PSF: Percepcja jako kontrolowana halucynacja WF-FI-212-PSFPIEK24
Ćwiczenia poświęcone są współczesnym teoriom percepcji i umysłu inspirowanych koncepcją przetwarzania predykcyjnego (Predictive Processing). Zgodnie z tym ujęciem percepcja jest procesem generowania i korygowania hipotez na temat otaczającej nas rzeczywistości. Zamiast traktować percepcję jako bierne odbieranie bodźców ze świata zewnętrznego, teoria predykcyjna zakłada, że mózg działa jako maszyna przewidująca, aktywnie konstruując model rzeczywistości na podstawie wcześniejszych doświadczeń i bieżących danych sensorycznych.
Kluczowe pojęcie „kontrolowanej halucynacji” odnosi się do faktu, że nasze postrzeganie świata jest w dużej mierze zależne od generowanych wewnętrznie predykcji, które są nieustannie weryfikowane i korygowane na podstawie napływających bodźców. Kiedy ten proces zawodzi – np. w wyniku patologicznych zmian neurologicznych lub psychicznych – mogą pojawiać się halucynacje lub złudzenia percepcyjne. W ramach ćwiczeń studenci przeanalizują, w jaki sposób mózg radzi sobie z niepewnością, jakie mechanizmy regulują percepcję i w jakim stopniu nasze postrzeganie rzeczywistości można uznać za iluzoryczne. Dodatkowo, zajęcia będą miały na celu omówienie eksperymentalnych badań nad predykcyjną percepcją oraz jej roli w funkcjonowaniu poznawczym i klinicznym. Studenci zapoznają się z takimi zagadnieniami, jak rola priorów w percepcji, relacja między predykcją a świadomością, wpływ zaburzeń psychiatrycznych (np. schizofrenii) na percepcję oraz możliwości technologicznego wpływu na doświadczanie rzeczywistości poprzez wirtualną rzeczywistość i symulacje komputerowe.
Ćwiczenia będą obejmować zarówno analizę teoretyczną, jak i praktyczne doświadczenia – w tym eksperymenty psychologiczne związane ze złudzeniami optycznymi oraz badania nad kontrolowanymi halucynacjami. Studenci będą zachęcani do krytycznej oceny argumentów na rzecz i przeciwko teorii predykcyjnego przetwarzania oraz do refleksji nad filozoficznymi i naukowymi implikacjami tego podejścia.
Dodatkowo w późniejszej części zajęć zostaną wykorzystane gogle VR. Pomoże to odkryć przed uczestnikami "fenomenologiczny" wymiar podejmowanych zagadnień.
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza:
- Student zna i rozumie podstawowe założenia teorii percepcji jako kontrolowanej halucynacji.
- Student zna kluczowe pojęcia związane z predykcyjnym przetwarzaniem, takie jak modele generatywne, priory itd.
- Student rozumie argumenty i dowody empiryczne wspierające teorię oraz potrafi umiejscowić ją w kontekście współczesnej filozofii umysłu i kognitywistyki.
Umiejętności:
- Student potrafi samodzielnie analizować i interpretować teksty naukowe dotyczące percepcji jako kontrolowanej halucynacji.
- Student umie identyfikować kluczowe argumenty oraz oceniać ich wartość teoretyczną i empiryczną.
- Student potrafi formułować krytyczne pytania dotyczące omawianych stanowisk i aktywnie uczestniczyć w dyskusjach.
- Student potrafi przygotować zrozumiały referat na temat jednego z zagadnień związanych z teorią percepcji jako kontrolowanej halucynacji.
Kompetencje społeczne:
- Student rozumie znaczenie interdyscyplinarnego podejścia w badaniu percepcji, łączącego filozofię umysłu, neuronaukę i psychologię poznawczą.
- Student potrafi efektywnie organizować własną pracę nad czytaniem i analizą tekstów oraz oceniać stopień własnego zaawansowania.
- Student jest otwarty na krytyczne podejście do teorii percepcji i potrafi uzasadniać swoje stanowisko w oparciu o racjonalne argumenty.
Opis nakładu pracy studenta w ECTS:
-udział w ćwiczeniach: 30h
-przygotowanie do ćwiczeń: 30h
suma godzin: 60 [60/25)= 2]
Kryteria oceniania
Ćwiczenia mają na celu rozwijanie umiejętności analizy tekstów oraz krytycznego myślenia. Studenci będą:
- Samodzielnie czytać wyznaczone teksty przed zajęciami.
- Przygotowywać co tydzień krótką notatkę (ok. 1 strona) podsumowującą główne tezy i argumenty tekstu oraz zawierającą przemyślenia i pytania do dyskusji.
- Brać aktywny udział w dyskusjach na zajęciach, odpowiadając na pytania i komentując prezentowane stanowiska.
- Przygotować referat (prezentację ustną) na wybrany temat związany z tekstami omawianymi na ćwiczeniach.
Kryteria oceniania:
1. Regularność i jakość notatek z tekstów (40% oceny)
Ocena 2 (ndst): Student nie oddaje notatek lub ich treść nie wykazuje zrozumienia omawianych tekstów.
Ocena 3 (dst): Student sporadycznie oddaje notatki, są one powierzchowne i nie zawierają przemyśleń ani pytań do tekstu.
Ocena 4 (db): Student regularnie oddaje notatki, są one poprawne merytorycznie i zawierają podstawowe argumenty oraz pytania do dyskusji.
Ocena 5 (bdb): Student przygotowuje przemyślane notatki, które oprócz streszczenia zawierają także krytyczną analizę i trafne pytania do dyskusji.
2. Aktywność na zajęciach (30% oceny)
Ocena 2 (ndst): Student nie uczestniczy w dyskusjach, nie odnosi się do treści wykładów ani tekstów.
Ocena 3 (dst): Student sporadycznie uczestniczy w dyskusjach, jego wypowiedzi są nieprecyzyjne lub ograniczają się do ogólników.
Ocena 4 (db): Student regularnie uczestniczy w dyskusjach, potrafi przedstawić główne argumenty omawianych stanowisk i zadawać pytania.
Ocena 5 (bdb): Student aktywnie uczestniczy w zajęciach, prezentuje pogłębioną refleksję nad omawianymi zagadnieniami i potrafi wchodzić w argumentacyjną interakcję z innymi uczestnikami.
3. Praca semestralna (30% oceny)
Ocena 2 (ndst): Praca semestralna nie została przygotowana lub jej treść wskazuje na brak znajomości tematu i tekstów źródłowych.
Ocena 3 (dst): Praca semestralna została przygotowana, ale jest chaotyczna, nie zawiera dobrze zarysowanego problemu i argumentacji. Prezentacja jest niejasna.
Ocena 4 (db): Praca semestralna jest dobrze przygotowana, omawia główne tezy i argumenty, choć może brakować głębszej analizy. Prezentacja jest czytelna i zrozumiała.
Ocena 5 (bdb): Praca semestralna jest starannie opracowana, przedstawia nie tylko główne tezy, ale również ich krytyczną analizę. Prezentacja jest klarowna, dobrze zorganizowana i prowokuje dyskusję.
Praktyki zawodowe
n/d
Literatura
Literatura wybrana:
Clark, A. (2016). Surfing Uncertainty: Prediction, Action, and the Embodied Mind. Oxford University Press.
Feldman, L. B. (2024). Jak powstają emocje. Sekretne życie mózgu. tłum. rózni. Wydawnictwo: CeDeWu.
Friston K, Thornton C and Clark A (2012) Free-energy minimization and the dark-room problem. Front. Psychology 3:130. doi: 10.3389/fpsyg.2012.00130
Gregory, R. (1971). Oko i mózg. Psychologia widzenia. tłum. S. Bogusławski. Warszawa: PWN.
Hohwy, J. (2013). The Predictive Mind. Oxford University Press.
Lebierman, J. A. (2024). Rozpad umysłu. Biografia schizofrenii. tłum. J. Dzierzgowski. Wydawnictwo poznańskie.
Metzinger, T. (2018). Tunel Ego. Naukowe badanie umysłu i mit świadomego ja. tłum. P. Grabarczyk. Wydawnictwo UŁ.
Piekarski, M. (2020). Mechanizmy predykcyjne i ich normatywność. Liberi Libri. Warszawa.
Seth, A. (2021). Being You: A New Science of Consciousness. Faber & Faber.
Sterzer et al. (2018). The predictive coding account of psychosis. Biological Psychiatry. 84, 9, 634-643.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: