WMSF: Opowieść o wieży Babel - czy istnieje język doskonały? WF-FI-123-WMGRZ24
Wykład opisuje historię idei języka doskonałego, która obecna jest w myśli religijnej i filozoficznej od starożytności. Historia języków doskonałych jest historią pewnej utopii. Marzeniem nie tyle filologicznym, ile filozoficznym, a czasem wręcz politycznym o znalezieniu języka wspólnego wszystkim ludom i narodom. Znakami tego języka byłyby takie słowa, które oddają istotę bytu – istotę rzeczy samych, a znając i rozumiejąc ów język, będziemy mogli opowiedzieć o świecie w sposób całkowicie transparentny. Historia idei pokazuje ze wielu filozofów i filologów starało się znaleźć zagubiony i zapomniany język Adamowy. Są także próby skonstruowania języka rozumnie doskonałego .
Język jest fenomenem fascynującym. Początek poszukiwania językowej jedności to niewątpliwie biblijna opowieść o wieży Babel, która dla niezliczonej liczby pokoleń stała się symbolem pomieszania języków, niezrozumienia i niemożności współpracy między ludźmi.
Początki glottogonii czy też glottogenezy (gr. γλῶττα – język, γένεσις – pochodzenie), czyli nauki o genezie języka, sięgają starożytności. Już w Grecji źródła języka wiązano z elementami dźwiękonaśladowczymi, a w średniowieczu pod wpływem narracji o budowie wieży Babel, zrodziła się pewność, że istniał jeden wspólny język wszystkich ludzi, ale niestety uległ on pomieszaniu i stąd powstały inne języki. Dziś mamy już do dyspozycji poważne badania nad glottogonią, które wiążą się z obserwacjami porozumiewania się poszczególnych gatunków zwierząt, zwłaszcza delfinów i małp . Jednak przez wiele wieków to biblijno-średniowieczny obraz z jedenastego rozdziału Księgi Rodzaju nadał glottogenezie specyficzny, zarówno filozoficzny, jak i kulturowo-mistyczny, wymiar.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student zapozna się z najważniejszymi teoriami i pomysłami dotyczącymi tzw. języka doskonałego, jego genezy, roli i znaczenia społecznego. Student będzie umiał zrozumieć rolę i znaczenie języka w rozwoju kultury i cywilizacji i jego kluczowe zadania w filozofii.
Kryteria oceniania
Zaliczenie ustne na egzaminie ustnym treści lektury: Walter Żelazny, Język uniwersalny w świecie religii i spirytyzmu, „Przegląd Religioznawczy”, nr 1 (2005) 215.
Umiejętne i rozumne zreferowanie na egzaminie ustnym treści jakie podczas wykładów zostaną przekazane studentom.
Literatura
Agamben G., Idea języka, tłum. A. Wasilewska, „Literatura na Świecie”, nr 5-6 (2011).
Benjamin W., O języku w ogóle i o języku człowieka, tłum. A. Lipszyc, „Literatura na Świecie”, nr 5–6 (2011).
Boulton M., Zamenhof. Creator of Esperanto, London 1960.
Bronowski J., Bellugi U., Language, Name, and Concept, w: Speaking of Apes. Topics in Contemporary Semiotics, eds. T.A. Sebeok, J. Umiker-Sebeok, Boston1980.
Burzyńska A., Postmoderna: pomiędzy Wieżą Babel a Biblioteką Babel, w: Postmodernizm. Teksty polskich autorów, red. M.A. Potocka, Kraków 2003.
Cembrzyńska P., Wieża Babel. Nowoczesny projekt porządkowania świata i jego dekonstrukcja, Kraków 2012.
Derrida J., Wieża Babel, tłum. A. Dziadek, w: Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.
Eco U., Poszukiwanie języka doskonałego w kulturze europejskiej, tłum. W. Soliński, Warszawa 2013.
Flusser V., Kultura pisma. Z filozofii słowa i obrazu, tłum. P. Wiatr, Warszawa 2018.
Gadamer H.G., Rozum, słowo, dzieje, tłum. M. Łukaszewicz, K. Michalski, Warszawa 1979.
Gładziuk N., Druga Babel. Antynomie siedemnastowiecznej angielskiej myśli politycznej, Warszawa 2005.
Goody J., Logika pisma a organizacja społeczeństwa, tłum. G. Godlewski, Warszawa 2021.
Green M.W., The Construction and Implementation of the Cuneiform Writing System, “Visible Language” 4 (1981) 15, s. 345-372.
Herder, Rozprawa o pochodzeniu języka, 1772
Idel M., Language, Torah, and Hermeneutics in Abraham Abulafia, tłum. M. Kallus, New York 1989.
Jurkowski M., Od wieży Babel do języka kosmitów. O językach sztucznych, uniwersalnych i międzynarodowych, Białystok 1986.
Kuckenburg M., Pierwsze słowo. Narodziny mowy i pisma, tłum. B. Nowacki, Warszawa 2021.
Kulczycki E., Utopia języka doskonałego w europejskim kręgu kulturowym, „Homo Communicativus”, nr 2 (2007) 1.
Raube S., Thomas P., Viktorovič Grinev-Grinevič S., Language and culture: establishing foundations for anthropological linguistics, Białystok 2004.
Renfrew C., Archeologia i język. Łamigłówka pochodzenia Indoeuropejczyków, tłum. E. Wilczyńska, A. Marciniak, Warszawa-Poznań 2001.
Rogalski A.K., Znaczenie modi significandi w średniowiecznych traktatach gramatyczno-logicznych, „Roczniki Filozoficzne”, nr 1 (2008) 56.
Siegfried S., Horn H., Z archeologią przez kraje biblijne, tłum. D. i B. Dąbrowscy, Warszawa 1989.
Steiner G., Po wieży Babel. Problem języka i przekładu, tłum. O. i W. Kubińscy, Kraków 2000.
Susskin M., Paninterlingwa. Powszechny język międzynarodowy, Warszawa 1990.
Święczkowska H., Leibnizjańska idea języka uniwersalnego, „Studia z historii filozofii”, nr 1 (2020) 11.
Woolley L., Prehistory and the beginnings of civilization, (History of mankind; cultural and scientific development, tom 1, Londyn 1963, s. 467-470.
Żelazny W., Język uniwersalny w świecie religii i spirytyzmu, „Przegląd Religioznawcze”, nr 1 (2005) 215.
Żelazny W., Ludwik Zamenhof. Życie i dzieło, recepcja i reminiscencje. Wybór pism i listów, Kraków 2012.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: