Edukacyjne problemy współczesnego świata - perspektywa badań porównawczych SzD-PE-EPWS
1. Wprowadzenie do komparatystyki. (rys historyczny rozwoju komparatystyki w Polsce i na świecie, metodologia badań porównawczych, podstawowe pojęcia, konceptualizacje i paradygmaty)
2. Omówienie podstawowych cech strukturalnych i programowo-organizacyjnych szkolnictwa wszystkich szczebli z uwzględnieniem aktualnych przemian edukacji na świecie.
3. Paradygmaty i reformy oświatowe w świecie współczesnym (szkoły alternatywne, AI i multimedia w edukacji, funkcje socjalizacyjne edukacji a stratyfikacja społeczna)
4. Główne tendencje oświatowe w krajach Unii Europejskiej i innych regionach świata na wybranych przykładach (nowe cechy nauczycieli, nowe metody kształcenia, praca z osobami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w tym praca z uczniem uzdolnionym)
5. System oświatowy w Polsce a systemy europejskie – analiza porównawcza oraz omówienie reform oświatowych w kontekście toczących się aktualnie debat oraz przemian w edukacji
6. Reformy w systemie kształcenia wyższego w Europie– analiza przemian zachodzących od lat 70-tych w szkolnictwie wyższym w odniesieniu do kształtu szkolnictwa wyższego w Polsce i modeli uniwersytetów na świecie
7. Wybrane rozwiązania edukacyjne - system fiński, niemiecki, francuski i brytyjski - syntetyczne omówienie przemian w oświacie i szkolnictwie wyższym pozostałych regionów Europy w odniesieniu do innych regionów świata.
8.Stereotypy, uprzedzenia i dyskryminacja – przejawy, typy i źródła/geneza uprzedzeń; rozpowszechnienie uprzedzeń we współczesnym świecie, sposoby walki z istniejącymi uprzedzeniami i przeciwdziałania ich powstawaniu. Edukacja jako podstawowy element ładu społecznego
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia
Zaliczenie z oceną – indywidualna praca analityczno-porównawcza o charakterze problemowym.
Doktorant przygotowuje pracę poświęconą wybranemu współczesnemu problemowi edukacyjnemu, analizowanemu w perspektywie porównawczej na przykładzie co najmniej dwóch krajów, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu europejskiego. Praca powinna łączyć analizę historycznych i współczesnych uwarunkowań badanego problemu z porównaniem rozwiązań edukacyjnych, ich podstaw teoretycznych oraz konsekwencji społecznych i instytucjonalnych. Istotnym elementem pracy jest samodzielna interpretacja problemu oraz sformułowanie własnych wniosków lub propozycji jego konceptualizacji/rozwiązania.
Wymagania dotyczące pracy
objętość: 7-10 stron tekstu zasadniczego (bez bibliografii i ewentualnych aneksów).
literatura: minimum 10 pozycji naukowych, w tym co najmniej 5 publikacji zagranicznych w języku angielskim;
wykorzystanie aktualnych raportów i danych międzynarodowych – np. OECD, UNESCO, Eurydice, European Commission, World Bank;
analiza porównawcza minimum dwóch krajów, przy czym zalecane jest uwzględnienie Polski jako jednego z przypadków;
wyraźne określenie problemu, pytań analitycznych i przyjętej perspektywy porównawczej; odniesienie analizowanego problemu do wybranych paradygmatów lub koncepcji edukacyjnych; krytyczna analiza podobieństw i różnic między analizowanymi systemami; sformułowanie autorskich wniosków, wykraczających poza opis analizowanych rozwiązań;
poprawność metodologiczna, merytoryczna i formalna oraz konsekwentne stosowanie wybranego stylu bibliograficznego.
Ocenie podlegają przede wszystkim:
poziom analizy problemu, a nie jego opis;
umiejętność prowadzenia analizy historyczno-porównawczej;
wykorzystanie i krytyczna interpretacja literatury naukowej;
umiejętność powiązania problemu z koncepcjami i paradygmatami edukacyjnymi;
samodzielność i oryginalność argumentacji;
jakość wniosków i ich uzasadnienie;
poprawność metodologiczna i warsztatowa pracy.
Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie pracy spełniającej wymagania merytoryczne i formalne oraz jej pozytywna ocena.
90–100 % – 5
85–89.99% – 4.5
75–84.99% – 4
70–74.99% – 3.5
50–69.99% – 3
poniżej 50% –2
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Literatura podstawowa:
Jaspers K., Idea uniwersytetu, Warszawa 2017.
Gmerek T., Nowakowska-Siuta R, Nofim-Widoki. Edukacyjne problemy współczesnego Izraela, Poznań 2025.
Nowakowska-Siuta R., O edukacji w Finlandii. Studium z pedagogiki porównawczej, Warszawa 2023
Nowakowska-Siuta, R., Romantyczny i pragmatyczny. Idea niemieckiego uniwersytetu neohumanistycznego i jej społeczne rekonstrukcje, Warszawa 2019.
Nowakowska-Siuta R., Pedagogika porównawcza, Kraków 2014.
Potulicka E. Hildebrandt-Wypych D., Czech-Włodarczyk C., Systemy edukacji w krajach europejskich, Impuls, Kraków 2013.
Potulicka E. Neoliberalne reformy edukacji w Stanach Zjednoczonych, Impuls, Kraków 2014.
Dokumenty EURYDICE www.eurydice.org
Literatura uzupełniająca:
Bloom A.: Umysł zamknięty. O tym jak amerykańskie szkolnictwo wyższe zawiodło demokrację i zubożyło dusze dzisiejszych studentów. Poznań 1997.
Gmerek Tomasz, Szkolnictwo wyższe w krajach skandynawskich (studium z pedagogiki porównawczej). - Poznań ; Gądki, Wolumin, 2005.
Melosik Z.: Uniwersytet i społeczeństwo. Dyskursy wolności, wiedzy i władzy. Wyd. Wolumin, Poznań 2002.
Nowakowska-Siuta, R., Pedagogika porównawcza. Konteksty metodologiczne, Warszawa 2024.
Literatura uzupełniająca:
R. Nowakowska-Siuta, Comparative Education. Methodology Context. Impuls, Kraków 2024.
Publication of Eurydice
https://eurydice.org.pl/czytelnia?filter_subjects=0&filter_themes=0&filter_languages=2233&filter_years=0&run_filters=FILTRUJ&clear_btn=&active_page=1
Nowakowska-Siuta, R. (2025).
“Pedagogical theory in comparative education: The culture of remembrance and its significance for comparative education.”
In: Handbook on Comparative Education. Edward Elgar Publishing, pp. 109–121.
Nowakowska-Siuta, R. (2026).
“Exploring the Intersection of Comparative and Intercultural Education: Pursuing a Unified Methodological Model.” Annual Review of Comparative and International Education 2024, Vol. 51, Emerald Publishing. DOI: 10.1108/S1479-367920260000051006
Nowakowska-Siuta, R. (2024).
“How Should Comparative Research be Conducted and What Purpose Does it Serve?”Annual Review of Comparative and International Education 2023.
Nowakowska-Siuta, R. (2023).
“Comparative education in search of a processual model for dealing with cultural diversity.”Annual Review of Comparative and International Education / Emerald Publishing. DOI: 10.5604/01.3001.0053.9197
Nowakowska-Siuta, R. (2022).
“Historical Context and Culture of Remembrance and Their Significance for Comparative Education.”Studia Edukacyjne, 66. DOI: 10.14746/se.2022.66.1
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: