PSF: „Fenomenologia ducha” – Heglowski projekt polityki totalnej WF-FI-212-PSFGR26
Seminarium poświęcone będzie lekturze i filozoficznej analizie Fenomenologii ducha Georga Wilhelma Friedricha Hegla, ze szczególnym uwzględnieniem tych fragmentów dzieła, które pozwalają postawić pytanie o polityczne konsekwencje Heglowskiej koncepcji ducha, wolności, historii i wspólnoty. Punktem wyjścia będzie próba zrozumienia podstawowej struktury Heglowskiego projektu filozoficznego: relacji między świadomością i samowiedzą, jednostką i wspólnotą, wolnością i koniecznością oraz podmiotem i rzeczywistością historyczną. Szczególne znaczenie będzie miała analiza przejścia od indywidualnej świadomości do Ducha (Geist) jako rzeczywistości społecznej, historycznej i kulturowej. Seminarium będzie miało przede wszystkim charakter tekstologiczny. Zajęcia będą oparte na wspólnej lekturze wybranych fragmentów "Fenomenologii ducha", ich rekonstrukcji pojęciowej oraz dyskusji nad argumentacją Hegla. Ważnym problemem seminarium będzie pytanie, w jaki sposób Heglowska filozofia wolności prowadzi od podmiotu jednostkowego ku wspólnocie politycznej oraz jakie miejsce w tym procesie zajmuje państwo, historia i instytucje społeczne. Szczególna uwaga zostanie poświęcona napięciu pomiędzy wolnością jednostki a urzeczywistnianiem wolności w obiektywnych strukturach życia społecznego.
Ważnym elementem seminarium będzie konfrontowanie różnych sposobów interpretacji Hegla. Studenci będą zachęcani do samodzielnego rozstrzygania, na ile określone interpretacje wynikają z tekstu Fenomenologii ducha, a na ile są rezultatem późniejszych sporów filozoficznych i politycznych. Szczególne znaczenie będzie miało odróżnienie Heglowskiej filozofii od jej późniejszych recepcji, zwłaszcza w filozofii marksistowskiej, liberalnej, konserwatywnej i egzystencjalnej.
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Wiedza: student potrafi wymienić i opisać różne poglądy Hegla zawarte w Fenomenologii Ducha. Potrafi identyfikować i opisywać treści związane z pojęciami jakimi posługiwał się niemiecki filozof. Student potrafi właściwie określić i opisać podstawowe treści zawarte w czytanych na zajęciach fragmentach dzieła Hegla.
Umiejętności: student czyta i interpretuje teksty Hegla zaprezentowane na seminarium, słucha ze zrozumieniem ustnej prezentacji idei i argumentów filozoficznych przedstawianych na poszczególnych zajęciach. Potrafi brac udział w dyskusji na temat czytanych fragmentów, potrafi wyciągać wnioski i formułować argumenty. Student potrafi ocenić wartość poznawczą podanych treści i je zinterpretować.
Kompetencje: Student krytycznie odnosi się do zaprezentowanych tekstów, wyraża swoje opinie na temat poznanych treści i potrafi je uzasadnić intelektualnie, zachowuje otwartość na zdanie innych, potrafi słuchać dyskusji w grupie i umiejętnie włączać się w prowadzoną debatę. Student jest zorientowany w implikacjach rodzących się na styku treści filozoficznych, kulturowych i politycznych jakie wyłaniają się z tekstów Hegla. Wyciąga wnioski z poznanych treści wykazując orientację w refleksji nad treściami zawartymi w lekturze i ich konsekwencjami w życiu społecznym i politycznym.
Kryteria oceniania
Wiedza:
- na ocenę 2 (nast..): student nie zna treści tekstów zadawanych na poszczególne zajęcia, nie brał udziału w dyskusjach i interpretacjach tekstu, niewłaściwie zaprezentował omawiany tekst, był nieobecny na zajęciach ponad 2 razy.
- na ocenę 3 (dst.): Wybiorczo zna treści z zdanych na zajęcia tekstów, ale nie potrafi ich interpretować i ukazać związków pomiędzy filozofią, polityką i kulturą wynikającą z myśli Hegla.
- na ocenę 4 (db.): Dobrze zna treści zawarte w zadanych na zajęcia tekstach, poprawnie ukazuje specyfikę filozofii Hegla, potrafi wskazać i omówić związki jego filozofii z kulturą i naukami politycznymi.
- na ocenę 5 (bdb.): Doskonale zna treści zawarte w zadanych na zajęcia tekstach. Doskonale orientuje się w specyfice filozofii heglowskiej, wyraża pogłębione i samodzielne interpretacje filozofii Hegla.
Umiejętności:
- na ocenę 2 (nast..): student nie zna treści zadawanych na zajęcia tekstów, nie potrafi samodzielnie interpretować zadanych teksów, nie potrafi ocenić wartości poznawczej zawartej w tekstach przedstawionych na zajęciach.
na ocenę 3 (dst.): student słabo zna teksty podane na zajęciach, nie potrafi ich właściwie interpretować, nie bierze udziału w dyskusji, słucha ze zrozumieniem ustnej prezentacji, ale nie do końca potrafi ocenić jej wartość poznawczą i wyciągnąć wnioski. Ma trudności w uzasadnieniu podstawowych tez zawartych w zadawanych na zajęcia tekstach. Przynajmniej raz zaprezentował samodzielnie zadany wcześniej temat na podstawie zaproponowanego tekstu. Nie jest aktywny na zajęciach, nie uczestniczy w dyskusji, nie przedstawia swoich opinii i wniosków.
na ocenę 4 (db.): student poprawnie czyta i interpretuje teksty filozoficzne zadawane na zajęcia, słucha ze zrozumieniem ustnej prezentacji idei i argumentów filozoficznych, potrafi ocenić ich wartość poznawczą, zabiera głos przedstawiając swoje opinie i wnioski. Umie racjonalnie uzasadnić swoje zdanie. Był nieobecny na zajęciach mniej niż 2 razy.
na ocenę 5 (bdb.): student doskonale czyta i interpretuje teksty filozoficzne zadane na zajęcia, zna argumenty filozoficzne na związki pomiędzy filozofią Hegla a kulturą i polityką, potrafi ocenić ich wartość poznawczą. Doskonale zna treści tekstów zadanych na poszczególne zajęcia, potrafi samodzielnie interpretować zadane teksty, wyciąga wnioski i formułuje własne opinie. Student bierze aktywny udział w dyskusjach na zajęciach, wykazuje się samodzielnością krytycznego i racjonalnego myślenia i formułowania ocen. Był nieobecny na zajęciach mniej niż 2 razy.
Na końcu semestru kolokwium pisemne ze znajomości treści tekstów jakie były zadawane na poszczególne zajęcia.
Literatura
G.W.F. Hegel, Fenomenologia ducha, red. i tłum. Ś. F. Nowicki, Warszawa 2023.
M. Siemek, Wykłady z klasycznej filozofii niemieckiej, Warszawa 2011.
The Cambridge Companion to Hegel and Nineteenth-Century Philosophy, red. F.C. Beiser, Cambridge 2008.
T. Kroński, Hegel, red. Irena Krońska, B. Baczko, Warszawa 1966.
P. Singer, Hegel, tłum. W. Jeżewski, 1996, Warszawa.
F. Duque, Remnants of Hegel: remains of ontology, religion, and community, New York 2018.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: