w dyskusjach seminaryjnych
4. Przygotowanie i wygłoszenie prezentacji badawczej
5. Uzyskanie minimum 60 punktów (ocena 3.0)
Harmonogram zajęć:
- Tygodnie 1-3: Wprowadzenie w filozofię F. Nietzschego. Znaczenie filozofii A. Schopenhauera
- Tygodnie 4-7: Autosekularyzacja F. Nietzschego
- Tygodnie 8-10: Krytyka metafizyki klasycznej
- Tygodnie 11-13: Krytyka idei Boga i religii
- Tygodnie 14-15: Blaski i cienie głównych idei F. Nietzschego
Uwagi:
- Każde zajęcia obejmują dyskusję nad tekstami zadanymi do przeczytania
- Studenci powinni przygotować pytania i uwagi do omawianych tekstów
- Zalecane jest prowadzenie notatek badawczych
- Konsultacje z prowadzącym dostępne w sprawach doboru tematu
i literatury do prezentacji
- Prezentacja może stanowić punkt wyjścia do pracy magisterskiej
Literatura
Literatura obowiązkowa
1. Nietzsche F., „To rzekł Zaratustra” tłum. S. Lisiecka, Z. Jaskuła, Warszawa 1999.
2. Nietzsche F., „Z genealogii moralności”, tłum., L. Staff, Gdańsk 2000.
3. Benisz H., “Schopenhauer – Nietzsche – Heidegger. Fundamentalne kwestie filozofii życia”, Kęty 2015.
Literatura uzupełniająca, do wyboru:
1. Safranski R., “Nietzsche. Biografia myśli”, Warszawa 2003.
2. Taylor Ch., „A Secular Age”, Cambridge 2007 (fragmenty).
3. Wojtysiak J., „Spór o istnienie Boga. Analityczno-intuicyjny argument na rzecz teizmu”, Poznań 2012.
4. Mazanka P., „Schopenhauer a sekularyzm”, Warszawa 2024 (fragmenty).
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: